Proto-Sino-Tibetan
פרוטו-סינו-טיבטית
פרוטו-שפה (משוחזרת) · גרסה היסטורית / מוסתרת
פרוטו-סינו-טיבטית היא האב הקדמון המשוחזר של המשפחה הסינו-טיבטית (טרנס-הימלאית) — סינית, טיבטית, בורמזית ומאות שפות נוספות. היא ממוקמת באופן זמני במעלה הנהר הצהוב או במזרח ההימלאיה סביב 5500–3500 לפנה״ס. שחזור אוצר המילים הבסיסי שנוי במחלוקת, ולכן תאים רבים נותרו ריקים.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בפרוטו-סינו-טיבטית
מקורות
- Matisoff (2003) Handbook of Proto-Tibeto-Burman
- STEDT — Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: פרוטו-שפה (משוחזרת)
| משמעות | פרוטו-סינו-טיבטית | טיבטית קלאסית | בורמזית עתיקה | לדאקית | בלטית | הקה צ׳ין | מרו |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | *ti(y) /ti(j)/ | ཆུ /tɕʰu/ | ရိ /riy/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ti /ti/ | o /ɔ/ |
| אש | *mey /mey/ | མེ /me/ | မိး /miːʔ/ | མེ /me/ | མེ /me/ | mei /mei/ | mai /mɑɪ/ |
| שמש | *nəy /nəy/ | ཉི་མ /ɲima/ | နိ /niy/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ni /ni/ | thum /tʰum/ |
| ירח | *s-la /s-la/ | ཟླ་བ /zlaba/ | လ /la/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | thla /tʰla/ | la /lə/ |
| כוכב | *s-kar /s-kar/ | སྐར་མ /skarma/ | ကြယ် /kraj/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | arfi /ʔarfi/ | kɯr /kɯr/ |
| לילה | *mun /mun/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | ည /ɲaɲʔ/ | མཚན /tsʰen/ | མཚན /tsʰan/ | zan /zan/ | yak /jak/ |
| גשם | *r-wa /r-wa/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | — | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ruah /rua/ | — |
| שלג | *s-pʷal /s-pʷal/ | ཁ་བ /kʰaba/ | — | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | hawhra /hawhra/ | — |
| רוח | *qV-lij /qV-lij/ | རླུང /rluŋ/ | — | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /r̥luŋ/ | thli /tʰli/ | — |
| אדמה | *m-l(e/ə)y /m-l(e/ə)j/ | ས /sa/ | — | ས /sa/ | ས /sa/ | vawlei /vawlei/ | — |
| אבן | *r-luŋ /r-luŋ/ | རྡོ /rdo/ | က္လောက် /klok/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | lung /luŋ/ | — |
| הר | *s-gaŋ /s-ɡaŋ/ | རི /ri/ | — | རི /ri/ | རི /ri/ | tlang /tlaŋ/ | — |
| אמא | *ma /ma/ | ཨ་མ /ama/ | အမိ /ʔamiy/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མོ /amo/ | nu /nu/ | au /əʔu/ |
| אבא | *pa /pa/ | ཕ /pʰa/ | အဖ /ʔap/ | ཨ་བ /aba/ | ཨ་ཏ /ata/ | pa /pa/ | pa /pə/ |
| אני | *ŋa /ŋa/ | ང /ŋa/ | ငာ /ŋaː/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | kei /kei/ | nga /ŋa/ |
| אתה | *naŋ /naŋ/ | ཁྱོད /kʰjod/ | နင် /naŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | nang /naŋ/ | nang /naŋ/ |
| אנחנו | — /—/ | ངེད /ŋed/ | — /—/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | kanmah /kanmaʔ/ | — /—/ |
| שם | *r-miŋ /r-miŋ/ | མིང /miŋ/ | အမည် /ʔamɲaɲ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | min /min/ | ming /miŋ/ |
| אדם | *r-mi(y)-n /r-mi(j)-n/ | མི /mi/ | — | མི /mi/ | མི /mi/ | mi /mi/ | — |
| ראש | *m-gaw /m-gaw/ | མགོ /mɡo/ | — | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | lu /lu/ | — |
| עין | *s-mik /s-mik/ | མིག /mik/ | မ္ယက် /mlak/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | mit /mit/ | mik /mɪk/ |
| אוזן | *r-na /r̩na/ | རྣ་བ /rnaba/ | နား /naːh/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | རྣ་བ /naba/ | hna /hna/ | na /na/ |
| אף | *s-na /sna/ | སྣ /sna/ | နှာ /n̥aː/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | hnar /hnar/ | — |
| פה | *s-muːr /s-muːr/ | ཁ /kʰa/ | — | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | kaa /kaː/ | nor /nɔr/ |
| שן | *s-wa /swa/ | སོ /so/ | သွား /swaːh/ | སོ /so/ | སོ /so/ | ha /ha/ | ha /ha/ |
| לשון | *mlja /mlja/ | ལྕེ /ltɕe/ | လျှာ /lhjaː/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | lei /lei/ | dai /dai/ |
| יד | *lak /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | လက် /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | kut /kut/ | bong /boŋ/ |
| כף רגל | *r-kaŋ /r-kaŋ/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ | ခြိယ် /kʰrij/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་མ /kaŋma/ | ke /ke/ | klong /kləŋ/ |
| לב | — /—/ | སྙིང /sɲiŋ/ | နှလုံး /hnalumh/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | lung /luŋ/ | tsak /tsʰɑk/ |
| עצם | *rus /rus/ | རུས་པ /ruspa/ | အရိုး /ʔaruiwh/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | ruh /ruh/ | hut /hut/ |
| דם | *s-hwəy-t /shwəjt/ | ཁྲག /kʰraɡ/ | သုယ် /suj/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | thi /tʰî/ | wi /wi/ |
| קקי | *kləy /kləj/ | རྐྱག་པ /rkjakpa/ | — | — | — | ek /ʔek/ | — |
| אהבה | *m-dza-k /m-dza-k/ | དགའ་བ /dɡaba/ | ချစ် /klyit/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | daw /daw/ | akiet /əkiɛt/ |
| עץ | *siŋ /siŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | သစ် /sit/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | tshing /tsʰɪŋ/ |
| כלב | *d-kʷəy /d-kʷəy/ | ཁྱི /kʰji/ | ခုယ်း /kʰuj/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ui /ui/ | takui /təkuɪ/ |
| חתול | — /—/ | བྱི་ལ /bjila/ | ကြောင် /klaŋ/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bjila/ | minu /minu/ | tamin /təmɪn/ |
| דג | *ŋja /ŋja/ | ཉ /ɲa/ | ငါး /ŋaːh/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | nga /ŋà/ | nga /ŋa/ |
| ציפור | *bya /bja/ | བྱ /bja/ | ငှက် /ŋ̊ak/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | vate /vaʔteʔ/ | — |
| ביצה | *ʔu /ʔu/ | སྒོ་ང /sɡoŋa/ | — | — | — | arti /ʔarti/ | — |
| דוב | *d-wam /d-wam/ | དོམ /dom/ | — | དྲེན་མོ /drenmo/ | — | vom /vom/ | — |
| סוס | *s/m-raŋ /s/m-raŋ/ | རྟ /rta/ | — | རྟ /rta/ | རྟ /r̥ta/ | rang /raŋ/ | — |
| בית | *k-yim /k-jim/ | ཁྱིམ /kʰjim/ | အိမ် /ʔim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | inn /in/ | khim /kʲɪm/ |
| חלב | *s-nəw /s-nəw/ | འོ་མ /oma/ | — | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | hnuk /hnuk/ | — |
| מלח | *g-rjum /g-rjum/ | ཚྭ /tsʰwa/ | — | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ci /tsi/ | — |
| אורז | *b-ras /b-ras/ | འབྲས /bras/ | — | — | — | facang /fatsaŋ/ | — |
| ברזל | *l-tsyak /l-tsjak/ | ལྕགས /ltɕaɡs/ | သံ /sam/ | ལྕགས /ltʃaks/ | — | thir /tʰir/ | — |
| לאכול | *dzya /dzja/ | བཟའ /bza/ | စား /tsaːʔ/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ei /ei/ | tsa /tsɑ/ |
| לשתות | *s(y)awk /s(j)awk/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ၐုက် /suk/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | din /din/ | kham /kʰɑm/ |
| לישון | *yip /jip/ | ཉལ /ɲal/ | အိပ် /ʔip/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | it /ʔit/ | — |
| אחד | *tik /tik/ | གཅིག /ɡtɕik/ | တ /tac/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | pakhat /pakʰat/ | lok /lɔk/ |
| שתיים | *g-nis /g-nis/ | གཉིས /ɡɲis/ | နှစ် /n̥ac/ | གཉིས /ɲis/ | ངིས /ŋis/ | pahnih /pahniʔ/ | pəni /pəni/ |
| שלוש | *g-sum /ɡsum/ | གསུམ /ɡsum/ | သုံ /sumh/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /xsum/ | pathum /patʰum/ | sum /sum/ |
| ארבע | *b-ləy /bləj/ | བཞི /bʑi/ | — | བཞི /ʒi/ | བཞི /bʒi/ | pali /pali/ | — |
| חמש | *l-ŋaʔ /lŋaʔ/ | ལྔ /lŋa/ | ငါး /ŋaːh/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ɣa/ | panga /paŋa/ | — |
| מאה | *r-gya /rɡja/ | བརྒྱ /brɡja/ | ရာ /rjaː/ | བརྒྱ /rɡʲa/ | བརྒྱ་གཅིག /bɡja tɕik/ | za /za/ | — |
| שלום | — /—/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | — /—/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | na dam maw /na dam maw/ | namaskaro /nɑməskɑro/ |
| תודה | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ka lawm /ka lawm/ | dhanyabad /dʰənəbɑd/ |
| טוב | *l(j)ak /l(j)ak/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ကောင်း /kawŋ/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ṭha /ʈʰa/ | — /—/ |
| חדש | *g-sar /g-sar/ | གསར་པ /ɡsarpa/ | — | སོ་མ /soma/ | གསར་པ /sarpa/ | thar /tʰar/ | — |
| אדום | *tya-n /tja-n/ | དམར་པོ /dmar po/ | နီ /niː/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | sen /sen/ | ni /ni/ |
| לבן | *bawk /bawk/ | དཀར་པོ /dkar po/ | ဖ္လူ /pʰlu/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | raang /raːŋ/ | — /—/ |
| שחור | *nək /nək/ | ནག་པོ /nag po/ | — | ནག་པོ /nakpo/ | ནག་པོ /naɡpo/ | dum /dum/ | — |
עמוד 1/8
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap