原始タイ語
פרוטו טאיי
Tai-Kadai > Tai (proto)
פרוטו-טאי (Proto-Tai) הוא האב המשותף המשוחזר של ענף הטאי של משפחת טאי-קדאי (קרא-דאי), הכוללת תאית, לאואית, ז'ואנגית, טאי, נונג, שאן ועוד. Pittayaporn (2009) משחזר מערכת של 21 עיצורים פותחים, כולל סותמים פרה-גלוטליים (*ɓ, *ɗ), משוקפים וצרורות עיצורים, ומערכת ארבעת הטונים ABCD שעבר בירושה משלבים מוקדמים יותר של טאי-קדאי. מולדת המוצא ממוקמת לרוב באזור גואנגשי-גואנגדונג שבדרום סין, סביב 500 לפנה"ס–500 לסה"נ; לאחר מכן דוברי טאי היגרו דרומה אל יבשת דרום-מזרח אסיה.
היכן מדוברת
קריאות תווי האן בפרוטו טאיי
| תו | משמעות | קריאה | צורה | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | *ɲɯŋ.A | /*ɲɯŋ˧/ | |
| 二 | two | *soːŋ.A | /*soːŋ˧/ | |
| 三 | three | *saːm.A | /*saːm˧/ | |
| 四 | four | *siː.B | /*siː˨/ | |
| 五 | five | *haː.C | /*haː˥˩/ | |
| 六 | six | *hrok.D | /*hrok̚/ | |
| 七 | seven | *cet.D | /*cet̚/ | |
| 八 | eight | *peːt.D | /*peːt̚/ | |
| 九 | nine | *kɤw.C | /*kɤw˥˩/ | |
| 十 | ten | *sip.D | /*sip̚/ | |
| 天 | sky | *ɓɯn.A | /*ɓɯn˧/ | |
| 地 | ground | *ɗin.A | /*ɗin˧/ | |
| 日 | sun | *ŋwan.A | /*ŋwan˧/ | |
| 月 | moon | *ɓlɯan.A | /*ɓlɯan˧/ | |
| 山 | mountain | *ɓlɔj.A | /*ɓlɔj˧/ | |
| 水 | water | *C̬.nam.C | /*nam˥˩/ | |
| 火 | fire | *wɤj.A | /*vɤj˧/ | |
| 木 | tree | *mwaj.C | /*mwaj˥˩/ | |
| 土 | soil | *ɗin.A | /*ɗin˧/ | |
| 石 | stone | *triːl.A | /*triːl˧/ | |
| 鐵 | iron | *hlek.D | /*hlek̚/ | |
| 雨 | rain | *C̥.wɯn.A | /*wɯn˧/ | |
| 牛 | ox | *ŋwɯa.A | /*ŋwɯa˧/ | |
| 虎 | tiger | *xrwaːj.A | /*xrwaːj˧/ | |
| 龍 | dragon | *ŋɯak.D | /*ŋɯak̚/ | |
| 蛇 | snake | *ŋwɯː.A | /*ŋwɯː˧/ | |
| 馬 | horse | *maː.C | /*maː˥˩/ | |
| 羊 | sheep | *pɛː.C | /*pɛː˥˩/ | |
| 雞 | chicken | *kaj.B | /*kaj˨/ | |
| 犬 | dog | *hmaː.A | /*hmaː˧/ | |
| 豬 | pig | *hmuː.A | /*hmuː˧/ | |
| 貓 | cat | *mɛːw.A | /*mɛːw˧/ | |
| 鳥 | bird | *C̬.nok.D | /*nok̚/ | |
| 魚 | fish | *plaː.A | /*plaː˧/ | |
| 頭 | head | *kraw.C | /*kraw˥˩/ | |
| 目 | eye | *p.taː.A | /*taː˧/ | |
| 耳 | ear | *krwɯː.A | /*qruː˧/ | |
| 鼻 | nose | *ɗaŋ.A | /*ɗaŋ˧/ | |
| 口 | mouth | *paːk.D | /*paːk̚/ | |
| 牙 | tooth | *ŋaː.A | /*ŋaː˧/ | |
| 心 | heart | *caj.A | /*caj˧/ | |
| 手 | hand | *mɯː.A | /*mɯː˧/ | |
| 足 | foot | *tiːn.A | /*tiːn˧/ | |
| 血 | blood | *lɯat.D | /*lɯat̚/ | |
| 肉 | meat | *nɯːʔ.C | /*nɯː˥˩/ | |
| 人 | person | *ɢwɯn.A | /*kɤn˧/ | |
| 兒 | child | *lɯːk.D | /*lɯːk̚/ | |
| 家 | home, family | *rɤːn.A | /*rɤːn˧/ | |
| 門 | door, gate | *tuː.A | /*tuː˧/ | |
| 飯 | cooked rice, meal | *C̬.qaw.C | /*qaw˥˩/ | |
| 茶 | tea | *ɟaː.A | /*ɟaː˧/ | |
| 年 | year | *piː.A | /*piː˧/ | |
| 死 | die | *p.taːj.A | /*taːj˧/ | |
| 行 | go | *jaːŋ.A | /*jaːŋ˧/ | |
| 来 | come | *maː.A | /*maː˧/ | |
| 去 | leave | *paj.A | /*paj˧/ | |
| 走 | run | *lɛːn.B | /*lɛːn˨/ | |
| 飛 | fly | *ɓil.A | /*ɓil˧/ | |
| 坐 | sit | *naŋ.B | /*naŋ˨/ | |
| 立 | stand | *ɟɯn.A | /*ɟɯn˧/ | |
| 見 | see | *hen.A | /*hen˧/ | |
| 聞 | hear | *ɟɯː.B | /*ɟɯː˨/ | |
| 知 | know | *rɯːw.C | /*rɯːw˥˩/ | |
| 食 | eat | *kɯn.A | /*kɯn˧/ | |
| 飲 | drink | *ɗɯːm.A | /*ɗɯːm˧/ | |
| 白 | white | *xaːw.A | /*xaːw˧/ | |
| 黑 | black | *C̥.dam.A | /*dam˧/ | |
| 紅 | red | *C̥.dwiːŋ.A | /*dwiːŋ˧/ | |
| 黃 | yellow | *hlɯəŋ.A | /*hlɯəŋ˧/ | |
| 綠 | green | *xiəw.A | /*xiəw˧/ | |
| 灰 | grey; ash | *daw.B | /*daw˨/ | |
| 小 | small | *noːj.C | /*noːj˥˩/ | |
| 多 | many, much | *hlaːj.A | /*hlaːj˧/ | |
| 長 | long | *rɯj.A | /*rɯj˧/ | |
| 長 | grow; elder | *hmaː.C | /*hmaː˥˩/ | |
| 老 | old | *keː.B | /*keː˨/ | |
| 遠 | far | *k.laj.A | /*laj˧/ | |
| 熱 | hot | *rwuːl.C | /*rwuːl˥˩/ | |
| 香 | fragrant | *hoːm.A | /*hoːm˧/ | |
| 上 | up | *kɯn.A | /*kɯn˧/ | |
| 下 | down | *tajˀ.C | /*taj˥˩/ | |
| 左 | left | *saːj.C | /*saːj˥˩/ | |
| 右 | right | *kwaː.A | /*kwaː˧/ | |
| 中 | middle | *klaːŋ.A | /*klaːŋ˧/ | |
| 中 | hit | *klaːŋ.A | /*klaːŋ˧/ | |
| 東 | east | *ʔɔːk.D | /*ʔɔːk̚/ | |
| 西 | west | *tok.D | /*tok̚/ | |
| 南 | south | *taːj.C | /*taːj˥˩/ | |
| 北 | north | *nɯa.A | /*nɯa˧/ | |
| 你 | you | *mɯŋ.A | /*mɯŋ˧/ | |
| 有 | have; there is | *miː.A | /*miː˧/ | |
| 個 | piece (classifier) | *ʔal.A | /*ʔal˧/ |
מקורות
- Pittayaporn 2009
- Li Fang-Kuei 1977
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: פרוטו-שפה (משוחזרת)
| משמעות | פרוטו טאיי | תאית של סוחותאי | תאי לו | טאי דם | תאית צפונית | תאית דרומית | פרוטו-וייטית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | *nam /nam/ | น้ำ /naːm/ | ᦓᧄᧉ /nam/ | ꪙꪾꫂ /nam˧˩ˀ/ | น้ำ /nam˦˥/ | น้ำ /nam˧˥/ | *ɗaːk /ɗaːk/ |
| אש | *wɤj /wɤj/ | ไฟ /vaj/ | ᦺᦝ /fai/ | ꪼꪡ /faj˥/ | ไฟ /faj˥/ | ไฟ /faj˥/ | *-laːs /-laːs/ |
| שמש | — /—/ | ตะวัน /tawan/ | ᦎᦱᦞᧃ /taː van/ | ꪔꪱꪹꪫꪸꪙ /taː˨ven˥/ | ตะวัน /ta˨˩wan˥/ | ตะวัน /ta˨˩wan˥/ | — /—/ |
| ירח | *ɓlɯən /ɓlɯən/ | เดือน /ʔdɯːan/ | ᦵᦡᦲᧃ /dɤn/ | ꪹꪚꪙ /bɯən˨/ | เดือน /dɯːan˥/ | เดือน /dɯan˥/ | *b-laŋ /b-laŋ/ |
| כוכב | *naːw /naːw/ | ดาว /ʔdaːw/ | ᦡᦱᧁ /daːw˧/ | ꪒꪱꪫ /daːw˨/ | ดาว /daːw˧/ | ดาว /daːw˥/ | *k-raːw /k-raːw/ |
| לילה | *ɣɯːn /ɣɯːn/ | คืน /kʰɯːn/ | ᦆᦹᧃ /xɨn/ | ꪁꪳꪙ /kɯn˥/ | คืน /kʰɯːn˧/ | คืน /kʰɯːn˥/ | *teːm /teːm/ |
| גשם | *wɯn /wɯn/ | — | ᦚᦳᧃ /fun/ | ꪶꪠꪙ /fon˨/ | ฝน /fɔn˩˧/ | ฝน /fɔn˩˧/ | *k-maː /k-maː/ |
| רוח | *lɯm /lɯm/ | — | ᦟᦳᧄ /lum/ | ꪶꪩꪣ /lom˥/ | ลม /lom˧/ | ลม /lom˥/ | — |
| אדמה | *ɗin /ɗin/ | — | ᦡᦲᧃ /din/ | ꪒꪲꪙ /din˨/ | ดิน /din˧/ | ดิน /din˥/ | *tət /tət/ |
| אבן | *triːl /triːl/ | หิน /hin/ | ᦠᦲᧃ /hin˥/ | ꪬꪲꪙ /hin˨/ | หิน /hin˨˦/ | หิน /hin˩˧/ | — |
| הר | *doːj /doːj/ | เขา /kʰaw/ | ᦗᦴ /puː˥˩/ | ꪝꪴ /puː˥/ | ดอย /dɔːj˧/ | ภูเขา /pʰuː˥kʰaw˩˧/ | — |
| אמא | *meː /meː/ | แม่ /mɛː/ | ᦶᦙᧈ /mɛ/ | ꪵꪣ꪿ /mɛː˦/ | แม่ /mɛː˥˩/ | แม่ /mɛː˥˩/ | *meːʔ /meːʔ/ |
| אבא | *boː /boː/ | พ่อ /bɔː/ | ᦗᦸᧈ /pɔː/ | ꪮ꫁ꪱꪥ /ʔaːj˨˩ˀ/ | พ่อ /pʰɔː˨˩/ | พ่อ /pʰɔː˥˩/ | *bɔːʔ /bɔːʔ/ |
| אני | *kuː /kuː/ | กู /kuː/ | ᦂᧁ /kaw˥˩/ | ꪄ꫁ꪮꪥ /kʰɔj˨˩ˀ/ | ตู /tuː˩/ | ฉาน /tɕʰaːn˩˧/ | *soː /soː/ |
| אתה | *mɯŋ /mɯŋ/ | มึง /mɯŋ/ | ᦙᦹᧂ /mɯŋ˧/ | ꪣꪳꪉ /mɯŋ˥/ | ตั๋ว /tua˩˩˦/ | สู /suː˩˧/ | *miː /miː/ |
| אנחנו | — /—/ | เรา /raw/ | ᦣᧁ / ᦎᦴ /haw˥˩ / tuː˥/ | ꪹꪭꪱ /haw˥/ | เฮา /haw˥/ | เรา /raw˥/ | — /—/ |
| שם | *ɟɤː /ɟɤː/ | ชื่อ /dʑɯː/ | ᦋᦹᧈ /tsɨː˧/ | ꪋꪳ꪿ /tɕɯ˦/ | จื้อ /tɕɯː˧/ | ชื่อ /tɕʰɯː˥˩/ | — /—/ |
| אדם | *ɢwɯn /ɢwɯn/ | คน /ɡon/ | ᦅᦳᧃ /kun˥˩/ | ꪶꪁꪙ /kon˥/ | คน /kʰon˧/ | คน /kʰon˥/ | *ŋaːj /ŋaːj/ |
| ראש | *truə /truə/ | หัว /hua/ | ᦷᦠ /hoː˥/ | ꪬꪺ /huə˨/ | หัว /hua˩˧/ | หัว /hua˩˧/ | *k-loːk /k-loːk/ |
| עין | *taː /taː/ | ตา /taː/ | ᦎᦱ /taː/ | ꪔꪱ /taː˨/ | ต๋า /taː˩˧/ | ตา /taː˥/ | *mat /mat/ |
| אוזן | *krwɯː /krwɯː/ | หู /huː/ | ᦣᦴ /huː/ | ꪬꪴ /huː˨/ | หู /huː˩˧/ | หู /huː˩˧/ | *saːj /saːj/ |
| אף | *ɗaŋ /ɗaŋ/ | จมูก /tɕamuːk/ | ᦡᧂ /daŋ/ | — | ดัง /daŋ˧/ | จมูก /tɕa˨˩muːk˨˩/ | *muːs /muːs/ |
| פה | *paːk /paːk/ | ปาก /paːk/ | ᦔᦱᧅ /paːk˧˥/ | ꪜꪱꪀ /paːʔ˦˥/ | ปาก /paːk˨˩/ | ปาก /paːk˨˩/ | *mɛːŋʔ /mɛːŋʔ/ |
| שן | *wan /wan/ | ฟัน /van/ | ᦵᦆᧁ /xɛw˥/ | ꪵꪄ꫁ꪫ /kʰɛw˨˩ˀ/ | ฟัน /fan˧/ | ฟัน /fan˥/ | *k-saŋ /k-saŋ/ |
| לשון | *liːn /liːn/ | ลิ้น /lin/ | ᦟᦲᧃ /lin˥/ | ꪩꪲ꫁ꪙ /lin˧˩ˀ/ | ลิ้น /lin˦˥/ | ลิ้น /lin˧˥/ | *laːs /laːs/ |
| יד | *mwɯː /mwɯː/ | มือ /mɯː/ | ᦙᦹ /mɯː/ | ꪣꪳ /mɯ˥/ | มือ /mɯː˥/ | มือ /mɯː˥/ | *siː /siː/ |
| כף רגל | *tiːn /tiːn/ | ตีน /tiːn/ | ᦎᦲᧃ /tiːn˧/ | ꪔꪲꪙ /tin˨/ | ตี๋น /tiːn˩˧/ | ตีน /tiːn˥/ | *ciɲ /ciɲ/ |
| לב | *cɤɰ /cɤɰ/ | ใจ /tɕaɯ/ | ᦺᦈ /tsaj/ | ꪻꪊ /tɕaɯ˨/ | ใจ๋ /tɕaj˩˧/ | ใจ /tɕaj˥/ | — /—/ |
| עצם | *duk /duk/ | ดูก /ʔduːk/ | ᦡᦳᧅᧈ /duːk˧˥/ | ꪒꪴꪀ /duʔ˦˥/ | ดูก /duːk˨˩/ | ดูก /duːk˨˩/ | *ɟaːŋ /ɟaːŋ/ |
| דם | *lɯət /lɯət/ | เลือด /lɯat/ | ᦟᦹᧆ /lɤt˥/ | ꪹꪩꪒ /lɯət˦/ | เลือด /lɯat˥˧/ | เลือด /lɯat˥˩/ | *t-muːʔ /t-muːʔ/ |
| קקי | *qɯj /qɯj/ | — | ᦃᦲᧉ /xiː˩˧/ | — | อึ /ʔɯ˨˩/ | อึ /ʔɯ˨˩/ | — |
| אהבה | — /—/ | รัก /rak/ | ᦣᧅ /hak/ | — /—/ | ฮัก /hak˦˥/ | รัก /rak˧˥/ | — /—/ |
| עץ | *mwaj /mwaj/ | ไม้ /maːj/ | ᦂᦸᦺᦙᧉ /kɔː mai/ | ꪼꪣ꫁ /maj˧˩ˀ/ | ต้นไม้ /ton˥˩maj˦˥/ | ต้นไม้ /ton˥˩maj˧˥/ | *gəl /gəl/ |
| כלב | *ʰmaː /ʰmaː/ | หมา /m̊aː/ | ᦖᦱ /maː/ | ꪢꪱ /maː˨/ | หมา /maː˩˧/ | หมา /maː˩˧/ | *ʔa-cɔːʔ /ʔa-cɔːʔ/ |
| חתול | — /—/ | แมว /mɛːw/ | ᦶᦙᧁ /mɛw/ | ꪵꪣꪫ /mɛːw˥/ | แมว /mɛːw˥/ | แมว /mɛːw˥/ | — /—/ |
| דג | *plaː /plaː/ | ปลา /plaː/ | ᦔᦱ /paː˧/ | ꪜꪱ /paː˨/ | ปลา /paː˧/ | ปลา /plaː˥/ | *ʔa-kaːʔ /ʔa-kaːʔ/ |
| ציפור | *nok /nok/ | นก /nok/ | ᦷᦓᧅ /nok/ | ꪶꪙꪀ /noʔ˦/ | นก /nok˦˥/ | นก /nok˧˥/ | *ciːm /ciːm/ |
| פרפר | *ɓɤːj /ɓɤːj/ | — | — | — | ก่ำเบ้อ /kam˨˩bɤː˥˩/ | ผีเสื้อ /pʰiː˩˧ sɯa˥˩/ | — |
| ביצה | *qraj /qraj/ | ไข่ /kʰaj/ | ᦺᦃᧈ /xaj/ | ꪼꪎ꪿ /saj˦˥/ | ไข่ /kʰaj˨˩/ | ไข่ /kʰaj˨˩/ | *k-ləːŋʔ /k-ləːŋʔ/ |
| דוב | *ʰmwɯj /ʰmwɯj/ | หมี /m̊iː/ | ᦖᦲ /miː/ | ꪢꪲ /miː˨/ | หมี /miː˩˧/ | หมี /miː˩˧/ | *c-guːʔ /c-guːʔ/ |
| סוס | *maː /maː/ | ม้า /maː/ | ᦙᦱᧉ /maː˩/ | ꪣ꫁ꪱ /maː˧˩ˀ/ | ม้า /maː˦˥/ | ม้า /maː˧˥/ | *m-ŋəːʔ /m-ŋəːʔ/ |
| בית | *rɤːn /rɤːn/ | เรือน /rɯːan/ | ᦵᦣᦲᧃ /hɤn/ | ꪹꪭꪙ /hɯən˥/ | เฮือน /hɯːan˥/ | บ้าน /baːn˥˩/ | *ɲaː /ɲaː/ |
| מלח | *klwɯə /klwɯə/ | เกลือ /klɯa/ | ᦵᦂᦲ /kɤː˥/ | ꪹꪀ /kɯə˨/ | เกื๋อ /kɯa˩˧/ | เกลือ /klɯa˥/ | *ɓɔːjʔ /ɓɔːjʔ/ |
| אורז | *qaw /qaw/ | ข้าว /kʰaːw/ | ᦃᧁᧉ /xaw˩˧/ | ꪹꪄ꫁ꪱ /kʰaw˨˩ˀ/ | ข้าว /kʰaw˥˩/ | ข้าว /kʰaːw˥˩/ | — |
| ברזל | *ʰlek /ʰlek/ | เหล็ก /l̥ek/ | ᦵᦜᧅ /lek/ | — | เหล็ก /lek˨˩/ | เหล็ก /lek˨˩/ | — |
| ספר | *sɯː /sɯː/ | — | ᦗᦸᧇ /pɔp˧/ | — | หนังสือ /naŋ˩˧sɯː˩˧/ | หนังสือ /naŋ˩˧sɯː˩˧/ | — |
| לאכול | *kɯɲ /kɯɲ/ | กิน /kin/ | ᦂᦲᧃ /kin/ | ꪀꪲꪙ /kin˨/ | กิ๋น /kin˩˧/ | กิน /kin˥/ | *ʔan /ʔan/ |
| לשתות | — /—/ | กิน /kin/ | ᦂᦲᧃᦓᧄᧉ /kin nam/ | ꪀꪲꪙ ꪙꪾꫂ /kin˨ nam˧˩ˀ/ | ดื่ม /dɯːm˨˩/ | ดื่ม /dɯːm˨˩/ | *ʔɔːŋʔ /ʔɔːŋʔ/ |
| לישון | *nwɯːn /nwɯːn/ | นอน /nɔːn/ | ᦓᦸᧃ /nɔn/ | ꪙꪮꪙ /nɔn˥/ | นอน /nɔːn˧/ | นอน /nɔːn˥/ | — |
| אחד | *nɯːŋ /nɯːŋ/ | ณื่ง /nɯŋ/ | ᦓᦹᧂᧈ /nɯŋ/ | ꪙꪳ꪿ꪉ /nɯŋ˦/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | *moːc /moːc/ |
| שתיים | *soːŋ /soːŋ/ | โสง /sɔːŋ/ | ᦉᦸᧂ /sɔːŋ˥˩/ | ꪎꪮꪉ /sɔːŋ˨/ | สอง /sɔːŋ˩/ | สอง /sɔːŋ˩˧/ | *haːr /haːr/ |
| שלוש | *saːm /saːm/ | สาม /saːm/ | ᦉᦱᧄ /saːm˧/ | ꪎꪱꪣ /saːm˨/ | สาม /saːm˨˦/ | สาม /saːm˩˧/ | *paː /paː/ |
| ארבע | *siː /siː/ | สี่ /siː/ | ᦉᦲᧈ /siː˧˥/ | ꪎꪲ꪿ /siː˦˥/ | สี่ /siː˨˩/ | สี่ /siː˨˩/ | *poːnʔ /poːnʔ/ |
| חמש | *haː /haː/ | ห้า /haː/ | ᦠᦱᧉ /haː/ | ꪬ꫁ꪱ /haː˨˩ˀ/ | ห้า /haː˥˩/ | ห้า /haː˥˩/ | *ɗam /ɗam/ |
| מאה | *rɔːj /rɔːj/ | ร้อย /rɔːj/ | ᦣᦾᧉ /hɔj˩/ | ꪭ꫁ꪮꪥ /hɔj˧˩ˀ/ | ฮ้อย /hɔːj˦˥/ | ร้อย /rɔːj˧˥/ | — |
| שלום | — /—/ | — /—/ | ᦷᦡᧃᦟᦲ /dɔn liː/ | — /—/ | สวัสดี /sa˨˩wat˨˩diː˥/ | สวัสดี /sa˨˩wat˨˩diː˥/ | — /—/ |
| תודה | — /—/ | — /—/ | ᦀᦸᧃᦷᦓᧁ /ʔɔn nau/ | — /—/ | ขอบคุณ /kʰɔːp˨˩kʰun˥/ | ขอบคุณ /kʰɔːp˨˩kʰun˥/ | — /—/ |
| טוב | *ɗɤj /ɗɤj/ | ดี /ʔdiː/ | ᦡᦲ /diː/ | ꪒꪲ /diː˨/ | ดี /diː˥/ | ดี /diː˥/ | — /—/ |
| חדש | *ʰmɤːl /ʰmɤːl/ | — | ᦺᦖᧈ /maj˧˥/ | — | ใหม่ /maj˨˩/ | ใหม่ /maj˨˩/ | *ɓəːjʔ /ɓəːjʔ/ |
| אדום | *dwiːŋ /dwiːŋ/ | แดง /ʔdɛːŋ/ | ᦵᦡᧂ /dɛŋ/ | ꪵꪒꪉ /dɛŋ˨/ | แดง /dɛːŋ˧/ | แดง /dɛːŋ˥/ | *tɔh /tɔh/ |
| לבן | *xaːw /xaːw/ | ขาว /kʰaːw/ | ᦃᦱᧁ /xaːu/ | ꪒ꪿ꪮꪙ /dɔn˦˥/ | ขาว /kʰaːw˩˧/ | ขาว /kʰaːw˩˧/ | *k-laŋʔ /k-laŋʔ/ |
| שחור | *dam /dam/ | ดำ /ʔdam/ | ᦡᧄ /dam˥/ | ꪒꪾ /dam˨/ | ดำ /dam˧/ | ดำ /dam˥/ | — |
| ירוק | *xiəw /xiəw/ | — | ᦵᦃᧁ /xeu/ | ꪵꪄꪫ /kʰɛw˨/ | เขียว /kʰiaw˩˧/ | เขียว /kʰiaw˩˧/ | — |
עמוד 1/8
השוואת קריאות האן
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: Tai-Kadai > Tai (proto)
| תו | פרוטו טאיי | תאית | ז'ואנג בסאונדיפ | סינו-וייטנאמית עתיקה | קנטונזית | קנטונזית של הונג קונג | קנטונזית של מקאו |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *ɲɯŋ.A /*ɲɯŋ˧/ | et /ʔet̚˨˩/ | ndeu /ɗeːu˨˦/ | — | jat1 /jɐt̚˥/ | jat1 /jɐt̚˥/ | jat1 /jɐt̚˥/ |
| 二 | *soːŋ.A /*soːŋ˧/ | yi /jiː˥˩/ | song /θoːŋ˨˦/ | nhì /ɲi˨˩/ | ji6 /jiː˨/ | ji6 /jiː˨/ | ji6 /jiː˨/ |
| 三 | *saːm.A /*saːm˧/ | sam /saːm˩˩˦/ | sam /θaːm˨˦/ | — | saam1 /saːm˥/ | saam1 /saːm˥/ | saam1 /saːm˥/ |
| 四 | *siː.B /*siː˨/ | si /siː˨˩/ | seiq /θei˧˥/ | tư /tɨ˧˧/ | sei3 /sei˧/ | sei3 /sei˧/ | sei3 /sei˧/ |
| 五 | *haː.C /*haː˥˩/ | ha /haː˥˩/ | haj /ha˥/ | — | ng5 /ŋ̍˩˧/ | ng5 /ŋ̍˩˧/ | ng5 /ŋ̍˩˧/ |
| 六 | *hrok.D /*hrok̚/ | hok /hok̚˨˩/ | roek /ɣok̚˥/ | — | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ |
| 七 | *cet.D /*cet̚/ | chet /tɕet̚˨˩/ | caet /ɕat̚˥/ | — | cat1 /tsʰɐt̚˥/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ |
| 八 | *peːt.D /*peːt̚/ | paet /pɛːt̚˨˩/ | bet /peːt̚˧˥/ | — | baat3 /paːt̚˧/ | baat3 /paːt̚˧/ | baat3 /paːt̚˧/ |
| 九 | *kɤw.C /*kɤw˥˩/ | kao /kaw˥˩/ | gouj /kou˥/ | — | gau2 /kɐu˧˥/ | gau2 /kɐu˧˥/ | gau2 /kɐu˧˥/ |
| 十 | *sip.D /*sip̚/ | sip /sip̚˨˩/ | cib /ɕip̚˧/ | — | sap6 /sɐp̚˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ |
| 天 | *ɓɯn.A /*ɓɯn˧/ | — | mbwn /ɓɯn˨˦/ | — | tin1 /tʰiːn˥/ | tin1 /tʰiːn˥/ | tin1 /tʰiːn˥/ |
| 地 | *ɗin.A /*ɗin˧/ | — | deih /tei˧/ | — | dei6 /tei˨/ | dei6 /tei˨/ | dei6 /tei˨/ |
| 日 | *ŋwan.A /*ŋwan˧/ | — | ngoenz /ŋon˧˩/ | — | jat6 /jɐt̚˨/ | jat6 /jɐt̚˨/ | jat6 /jɐt̚˨/ |
| 月 | *ɓlɯan.A /*ɓlɯan˧/ | — | ndwen /ɗɯːn˨˦/ | — | jyut6 /jyːt̚˨/ | jyut6 /jyːt̚˨/ | jyut6 /jyːt̚˨/ |
| 山 | *ɓlɔj.A /*ɓlɔj˧/ | — | bya /pʲa˨˦/ | — | saan1 /saːn˥/ | saan1 /saːn˥/ | saan1 /saːn˥/ |
| 水 | *C̬.nam.C /*nam˥˩/ | — | raemx /ɣam˦˨/ | — | seoi2 /sɵy˧˥/ | seoi2 /sɵy˧˥/ | seoi2 /sɵy˧˥/ |
| 火 | *wɤj.A /*vɤj˧/ | — | feiz /fei˧˩/ | — | fo2 /fɔː˧˥/ | fo2 /fɔː˧˥/ | fo2 /fɔː˧˥/ |
| 木 | *mwaj.C /*mwaj˥˩/ | — | faex /fai˦˨/ | — | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ |
| 土 | *ɗin.A /*ɗin˧/ | — | namh /naːm˧/ | — | tou2 /tʰou˧˥/ | tou2 /tʰou˧˥/ | tou2 /tʰou˧˥/ |
| 石 | *triːl.A /*triːl˧/ | — | rin /ɣin˨˦/ | — | sek6 /sɛːk̚˨/ | sek6 /sɛːk̚˨/ | sek6 /sɛːk̚˨/ |
| 鐵 | *hlek.D /*hlek̚/ | lek /lek̚˨˩/ | diet /tiːt̚˧˥/ | — | tit3 /tʰiːt̚˧/ | tit3 /tʰiːt̚˧/ | tit3 /tʰiːt̚˧/ |
| 雨 | *C̥.wɯn.A /*wɯn˧/ | — | fwn /fɯn˨˦/ | — | jyu5 /jyː˩˧/ | jyu5 /jyː˩˧/ | jyu5 /jyː˩˧/ |
| 牛 | *ŋwɯa.A /*ŋwɯa˧/ | — | vaiz /waːi˧˩/ | — | ngau4 /ŋɐu˨˩/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ |
| 虎 | *xrwaːj.A /*xrwaːj˧/ | — | guk /kuk̚˥/ | — | fu2 /fuː˧˥/ | fu2 /fuː˧˥/ | fu2 /fuː˧˥/ |
| 龍 | *ŋɯak.D /*ŋɯak̚/ | — | lungz /luŋ˧˩/ | rồng /ʐawŋ͡m˨˩ < *bləwŋ/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ |
| 蛇 | *ŋwɯː.A /*ŋwɯː˧/ | — | ngwz /ŋɯ˧˩/ | — | se4 /sɛː˨˩/ | se4 /sɛː˨˩/ | se4 /sɛː˨˩/ |
| 馬 | *maː.C /*maː˥˩/ | ma /maː˦˥/ | max /ma˦˨/ | ngựa /ŋɨə˧ˀ˨ʔ < *ŋraːʔ/ | maa5 /maː˩˧/ | maa5 /maː˩˧/ | maa5 /maː˩˧/ |
| 羊 | *pɛː.C /*pɛː˥˩/ | — | yiengz /jiːŋ˧˩/ | — | joeng4 /jœːŋ˨˩/ | joeng4 /jœːŋ˨˩/ | joeng4 /jœːŋ˨˩/ |
| 雞 | *kaj.B /*kaj˨/ | — | gaeq /kai˧˥/ | — | gai1 /kɐi˥/ | gai1 /kɐi˥/ | gai1 /kɐi˥/ |
| 犬 | *hmaː.A /*hmaː˧/ | — | ma /ma˨˦/ | — | hyun2 /hyːn˧˥/ | hyun2 /hyːn˧˥/ | hyun2 /hyːn˧˥/ |
| 豬 | *hmuː.A /*hmuː˧/ | — | mou /mou˨˦/ | — | zyu1 /tsyː˥/ | zyu1 /tsyː˥/ | zyu1 /tsyː˥/ |
| 貓 | *mɛːw.A /*mɛːw˧/ | — | — | mèo /mɛw˨˩/ | maau1 /maːu˥/ | maau1 /maːu˥/ | maau1 /maːu˥/ |
| 鳥 | *C̬.nok.D /*nok̚/ | — | roeg /ɣok̚˧/ | — | niu5 /niːu˩˧/ | niu5 /niːu˩˧/ | niu5 /niːu˩˧/ |
| 魚 | *plaː.A /*plaː˧/ | — | bya /pʲa˨˦/ | — | jyu4 /jyː˨˩/ | jyu4 /jyː˨˩/ | jyu4 /jyː˨˩/ |
| 頭 | *kraw.C /*kraw˥˩/ | — | gyaeuj /kʲau˥/ | đầu /ɗəw˨˩ < *dô/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ |
| 目 | *p.taː.A /*taː˧/ | — | da /ta˨˦/ | — | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ |
| 耳 | *krwɯː.A /*qruː˧/ | — | rwz /ɣɯ˧˩/ | — | ji5 /jiː˩˧/ | ji5 /jiː˩˧/ | ji5 /jiː˩˧/ |
| 鼻 | *ɗaŋ.A /*ɗaŋ˧/ | — | ndaeng /ɗaŋ˨˦/ | — | bei6 /pei˨/ | bei6 /pei˨/ | bei6 /pei˨/ |
| 口 | *paːk.D /*paːk̚/ | — | bak /paːk̚˧˥/ | — | hau2 /hɐu˧˥/ | hau2 /hɐu˧˥/ | hau2 /hɐu˧˥/ |
| 牙 | *ŋaː.A /*ŋaː˧/ | — | heuj /heːu˥/ | ngà /ŋaː˨˩/ | ngaa4 /ŋaː˨˩/ | ngaa4 /ŋaː˨˩/ | ngaa4 /ŋaː˨˩/ |
| 心 | *caj.A /*caj˧/ | — | sim /θim˨˦/ | tim /tim˧˧/ | sam1 /sɐm˥/ | sam1 /sɐm˥/ | sam1 /sɐm˥/ |
| 手 | *mɯː.A /*mɯː˧/ | — | fwngz /fɯŋ˧˩/ | — | sau2 /sɐu˧˥/ | sau2 /sɐu˧˥/ | sau2 /sɐu˧˥/ |
| 足 | *tiːn.A /*tiːn˧/ | — | din /tin˨˦/ | — | zuk1 /tsʊk̚˥/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ |
| 血 | *lɯat.D /*lɯat̚/ | — | lwed /lɯːt̚˧/ | tiết /tiət˧˥/ | hyut3 /hyːt̚˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ |
| 肉 | *nɯːʔ.C /*nɯː˥˩/ | — | noh /no˧/ | — | juk6 /jʊk̚˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ |
| 人 | *ɢwɯn.A /*kɤn˧/ | — | vunz /wun˧˩/ | — | jan4 /jɐn˨˩/ | jan4 /jɐn˨˩/ | jan4 /jɐn˨˩/ |
| 兒 | *lɯːk.D /*lɯːk̚/ | — | lwg /lɯk̚˧/ | — | ji4 /jiː˨˩/ | ji4 /jiː˨˩/ | ji4 /jiː˨˩/ |
| 家 | *rɤːn.A /*rɤːn˧/ | — | ranz /ɣaːn˧˩/ | — | gaa1 /kaː˥/ | gaa1 /kaː˥/ | gaa1 /kaː˥/ |
| 門 | *tuː.A /*tuː˧/ | — | dou /tou˨˦/ | — | mun4 /muːn˨˩/ | mun4 /muːn˨˩/ | mun4 /muːn˨˩/ |
| 飯 | *C̬.qaw.C /*qaw˥˩/ | — | haeux /hau˦˨/ | — | faan6 /faːn˨/ | faan6 /faːn˨/ | faan6 /faːn˨/ |
| 茶 | *ɟaː.A /*ɟaː˧/ | — | — | chè /cɛ˨˩/ | caa4 /tsʰaː˨˩/ | caa4 /tsʰaː˨˩/ | caa4 /tsʰaː˨˩/ |
| 年 | *piː.A /*piː˧/ | — | bi /pi˨˦/ | — | nin4 /niːn˨˩/ | nin4 /niːn˨˩/ | nin4 /niːn˨˩/ |
| 死 | *p.taːj.A /*taːj˧/ | — | dai /taːi˨˦/ | — | sei2 /sei˧˥/ | sei2 /sei˧˥/ | 白讀sei2 /sei˧˥/文讀si2 /siː˧˥/ |
| 行 | *jaːŋ.A /*jaːŋ˧/ | — | bae /pai˨˦/ | — | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ |
| 来 | *maː.A /*maː˧/ | — | daeuj /tau˥/ | — | 文讀loi4 /lɔːi˨˩/白讀lai4 /lɐi˨˩/ | 文讀loi4 /lɔːi˨˩/白讀lai4 /lɐi˨˩/ | 文讀loi4 /lɔːi˨˩/白讀lai4 /lɐi˨˩/ |
| 去 | *paj.A /*paj˧/ | — | bae /pai˨˦/ | — | heoi3 /hɵy˧/ | heoi3 /hɵy˧/ | heoi3 /hɵy˧/ |
| 走 | *lɛːn.B /*lɛːn˨/ | — | — | — | zau2 /tsɐu˧˥/ | zau2 /tsɐu˧˥/ | zau2 /tsɐu˧˥/ |
| 飛 | *ɓil.A /*ɓil˧/ | — | mbin /ɓin˨˦/ | — | fei1 /fei˥/ | fei1 /fei˥/ | fei1 /fei˥/ |
| 坐 | *naŋ.B /*naŋ˨/ | — | naengh /naŋ˧/ | — | co5 /tsʰɔː˩˧/ | co5 /tsʰɔː˩˧/ | co5 /tsʰɔː˩˧/ |
| 立 | *ɟɯn.A /*ɟɯn˧/ | — | — | — | laap6 /laːp̚˨/ | laap6 /laːp̚˨/ | laap6 /laːp̚˨/ |
| 見 | *hen.A /*hen˧/ | — | raen /ɣan˨˦/ | — | gin3 /kiːn˧/ | gin3 /kiːn˧/ | gin3 /kiːn˧/ |
| 聞 | *ɟɯː.B /*ɟɯː˨/ | — | — | — | man4 /mɐn˨˩/ | man4 /mɐn˨˩/ | man4 /mɐn˨˩/ |
| 知 | *rɯːw.C /*rɯːw˥˩/ | — | rox /ɣo˦˨/ | — | zi1 /tsiː˥/ | zi1 /tsiː˥/ | zi1 /tsiː˥/ |
| 食 | *kɯn.A /*kɯn˧/ | — | gwn /kɯn˨˦/ | — | sik6 /sɪk̚˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ |
| 飲 | *ɗɯːm.A /*ɗɯːm˧/ | — | gwn /kɯn˨˦/ | — | jam2 /jɐm˧˥/ | jam2 /jɐm˧˥/ | jam2 /jɐm˧˥/ |
| 白 | *xaːw.A /*xaːw˧/ | — | hau /haːu˨˦/ | bạc /ɓaːk˧ˀ˨ʔ/ | baak6 /paːk̚˨/ | baak6 /paːk̚˨/ | baak6 /paːk̚˨/ |
| 黑 | *C̥.dam.A /*dam˧/ | — | ndaem /ɗam˨˦/ | — | hak1 /hɐk̚˥/ | hak1 /hɐk̚˥/ | hak1 /hɐk̚˥/ |
| 紅 | *C̥.dwiːŋ.A /*dwiːŋ˧/ | — | nding /ɗiŋ˨˦/ | — | hung4 /hʊŋ˨˩/ | hung4 /hʊŋ˨˩/ | hung4 /hʊŋ˨˩/ |
| 黃 | *hlɯəŋ.A /*hlɯəŋ˧/ | — | — | vàng /vaːŋ˨˩/ | wong4 /wɔːŋ˨˩/ | wong4 /wɔːŋ˨˩/ | wong4 /wɔːŋ˨˩/ |
| 綠 | *xiəw.A /*xiəw˧/ | — | heu /heːu˨˦/ | — | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ |
| 灰 | *daw.B /*daw˨/ | — | daeuh /tau˧/ | — | fui1 /fuːi˥/ | fui1 /fuːi˥/ | fui1 /fuːi˥/ |
| 小 | *noːj.C /*noːj˥˩/ | — | iq /ʔi˧˥/ | — | siu2 /siːu˧˥/ | siu2 /siːu˧˥/ | siu2 /siːu˧˥/ |
| 多 | *hlaːj.A /*hlaːj˧/ | — | lai /laːi˨˦/ | — | do1 /tɔː˥/ | do1 /tɔː˥/ | do1 /tɔː˥/ |
| 長 | *rɯj.A /*rɯj˧/ | — | raez /ɣai˧˩/ | — | coeng4 /tsʰœːŋ˨˩/ | coeng4 /tsʰœːŋ˨˩/ | coeng4 /tsʰœːŋ˨˩/ |
| 長 | *hmaː.C /*hmaː˥˩/ | — | — | — | zoeng2 /tsœːŋ˧˥/ | zoeng2 /tsœːŋ˧˥/ | zoeng2 /tsœːŋ˧˥/ |
| 老 | *keː.B /*keː˨/ | — | laux /laːu˦˨/ | — | lou5 /lou˩˧/ | lou5 /lou˩˧/ | lou5 /lou˩˧/ |
| 遠 | *k.laj.A /*laj˧/ | — | gyae /kʲai˨˦/ | — | jyun5 /jyːn˩˧/ | jyun5 /jyːn˩˧/ | jyun5 /jyːn˩˧/ |
| 熱 | *rwuːl.C /*rwuːl˥˩/ | — | ndat /ɗaːt̚˧˥/ | — | jit6 /jiːt̚˨/ | jit6 /jiːt̚˨/ | jit6 /jiːt̚˨/ |
| 香 | *hoːm.A /*hoːm˧/ | — | — | — | hoeng1 /hœːŋ˥/ | hoeng1 /hœːŋ˥/ | hoeng1 /hœːŋ˥/ |
| 上 | *kɯn.A /*kɯn˧/ | — | gwnz /kɯn˧˩/ | — | 上面・在上（locative: on/above）soeng⁶ /sœːŋ˨/上去・上來（directional verb: go up）soeng⁵ /sœːŋ˩˧/ | soeng6 /sœːŋ˨/ | soeng6 /sœːŋ˨/ |
| 下 | *tajˀ.C /*taj˥˩/ | — | laj /la˥/ | — | haa6 /haː˨/ | haa6 /haː˨/ | haa6 /haː˨/ |
| 左 | *saːj.C /*saːj˥˩/ | — | — | — | zo2 /tsɔː˧˥/ | zo2 /tsɔː˧˥/ | zo2 /tsɔː˧˥/ |
| 右 | *kwaː.A /*kwaː˧/ | — | — | — | jau6 /jɐu˨/ | jau6 /jɐu˨/ | jau6 /jɐu˨/ |
| 中 | *klaːŋ.A /*klaːŋ˧/ | — | — | — | zung1 /tsʊŋ˥/ | zung1 /tsʊŋ˥/ | zung1 /tsʊŋ˥/ |
| 中 | *klaːŋ.A /*klaːŋ˧/ | — | — | — | zung3 /tsʊŋ˧/ | zung3 /tsʊŋ˧/ | zung3 /tsʊŋ˧/ |
| 東 | *ʔɔːk.D /*ʔɔːk̚/ | — | — | — | dung1 /tʊŋ˥/ | dung1 /tʊŋ˥/ | dung1 /tʊŋ˥/ |
| 西 | *tok.D /*tok̚/ | — | — | — | sai1 /sɐi˥/ | sai1 /sɐi˥/ | sai1 /sɐi˥/ |
| 南 | *taːj.C /*taːj˥˩/ | — | — | — | naam4 /naːm˨˩/ | naam4 /naːm˨˩/ | naam4 /naːm˨˩/ |
| 北 | *nɯa.A /*nɯa˧/ | — | — | bấc /ɓək˧˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ |
| 你 | *mɯŋ.A /*mɯŋ˧/ | — | mwngz /mɯŋ˧˩/ | — | nei5 /nei˩˧/ | nei5 /nei˩˧/ | nei5 /nei˩˧/ |
| 有 | *miː.A /*miː˧/ | — | miz /mi˧˩/ | — | jau5 /jɐu˩˧/ | jau5 /jɐu˩˧/ | jau5 /jɐu˩˧/ |
| 個 | *ʔal.A /*ʔal˧/ | — | aen /ʔan˨˦/ | — | go3 /kɔː˧/ | go3 /kɔː˧/ | go3 /kɔː˧/ |
עמוד 1/10
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap