Basa Betawi
बेतावी
ऑस्ट्रोनेशियाई (मलयो-पॉलिनेशियन, मलयिक — Malay-based, heavily restructured)
बेतावी जकार्ता की मलय-आधारित जनभाषा है — बेतावी लोगों की रोज़मर्रा की बोली, जो औपनिवेशिक बटाविया में मलय, सुंडा, जावा, बाली, चीनी, अरब और मार्डाइकर (Mardijker) वंश-परंपराओं के मेल से बने। संरचना की दृष्टि से यह मलयिक है, पर संपर्क ने इसे गहराई से पुनर्गठित कर दिया है: इसके सामान्य पुरुषवाचक सर्वनाम होक्किन से लिए गए ऋणशब्द हैं (guè 'मैं' 我 से, lu 'तुम' 汝 से), और इसकी अधिकांश रोज़मर्रा शब्दावली जावानी, बाली, अरबी और डच से आई है। शहरी जकार्ता किस्म का सबसे सुनाई देने वाला लक्षण शब्दांत -a का -è में बदल जाना है (apa → apè, kita → kitè), साथ ही अंतिम -h का लोप (rumah → ruma) और /ai/ तथा /au/ का नीचे उतरकर /aɛ/ और /o/ हो जाना (air → aèr, kalau → kalo)। पीढ़ियों तक इसे स्थानीय रूप से Arab Gundul कहलाने वाली अरबी-व्युत्पन्न लिपि में तथा लातिन अक्षरों में लिखा जाता रहा है, और इसकी गीत तथा फ़िल्म की एक बड़ी अभिलिखित परंपरा है। Ethnologue इसे 6b — संकटग्रस्त — का दर्जा देता है: वृहत्तर जकार्ता भर में वयस्क आज भी इसे बोलते हैं, पर युवाओं के बीच इंडोनेशियाई इसे विस्थापित कर रही है, भले ही बेतावी सर्वनाम और निपात राष्ट्रीय बोलचाल की इंडोनेशियाई की रीढ़ बन चुके हों।
कहाँ बोली जाती है
बेतावी में 87 मूल शब्द
coklat
स्रोत
- Chaer, Abdul. 2009. Kamus Dialek Jakarta (rev. ed., Masup Jakarta), via ABVD 1686 "Betawi Malay (Tengahan dialect)" (Kevin Yusuf Tj.); Betawi Wikipedia (bew.wikipedia.org) for the è/é spelling (aèr 189 hits, mataari 33, pu'un 17, babè, guè, mèra)
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: ऑस्ट्रोनेशियाई (मलयो-पॉलिनेशियन, मलयिक — Malay-based, heavily restructured)
| अर्थ | बेतावी | पापुआ मलय | मूसी | उत्तरी मलूकी मलय | अम्बोन मलय | इंडोनेशियाई | मलय |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | aèr /aɛr/ | air /aer/ | ayek /ajek/ | aer /aer/ | aer /aer/ | air /ˈair/ | air /ˈair/ |
| आग | api /ˈapi/ | api /ˈapi/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| सूरज | mataari /mataˈari/ | matahari /mataˈhari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ |
| चाँद | bulan /ˈbulan/ | bulan /ˈbulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulang /bulaŋ/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| तारा | bintang /ˈbintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| रात | malem /maləm/ | malam /malam/ | malem /maləm/ | malam /malam/ | malang /malaŋ/ | malam /ˈmalam/ | malam /ˈmalam/ |
| बारिश | ujan /uˈdʒan/ | ujan /udʒan/ | ujan /uˈdʒan/ | ujang /uˈdʒaŋ/ | ujang /udʒaŋ/ | hujan /ˈhudʒan/ | hujan /ˈhudʒan/ |
| बर्फ़ | salju /saldʒu/ | salju /saldʒu/ | — | salju /saldʒu/ | — | salju /saldʒu/ | salji /saldʒi/ |
| हवा | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | anging /aŋiŋ/ | angin /ˈaŋin/ | angin /ˈaŋin/ |
| मिट्टी | tanah /tanah/ | tana /tana/ | tanah /tanah/ | tana /tana/ | tana /tana/ | tanah /tanah/ | tanah /tanah/ |
| पत्थर | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /ˈbatu/ | batu /ˈbatu/ |
| पहाड़ | gunung /ɡunuŋ/ | gunung /ɡunuŋ/ | gunung /ɡunuŋ/ | gunung /ɡunuŋ/ | gunung /ɡunuŋ/ | gunung /ɡuˈnuŋ/ | gunung /ɡuˈnuŋ/ |
| समुद्र | laut /laut/ | laut /laut/ | laot /laot/ | lao /lao/ | lau /lau/ | laut /ˈlaut/ | laut /ˈlaut/ |
| माता | enyaʼ /əˈɲaʔ/ | mama /ˈmama/ | mak /mak/ | mama /mama/ | mama /mama/ | ibu /ibu/ | ibu /ibu/ |
| पिता | babè /baˈbɛ/ | bapa /ˈbapa/ | bapak /bapak/ | papa /papa/ | papa /papa/ | ayah /ajah/ | ayah /ajah/ |
| बेटी | anak perempuan /anak pərəmpuan/ | anak prempuan /anak prempuan/ | — | ana parampuang /ana parampuaŋ/ | ana parangpuang /ana paraŋpuaŋ/ | anak perempuan /anak pərəmpuan/ | anak perempuan /anak pərəmpuan/ |
| मैं | guè /ɡuˈwɛ/ | sa /sa/ | aku /aku/ | kita /kita/ | beta /beta/ | saya /saja/ | saya /saja/ |
| तुम | lu /lu/ | ko /ko/ | kau /kau/ | ngana /ŋana/ | ose /ose/ | kamu /kamu/ | awak /awaʔ/ |
| हम | kite /kite/ | kitorang /kitoraŋ/ | kito / kami /kito / kami/ | torang /toraŋ/ | katong /katoŋ/ | kita / kami /kita / kami/ | kita / kami /kita / kami/ |
| नाम | nama /ˈnama/ | nama /nama/ | namo /namo/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ |
| व्यक्ति | orang /oraŋ/ | orang /oraŋ/ | wong /woŋ/ | orang /oraŋ/ | orang /oraŋ/ | orang /ˈoraŋ/ | orang /ˈoraŋ/ |
| सिर | palè /palɛ/ | kepala /kepala/ | palak /palak/ | kapala /kapala/ | kapala /kapala/ | kepala /kəˈpala/ | kepala /kəˈpala/ |
| आँख | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mato /mato/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| कान | kuping /kupiŋ/ | tlinga /tliŋa/ | telingo /teliŋo/ | talinga /taliŋa/ | talinga /taliŋa/ | telinga /təˈliŋa/ | telinga /təˈliŋə/ |
| नाक | idung /iduŋ/ | idong /idoŋ/ | idung /iduŋ/ | idong /idoŋ/ | idong /idoŋ/ | hidung /hiˈduŋ/ | hidung /hiˈduŋ/ |
| मुँह | mulut /mulut/ | mulut /mulut/ | mulut /mulut/ | mulu /mulu/ | mulu /mulu/ | mulut /ˈmulut/ | mulut /ˈmulut/ |
| दाँत | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ˈɡiɡi/ | gigi /ˈɡiɡi/ |
| जीभ | lida /lida/ | lida /lida/ | lidah /lidah/ | lida /lida/ | lida /lida/ | lidah /ˈlidah/ | lidah /ˈlidah/ |
| हाथ | tangan /ˈtaŋan/ | tangan /ˈtaŋan/ | tangan /taŋan/ | tangang /taŋaŋ/ | tangang /taŋaŋ/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ |
| पैर | kaki /kaki/ | kaki /ˈkaki/ | — | kaki /kaki/ | kaki /kaki/ | kaki /ˈkaki/ | kaki /ˈkaki/ |
| दिल | ati /ˈati/ | hati /ˈhati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ |
| हड्डी | tulang /ˈtulaŋ/ | tulang /ˈtulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /ˈtulaŋ/ | tulang /ˈtulaŋ/ |
| खून | dare /dare/ | dara /dara/ | darah /darah/ | dara /dara/ | dara /dara/ | darah /ˈdarah/ | darah /ˈdarah/ |
| टट्टी | tai /tai/ | — | taik /taik/ | tai /tai/ | tai /tai/ | pup /pup/ | tahi /ˈtahi/ |
| प्रेम | cinta /ˈtʃinta/ | sayang /ˈsajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ | cinta /tʃinta/ | cinta /tʃinta/ |
| पेड़ | puʼun /puˈʔun/ | pohon /ˈpohon/ | kayu /kaju/ | pohong /pohoŋ/ | pohong /pohoŋ/ | pohon /pohon/ | pokok /pokoʔ/ |
| कुत्ता | anjing /ˈandʒiŋ/ | anjing /ˈandʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ |
| बिल्ली | kucing /ˈkutʃiŋ/ | kucing /ˈkutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | ikung /ikuŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| मछली | ikan /ˈikan/ | ikan /ˈikaŋ/ | ikan /ˈikan/ | ikang /ˈikaŋ/ | ikang /ˈikaŋ/ | ikan /ˈikan/ | ikan /ˈikan/ |
| पक्षी | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ |
| तितली | kupu-kupu /kupukupu/ | — | — | — | — | kupu-kupu /kupukupu/ | rama-rama /rama rama/ |
| अंडा | telor /təlor/ | telor /telor/ | telok /telok/ | tolor /tolor/ | talor /talor/ | telur /təˈlur/ | telur /təˈlor/ |
| भालू | biruang /biruaŋ/ | — | — | — | beruang /bəruaŋ/ | beruang /bəruaŋ/ | beruang /bəruaŋ/ |
| घोड़ा | kuda /ˈkuda/ | kuda /kuda/ | — | kuda /kuda/ | kuda /kuda/ | kuda /ˈkuda/ | kuda /ˈkuda/ |
| घर | rume /ˈrumə/ | ruma /ˈruma/ | rumah /rumah/ | ruma /ruma/ | ruma /ruma/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ |
| दूध | susu /susu/ | susu /susu/ | susu /susu/ | susu /susu/ | susu /susu/ | susu /susu/ | susu /susu/ |
| शहद | madu /madu/ | madu /ˈmadu/ | — | madu /madu/ | madu /madu/ | madu /ˈmadu/ | madu /ˈmadu/ |
| नमक | garem /ɡarəm/ | garam /ɡaram/ | garam /ɡaram/ | garam /ɡaram/ | garang /ɡaraŋ/ | garam /ɡaram/ | garam /ɡaram/ |
| वाइन | anggur /aŋɡur/ | anggur /aŋɡur/ | — | anggur /ˈaŋɡur/ | anggor /ˈaŋɡor/ | anggur /aŋɡur/ | wain /wain/ |
| चावल | beras /bəras/ | — | beras /bəras/ | baras /baˈras/ | baras /baras/ | beras /bəˈras/ | beras /bəˈras/ |
| चॉकलेट | coklat | — | coklat /tʃoklat/ | — | — | coklat /ˈtʃoklat/ | coklat /ˈtʃoklat/ |
| लोहा | besi /bəˈsi/ | besi /ˈbesi/ | besi /bəsi/ | besi /besi/ | besi /besi/ | besi /bəsi/ | besi /bəsi/ |
| पहिया | roda /roda/ | roda /roda/ | — | roda /roda/ | roda /roda/ | roda /roda/ | roda /roda/ |
| रेशम | sutra /sutra/ | — | — | sutra /sutra/ | sutra /sutra/ | sutra /ˈsutra/ | sutera /suˈtəra/ |
| किताब | buku /buku/ | buku /buku/ | buku /buku/ | buku /buku/ | buku /buku/ | buku /ˈbuku/ | buku /ˈbuku/ |
| खाना | makan /ˈmakan/ | makan /ˈmakan/ | makan /makan/ | makang /makaŋ/ | makang /makaŋ/ | makan /makan/ | makan /makan/ |
| पीना | minum /ˈminum/ | minum /ˈminum/ | minum /minum/ | minong /minoŋ/ | minong /minoŋ/ | minum /minum/ | minum /minum/ |
| सोना | tidur /tidur/ | tidor /tidor/ | tido /tido/ | tidor /tidor/ | tidor /tidor/ | tidur /tidur/ | tidur /tidor/ |
| एक | atu /ˈatu/ | satu /ˈsatu/ | siko /siko/ | satu /satu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | satu /satu/ |
| दो | dua /ˈduwa/ | dua /dua/ | duo /duo/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ |
| तीन | tige /tiɡə/ | tiga /tiɡa/ | tigo /tiɡo/ | tiga /tiɡa/ | tiga /tiɡa/ | tiga /tiɡa/ | tiga /tiɡa/ |
| चार | empat /əmpat/ | empat /empat/ | empat /əmpat/ | ampa /ampa/ | ampa /ampa/ | empat /əmpat/ | empat /əmpat/ |
| पाँच | lima /lima/ | lima /lima/ | limo /limo/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| सौ | seratus /səratus/ | seratus /seratus/ | seratus /səratus/ | saratus /saratus/ | saratus /saratus/ | seratus /səratus/ | seratus /səratus/ |
| नमस्ते | salamalékum /salamaˈlekum/ | halo /ˈhalo/ | halo /halo/ | cerang /tʃeraŋ/ | tabea /tabea/ | halo /ˈhalo/ | hai /hai/ |
| धन्यवाद | makasi /maˈkasi/ | trima kasi /ˈtrima ˈkasi/ | terimo kasih /terimo kasih/ | tarima kase /tarima kase/ | dangke /daŋke/ | terima kasih /tərima kasih/ | terima kasih /tərima kasih/ |
| अच्छा | baèk /baˈɛʔ/ | bae /ˈbae/ | bagus /baɡus/ | bae /bae/ | bae /bae/ | baik /baiʔ/ | baik /baiʔ/ |
| नया | baru /baru/ | baru /baru/ | anyar /aɲar/ | baru /baru/ | baru /baru/ | baru /ˈbaru/ | baru /ˈbaru/ |
| लाल | mèra /ˈmɛra/ | mera /ˈmeɾa/ | merah /ˈmerah/ | mera /ˈmera/ | mera /ˈmera/ | merah /ˈmerah/ | merah /ˈmerah/ |
| सफ़ेद | puti /puti/ | puti /puti/ | putih /putih/ | puti /puti/ | puti /puti/ | putih /ˈputih/ | putih /ˈputeh/ |
| काला | item /itəm/ | hitam /hitam/ | item /itəm/ | itam /itam/ | itang /itaŋ/ | hitam /ˈhitam/ | hitam /ˈhitam/ |
| हरा | ijo /ˈidʒo/ | hijou /hidʒou/ | ijo /idʒo/ | ijo /idʒo/ | ijo /idʒo/ | hijau /ˈhidʒau/ | hijau /ˈhidʒau/ |
| नीला | biru /biru/ | biru /ˈbiɾu/ | — | biru /biru/ | biru /biru/ | biru /ˈbiru/ | biru /ˈbiru/ |
| कंप्यूटर | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputer/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputer/ | komputer /komˈputər/ | komputer /kɔmˈputər/ | komputer /kɔmˈputə(r)/ |
| सुशी | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | susyi /suʃi/ | susyi /suʃi/ |
| चाय | té /te/ | — | — | — | — | teh /tɛh/ | teh /teh/ |
| कॉफ़ी | kupi /kupi/ | — | — | — | — | kopi /ˈkopi/ | kopi /ˈkopi/ |
| चीनी | gula /ɡula/ | — | — | — | — | gula /ˈɡula/ | gula /ˈɡula/ |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम