अंगिका
भारोपीय
अंगिका मगधी उपसमूह की एक पूर्वी इंडो-आर्य भाषा है, जो पूर्वी भारत के बिहार और झारखंड के अंग क्षेत्र (छठी शताब्दी ईसा पूर्व का ऐतिहासिक अंग महाजनपद राज्य) में बोली जाती है। अंग का हृदयस्थल गंगा के किनारे भागलपुर-मुंगेर क्षेत्र है, जिसकी ऐतिहासिक राजधानी चंपा (आधुनिक भागलपुर) थी। अंगिका मैथिली (mai) और भोजपुरी (bho) की बहन भाषा है, जिनके साथ यह मगधी सातत्य बनाती है, और मैथिली व बांग्ला (bn) के बीच मध्यवर्ती विशिष्ट लक्षण दर्शाती है। राजनीतिक कारणों से इसे लंबे समय तक हिंदी या मैथिली की बोली के रूप में वर्गीकृत किया गया; आधुनिक भाषाई और सांस्कृतिक मान्यता इसे एक अलग भाषा मानती है। अनुमानित वक्ता लगभग 70 लाख हैं लेकिन काफी हद तक कम गिने गए हैं; 2011 की भारतीय जनगणना में हिंदी के रूप में स्व-पहचान के कारण केवल लगभग 7,43,000 दर्ज किए गए।
कहाँ बोली जाती है
अंगिका में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: भारोपीय
| अर्थ | अंगिका | मैथिली | मगही | भोजपुरी | अवधी | छत्तीसगढ़ी | हरियाणवी |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | पानी /paːniː/ | पानि /paːni/ | पानी /paːni/ | पानी /paːniː/ | पानी /paːniː/ | पानी /paːni/ | पाणी /paːɳiː/ |
| आग | आग /aːɡ/ | आगि /aːɡi/ | आग /aːɡ/ | आगि /aːɡɪ/ | आगि /aːɡi/ | आगि /aːɡi/ | आग /aːɡ/ |
| सूरज | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सुरुज /suɾudʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrəj/ | सूरज /suːɾədʒ/ |
| चाँद | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चंदा /tʃəndaː/ | चांद /tʃãːd/ |
| तारा | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːɾaː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːɾaː/ |
| रात | रात /raːt/ | राति /raːti/ | रात /raːt/ | राति /raːtɪ/ | राति /raːti/ | रात /raːt/ | रात /raːt/ |
| बारिश | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bəɾəkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | बारिस /baːris/ | मींह /mĩː/ |
| बर्फ़ | बरफ /bərəf/ | बरफ /bərəf/ | बरफ /bərəf/ | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bəɾəf/ |
| हवा | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ |
| मिट्टी | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माट्टी /maːʈːiː/ |
| पत्थर | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पत्थल /pətːʰəl/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पथरा /ˈpətʰraː/ | पत्थर /ˈpətːʰər/ |
| पहाड़ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ |
| समुद्र | समुन्दर /səmundər/ | समुन्द्र /səmundər/ | समुन्दर /səmundər/ | समुंद्र /səmundər/ | समुन्द्र /səmundər/ | समुंदर /səmundər/ | समुंदर /səmundəɾ/ |
| माता | माय /maːj/ | माय /maːj/ | माय /maːj/ | माई /maːiː/ | मइया /məjjaː/ | दाई /daːiː/ | माई /maːiː/ |
| पिता | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | ददा /dadaː/ | बापू /baːpuː/ |
| बेटी | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beːʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | छोरी /tʃʰoɾiː/ |
| मैं | हम /ɦəm/ | हम /ɦəm/ | हम /ɦəm/ | हम /ɦəm/ | मइँ /məĩ/ | मँय /mə̃j/ | मैं /mɛ̃ː/ |
| तुम | तों /tõː/ | तों /tõː/ | तूँ /tũː/ | तू /tu/ | तू /tuː/ | तँय /tə̃j/ | तू /tuː/ |
| हम | हमनी /ɦəmniː/ | हम सभ /ɦəm səbʱ/ | हमनी /ɦəmniː/ | हमनी /ɦəmniː/ | हम /ɦəm/ | हमन /həmən/ | हम /ɦəm/ |
| नाम | नाँव /nãːw/ | नाम /naːm/ | नाम /naːm/ | नाँव /nãːʋ/ | नाउँ /naːũ/ | नाँव /nãːw/ | नाम /naːm/ |
| व्यक्ति | आदमी /aːdmiː/ | मानुस /maːnus/ | मानुख /maːnukʰ/ | मानुस /maːnus/ | मनई /mənai/ | मनखे /mənkʰe/ | माणस /maːɳəs/ |
| सिर | माथा /maːtʰaː/ | मूड़ी /muːɽiː/ | माथा /maːtʰaː/ | कपार /kəpaːr/ | मूँड़ /mũːɽ/ | मुड़ /muɽ/ | सिर /sɪɾ/ |
| आँख | आँख /ãːkʰ/ | आँखि /ãːkʰi/ | आँख /ãːkʰ/ | आँखि /ãːkʰɪ/ | आँखी /ãːkʰiː/ | आँखी /ãːkʰi/ | आख /aːkʰ/ |
| कान | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ |
| नाक | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ |
| मुँह | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुहूं /muɦũː/ | मुँह /mũːɦ/ |
| दाँत | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दांत /dãːt/ |
| जीभ | जीह /dʒiːh/ | जीह /dʒiːh/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभि /dʒiːbʱɪ/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभ /dʒiːbʱ/ |
| हाथ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हांथ /hãːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ |
| पैर | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | पैर /pɛːr/ |
| दिल | मन /man/ | हृदय /hridəj/ | मन /mən/ | दिल /dɪl/ | हियाँ /hijãː/ | हिरदा /hirdaː/ | दिल /dɪl/ |
| हड्डी | हाड़ /haːɽ/ | हाड़ /haːɽ/ | हड्डी /həɖːiː/ | हड्डी /həɖːiː/ | हाड़ /haːɽ/ | हाड़ा /haːɽaː/ | हाड्डी /haːɖːiː/ |
| खून | खून /xuːn/ | खून /xuːn/ | खून /kʰuːn/ | खून /kʰuːn/ | खून /xuːn/ | खून /xuːn/ | खून /xuːn/ |
| टट्टी | पखाना /pəkʰaːnaː/ | टट्टी /ʈəʈːiː/ | — | टट्टी /ʈəʈːiː/ | — | टट्टी /ʈəʈːiː/ | टट्टी /ʈəʈːiː/ |
| प्रेम | मया /majaː/ | प्रेम /preːm/ | प्रेम /preːm/ | प्यार /pjaːɾ/ | पिरेम /pirem/ | मया /məjaː/ | मोहब्बत /mohabːət/ |
| पेड़ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | पेड़ /peɽ/ | रूख /ruːkʰ/ | रूख /ruːkʰ/ | दरखत /dəɾkʰət/ |
| कुत्ता | कुक्कर /kukːər/ | कुकुर /kukur/ | कूकूर /kuːkuːr/ | कुकुर /kukuɾ/ | कुक्कुर /kukːur/ | कुकुर /kukur/ | कुत्ता /kutːaː/ |
| बिल्ली | बिलार /bilaːr/ | बिलाइ /bilaːi/ | बिलाई /bilaːi/ | बिलाड़ी /bɪlaːɽiː/ | बिलारि /bilaːri/ | बिलई /bilai/ | बिल्ली /bɪlːiː/ |
| मछली | माछ /maːtʃʰ/ | माछ /maːtʃʰ/ | मछरी /mətʃʰəriː/ | माछी /maːtʃʰiː/ | मछरी /mətʃʰriː/ | मछरी /mətʃʰriː/ | मच्छी /mətʃʰiː/ |
| पक्षी | चिरई /tʃirəi/ | चिड़ै /tʃiɽɛː/ | चिरई /tʃirəi/ | चिरई /tʃirɛi/ | चिरई /tʃirai/ | चिरई /tʃirai/ | चिड़िया /tʃiɽija/ |
| अंडा | अंडा /əɳɖa/ | अंडा /əɳɖa/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ |
| भालू | भालू /bʱaːluː/ | भालु /bʱaːlu/ | रीछ /riːtʃʰ/ | भालू /bʱaːluː/ | भालू /bʱaːluː/ | भालू /bʱaːlu/ | भाल्लू /bʱaːlːuː/ |
| घोड़ा | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ |
| घर | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱəɾ/ |
| दूध | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ |
| शहद | शहद /ʃəɦəd/ | मधु /mədʱu/ | — | मधु /mədʱu/ | सहद /səɦəd/ | मंधरस /məndʱəɾəs/ | शहद /ʃəɦəd/ |
| नमक | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | लूण /luːɳ/ |
| वाइन | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ |
| चावल | चॉर /tʃɔːr/ | चाउर /tʃaːur/ | चाउर /tʃaːur/ | चाउर /tʃaːur/ | चाउर /tʃaːur/ | चाँउर /tʃãːur/ | — |
| लोहा | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ |
| पहिया | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | चक्का /tʃəkkaː/ | पहिया /pəɦijaː/ |
| रेशम | रेशम /reːʃəm/ | रेशम /reːʃəm/ | — | रेशम /ˈreːʃam/ | रेसम /reːsəm/ | रेसम /reːsəm/ | रेशम /reːʃəm/ |
| किताब | किताब /kitaːb/ | पोथी /potʰiː/ | केताब /keːtaːb/ | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ |
| खाना | खाएक /kʰaːek/ | खाएब /kʰaːeb/ | खाना /kʰaːnaː/ | खाए /kʰaːe/ | खाई /kʰaːiː/ | खाना /kʰaːnaː/ | खाणा /kʰaːɳaː/ |
| पीना | पीयक /piːjak/ | पीयब /piːjəb/ | पीना /piːnaː/ | पिए /pɪe/ | पीई /piːiː/ | पीना /piːnaː/ | पीणा /piːɳaː/ |
| सोना | सुतक /sutək/ | सुतब /sutəb/ | सुतना /sutnaː/ | सुतल /sutəl/ | — | सुतना /sutnaː/ | सोणा /soːɳaː/ |
| एक | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /ek/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ |
| दो | दू /duː/ | दू /duː/ | दू /duː/ | दू /duː/ | दुइ /dui/ | दू /duː/ | दो /do/ |
| तीन | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ |
| चार | चार /tʃaːr/ | चारि /tʃaːri/ | चार /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ | चारि /tʃaːri/ | चार /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ |
| पाँच | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ |
| सौ | सौ /sɔː/ | सै /sɛ/ | सौ /so/ | सौ /sɔː/ | सौ /səu/ | सौ /səu/ | सौ /sɔː/ |
| नमस्ते | प्रणाम /prəɳaːm/ | प्रणाम /prəɳaːm/ | परणाम /pərəɳaːm/ | प्रणाम /pɾəɳaːm/ | राम राम /raːm raːm/ | जोहार /dʒoːɦaːr/ | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ |
| धन्यवाद | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धनबाद /dʱənbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ |
| अच्छा | नीक /niːk/ | नीक /niːk/ | नीक /niːk/ | नीक /niːk/ | निक /nik/ | बने /bəne/ | चोखा /tʃoːkʰaː/ |
| नया | नया /nəjaː/ | नव /nəʋ/ | नावा /naːʋaː/ | नया /nəjaː/ | नवा /nəʋaː/ | नवां /nəʋãː/ | नया /nəjaː/ |
| लाल | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ |
| सफ़ेद | उज्जर /udʒdʒər/ | उज्जर /udʒdʒər/ | उज्जर /udʒːar/ | उज्जर /udʒdʒər/ | सपेत /səpet/ | सफेद /səfeːd/ | सफेद /səfeːd/ |
| काला | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | काळा /kaːɭaː/ |
| हरा | हरियर /ɦərijər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरिअर /həriər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरा /ɦəraː/ |
| कंप्यूटर | कंप्यूटर /kəmpjuːʈər/ | कम्प्युटर /kəmpjuʈər/ | कम्प्यूटर /kəmpjuːʈər/ | कंप्यूटर /kəmpjuːʈəɾ/ | कंप्यूटर /kəmpjuːʈəɾ/ | — | — |
| वाई-फ़ाई | वाई-फाई /ʋaːiːfaːiː/ | वाई-फाई | — | — | — | — | — |
| चाय | चाय /tʃaːj/ | चाय /tʃaːj/ | चाह /tʃaːɦ/ | चाय /tʃaːj/ | चाह /tʃaːɦ/ | — | — |
| कॉफ़ी | कॉफी /kɔfiː/ | कफी /kəpʰiː/ | — | — | कफी /kəpʰiː/ | — | — |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम