อักษรส่วนใหญ่ต้องเขียนบนพื้นเรียบ แต่ โอกัม ต้องเขียนบนสันขอบ ตัวอักษรคือกลุ่มของขีดตรงตั้งแต่หนึ่งถึงห้าขีดที่สลักไว้ด้านหนึ่งของเส้น อีกด้านหนึ่ง หรือสลักขวางผ่านเส้นนั้น — และบนจารึกแบบดั้งเดิม เส้นนั้นก็คือสันขอบแนวตั้งเหลี่ยมคม (ภาษาไอริชเรียกว่า droim แปลว่า "สัน") ของแผ่นหินตั้ง ถ้าข้อความยาว ก็อ่านจากด้านล่างของขอบซ้ายขึ้นไป ข้ามยอด แล้วลงมาตามขอบขวา บัญชีรายการปี 1991 ของเดเมียน แมกมานัส (Damian McManus) นับอนุสรณ์เช่นนี้ได้ 382 ชิ้น ซึ่งสลักด้วยภาษาไอริชดั้งเดิมในช่วงราวคริสต์ศตวรรษที่ 4 ถึงที่ 6
ระบบนี้มี 20 ตัวอักษร แบ่งเป็นสี่กลุ่ม กลุ่มละห้าตัว โดยแต่ละกลุ่ม (เรียกว่า aicme) ตั้งชื่อตามตัวอักษรแรกของกลุ่ม ได้แก่ กลุ่ม B (aicme beithe) กลุ่ม H กลุ่ม M และกลุ่ม A ขีดหนึ่งถึงห้าขีดที่ด้านหนึ่งของเส้นแกนให้เสียง b, l, v/f, s, n; ขีดเดียวกันที่อีกด้านหนึ่งให้เสียง h, d, t, c, q; ขีดที่สลักเฉียงขวางให้เสียง m, g, ng, z, r; ส่วนรอยบากบนตัวเส้นเองคือสระ a, o, u, e, i ชื่อของอักษรชุดนี้เอง beith-luis-nin ก็เป็นเพียงการนำตัวอักษรไม่กี่ตัวแรกมาเรียงต่อกัน เหมือนที่เราพูดว่า "ABC" ภายหลังมีการเพิ่มสัญลักษณ์พิเศษอีกห้าตัว เรียกว่า forfeda ซึ่งส่วนใหญ่อยู่บนหน้ากระดาษมากกว่าบนหิน รวมทั้งหมดเป็น 25 ตัว
ฉายา "อักษรต้นไม้" มาจากชื่อของตัวอักษร — beith ต้นเบิร์ช, dair ต้นโอ๊ก, sail ต้นหลิว, coll ต้นเฮเซล — ซึ่งได้รับการอธิบายว่าเป็นต้นไม้และไม้พุ่มในตำราเรียนเบื้องต้นของเหล่านักปราชญ์ยุคกลางชื่อ Auraicept na nÉces และมีภาพประกอบอยู่บนแผ่นที่ 170r ของหนังสือบัลลีโมต (Book of Ballymote, ค.ศ. 1390) ความหมายเรื่องต้นไม้นี้เป็นเครื่องช่วยสอนที่เกิดขึ้นทีหลัง ช่างสลักหินไม่ได้ทิ้งร่องรอยของต้นไม้ไว้เลย ธรรมเนียมยุคกลางยกให้การประดิษฐ์อักษรนี้เป็นผลงานของ Ogma เทพที่ Ogam Tract พรรณนาว่าช่ำชองในวาจาและกวีนิพนธ์ หรือในอีกเรื่องเล่าหนึ่งยกให้เป็นของกษัตริย์ชาวไซเทียนนามว่า Fenius Farsa ภายหลังหอคอยบาเบลล่มสลาย
สิ่งที่หินแบบดั้งเดิมบันทึกไว้จริง ๆ คือชื่อและสายสืบเชื้อสาย แผ่นอนุสรณ์จะระบุชื่อของผู้ตายในรูปแสดงความเป็นเจ้าของ (genitive) ตามด้วย MAQI / MAQQI ("บุตรแห่ง") แล้วจึงเป็นชื่อบิดา; AVI หมายถึง "หลานแห่ง" และ MUCOI หมายถึง "แห่งวงศ์ตระกูล" แผ่นหิน Burnham East ในเคาน์ตีเคร์รี (Co. Kerry, CIIC 175) อ่านได้ว่า MAQQI-ERCCIA MAQQI MUCOI DOVINIA — (ศิลา) ของมัคคี-เอร์คคีอา บุตรแห่งชนเผ่าโดวีเนีย หินเหล่านี้กระจุกอยู่ทางหนึ่ง มีหินมากกว่า 300 แผ่นในไอร์แลนด์ เฉพาะในเคร์รี 121 แผ่นและคอร์ก 81 แผ่น — สองเคาน์ตีนี้ของแคว้นมุนสเตอร์ (Munster) ก็ครองไว้ราว 60% ของหินทั้งหมดในไอร์แลนด์ — แล้วค่อย ๆ บางลงเป็นแนวโค้งข้ามทะเลไอริชไปยังเวลส์ราว 40 แผ่นและสกอตแลนด์ราว 30 แผ่น
จารึกเหล่านี้สั้น ซ้ำ ๆ และระบุอายุได้ จึงเป็นตัวอย่างชั้นดีของภาษาที่ถูกบันทึกไว้ก่อนจะเปลี่ยนรูปไป ภาษาไอริชดั้งเดิมยังคงเขียนหางคำเต็ม ๆ ที่ภาษาไอริชเก่าจะกลืนหายไปในช่วงราวปี ค.ศ. 500 ถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 6 เมื่อพยางค์ท้ายที่ไม่ลงเสียงหนักหลุดร่วงไปก่อน แล้วจึงตามด้วยพยางค์กลาง รูปแสดงความเป็นเจ้าของของคำว่า "กวี" บนหินคือ velitas ส่วนในภาษาไอริชเก่าคือ filed; กลุ่มคนที่เรียกว่า Corcu Duibne ปรากฏในรูป Dovinias กษัตริย์แห่งเลนสเตอร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 5 ซึ่งในพงศาวดารยุคหลังรู้จักกันในนาม Mac Caírthinn Uí Enechglaiss ปรากฏบนแผ่นหินของพระองค์ในรูป MAQI CAIRATINI AVI INEQAGLAS — แต่ละชื่อมีสี่พยางค์ ซึ่งภายหลังภาษาไอริชเก่าตัดเหลือสองพยางค์ใน Caírthinn และสามพยางค์ใน Enechglaiss
ความเปลี่ยนแปลงนี้เห็นได้กับตาในคลังจารึกเอง แผ่นหินโบสถ์ Ratass ในเคร์รี ซึ่งตั้งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 6 อ่านได้ว่า ANM SILLANN MAQ VATTILLOGG — "ชื่อของซีลาน บุตรแห่งไฟธโลกา" — ตรงนี้คำ MAQI เดิมได้สูญเสียสระไปกลายเป็น MAQ แล้ว และประโยคก็ขึ้นต้นด้วย anm ซึ่งเป็นคำภาษาไอริช ไม่ใช่รูปแสดงความเป็นเจ้าของโดด ๆ โครงการ Ogham in 3D กำลังสแกนเลเซอร์หินที่หลงเหลืออยู่ทีละแผ่น และยังมีแผ่นใหม่ ๆ โผล่ขึ้นมาในกำแพงหินกลางทุ่งและสุสานข้างโบสถ์อยู่เรื่อย ๆ ดังนั้นตัวเลข 382 จึงเป็นขั้นต่ำ ไม่ใช่ยอดรวมทั้งหมด
| โอกัม | การถอดอักษร | ความหมาย |
|---|---|---|
| ᚛ᚋᚐᚊᚔ᚜ | MAQI | ของบุตรชาย |
| ᚛ᚋᚐᚊᚊᚔ᚜ | MAQQI | ของบุตรชาย |
| ᚛ᚐᚃᚔ᚜ | AVI | ของหลานชาย |
| ᚛ᚋᚒᚉᚑᚔ᚜ | MUCOI | ของตระกูล |
| ᚛ᚋᚐᚊ᚜ | MAQ | บุตรชาย (แผ่นหิน Ratass คริสต์ศตวรรษที่ 6: สระหายไปแล้ว) |
| กลุ่ม | โอกัม | ค่าเสียง | ขีด |
|---|---|---|---|
| กลุ่ม B | ᚁ ᚂ ᚃ ᚄ ᚅ | b l v/f s n | 1–5 ขีดด้านหนึ่งของเส้น |
| กลุ่ม H | ᚆ ᚇ ᚈ ᚉ ᚊ | h d t c q | 1–5 ขีดอีกด้านหนึ่ง |
| กลุ่ม M | ᚋ ᚌ ᚍ ᚎ ᚏ | m g ng z r | 1–5 ขีดตัดเฉียงข้ามเส้น |
| กลุ่ม A | ᚐ ᚑ ᚒ ᚓ ᚔ | a o u e i | รอยบาก 1–5 รอยบนเส้น |