гьонкьос мыц
हुंज़िब भाषा
पूर्वोत्तर कॉकेशियन (त्सेज़िक शाखा, पूर्वी त्सेज़िक शाखा)
हुन्ज़िब (स्व-नाम гьонкьос мыц honƛʼos mɨc) एक पूर्वी त्सेज़िक भाषा है जिसके लगभग 1,400–3,500 वक्ता दक्षिण-पश्चिमी दागिस्तान में ऊपरी अवार-कोयसू बेसिन के तीन गाँवों में तथा जॉर्जियाई सीमा के पार कुछ बस्तियों में हैं। बेज़्ता और ख्वार्शी के साथ मिलकर यह त्सेज़िक की पूर्वी-त्सेज़िक उपशाखा बनाती है; इस भाषा में पाँच लिंग हैं (काकेशस के लिए भी एक असामान्य संख्या), स्थान-सूचक कारक के ढेरों के साथ एक कर्ता-कर्म (ergative-absolutive) कारक प्रणाली है, और इसका पहला व्यापक वर्णन हेल्मा फान डेन बर्ख (1995) द्वारा किया गया।
कहाँ बोली जाती है
हुंज़िब भाषा में 87 मूल शब्द
स्रोत
- van den Berg, H. (1995) A Grammar of Hunzib (with Texts and Lexicon). Lincom Studies in Caucasian Linguistics 1. Munich.
- Isakov, I. A. & Khalilov, M. Sh. (2001) Гунзибско-русский словарь. Moscow.
- Kassian, A. (2015) Annotated Swadesh wordlists for the Tsezic group. Global Lexicostatistical Database / Starling.
- ASJP Wordlist: Hunzib
- Glottolog: Hunzib
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: पूर्वोत्तर कॉकेशियन (त्सेज़िक शाखा, पूर्वी त्सेज़िक शाखा)
| अर्थ | हुंज़िब भाषा | ख्वारशी भाषा | त्सेज़ | अंदी भाषा | अवार | आर्ची | लार्दिल |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | лъыᴴ /ɬɨ̃/ | лъа /ɬa/ | лъи /ɬi/ | лъен /ɬen/ | лъим /ɬim/ | лълъан /ɬːan/ | nguka /ŋuka/ |
| आग | цӏə /tsʼə/ | цӏа /tsʼa/ | цӏи /tsʼi/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | оцӏ /otsʼ/ | nyuda /ɲuda/ |
| सूरज | бохъ /boqχ/ | бухъ /buqχ/ | бухъ /buq/ | миллӏи /milːi/ | бакъ /baqʼ/ | бархъ /baɾq/ | warrka /waɾka/ |
| चाँद | боцо /botso/ | буца /butsa/ | буци /butsi/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | моцӏ /motsʼ/ | бац /bats/ | kirdikir /kiɖikir/ |
| तारा | ца /tsa/ | цӏирис /tsʼiris/ | ца /tsa/ | цӏцӏа /tsʼːa/ | цӏва /tsʼʷa/ | хоӏлошхъаӏн /χoˤloʃqaˤn/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ |
| रात | нише /niʃe/ | нишохо /niʃoho/ | нешохӏоси гъуди /neʃoħosi ʁudi/ | релъо /reɬo/ | сордо /sordo/ | иш /iʃ/ | nata /nata/ |
| बारिश | вəдə /wədə/ | хъема /qema/ | хъема /qema/ | цӏцӏа /tsʼːa/ | цӏад /tsʼad/ | ххеӏл /χːeˤl/ | — |
| बर्फ़ | əᴴз /ə̃z/ | иса /isa/ | иси /isi/ | анзи /anzi/ | гӏазу /ʕazu/ | марххала /marχːala/ | — |
| हवा | за̇лӏе /zɑtɬe/ | лъаца /ɬaca/ | лъаци /ɬatsi/ | мочи /motʃi/ | гьури /huri/ | гьува /huwa/ | — |
| मिट्टी | мызə /mɨzə/ | чӏида /tʃʼida/ | ракь /ratɬʼ/ | онщи /onʃːi/ | ракь /ratɬʼ/ | накъв /naqʷʼ/ | — |
| पत्थर | гамачӏ /ɡamatʃʼ/ | гъур /ʁur/ | гъуӏл /ʁˤul/ | — | гамачӏ /ɡamatʃʼ/ | чӏеле /tʃʼele/ | — |
| पहाड़ | гухӏ /ɡuħ/ | гьун /hun/ | хӏон /ħon/ | — | мегӏер /meʕer/ | мул /mul/ | — |
| समुद्र | ралъад /raɬad/ | ралъад /raɬad/ | ралъад /raɬad/ | релъо /reɬo/ | ралъад /raɬad/ | лъат /ɬat/ | — |
| माता | ийу /iju/ | ишу /iʃu/ | эни /eni/ | ила /ila/ | эбел /ebel/ | бува /buwa/ | ngama /ŋama/ |
| पिता | а̇бу /ɑbu/ | обу /obu/ | обу /obu/ | има /ima/ | эмен /emen/ | абтту /abtːu/ | kantha /kan̪t̪a/ |
| बेटी | кид /kid/ | кад /kad/ | кид /kid/ | йеши /jeʃi/ | яс /jas/ | ло /lo/ | — |
| मैं | дə /də/ | до /do/ | ди /di/ | ден /dẽ/ | дун /dun/ | зон /zon/ | ngada /ŋada/ |
| तुम | мə /mə/ | мо /mo/ | ми /mi/ | мин /min/ | мун /mun/ | ун /un/ | nyingki /ɲiŋki/ |
| हम | илə /ilə/ | ила /ila/ | эли /eli/ | илӏил /itɬʼil/ | нилъ / ниж /niɬ / niʒ/ | нентӏу / нен /nentʼu / nen/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ |
| नाम | ца̇ᴴру /tsɑ̃ru/ | цӏери /tsʼeri/ | ци /tsi/ | цӏер /tsʼeːr/ | цӏар /tsʼar/ | цӏор /tsʼor/ | nyunda /ɲunda/ |
| व्यक्ति | инсан /insan/ | гьадам /hadam/ | инсан /insan/ | гьекӏа /hekʼa/ | гӏадан /ʕadan/ | адам /adam/ | — |
| सिर | къа̇м /qʼɑm/ | къем /qʼem/ | къиӏм /qˤʼim/ | мийар /mijar/ | бетӏер /betʼer/ | картӏи /kaɾtʼi/ | — |
| आँख | гьаре /hare/ | эзал /ezal/ | озури /ozuri/ | гьаркӏо /harkʼo/ | бер /ber/ | лур /luɾ/ | kuwa /kuwa/ |
| कान | аᴴгъа /aⁿɣa/ | агьи /ahi/ | ахӏа /aħa/ | гьантӏикӏа /hantʼikʼa/ | гӏин /ʕin/ | ой /oj/ | — |
| नाक | мару /maru/ | мани /mani/ | маӏли /mˤali/ | магьар /mahar/ | мегӏер /meʕer/ | муч /mutʃ/ | — |
| मुँह | шикӏу /ʃikʼu/ | гьутӏ /hutʼ/ | гьахъу /haqu/ | кӏол /kʼol/ | кӏал /kʼal/ | ссоб /sːob/ | — |
| दाँत | сылə /sɨlə/ | сыл /səl/ | кӏицу /kʼitsu/ | сол /sol/ | ца /tsa/ | сот /sot/ | kadma leman /kadma leman/ |
| जीभ | мыц /mɨts/ | мец /mets/ | мец /mets/ | мицӏцӏи /mitsʼːi/ | мацӏ /matsʼ/ | мац /mats/ | jalda leman /dʒalda leman/ |
| हाथ | коро /koro/ | лекьа /leʟ̌a/ | рекьа /retɬʼa/ | рекьа /rekʼa/ | квер /kʷer/ | кул /kul/ | marlda /maɭda/ |
| पैर | гьале /hale/ | гьуду /hudu/ | рори /rori/ | чукӏа /tʃukʼa/ | хӏетӏе /ħjetʼje/ | ахъ /aq/ | jaa /dʒaː/ |
| दिल | ра̇кӏу /rɑkʼu/ | локӏва /lokʼʷa/ | рокӏу /rokʼu/ | рокӏо /rokʼo/ | ракӏ /rakʼ/ | икӏв /ikʼʷ/ | bulja /buldʒa/ |
| हड्डी | лӏора /ɬora/ | лӏазал /ɬazal/ | лӏуза /tɬuza/ | рокьи /rotɬʼi/ | ракьа /ratɬʼa/ | лекки /lekːi/ | kadma /kadma/ |
| खून | гьаᴴй /hãj/ | икъо /eqʼo/ | ийо /ijo/ | гьин /hin/ | би /bi/ | би /bi/ | kanda /kanda/ |
| प्रेम | — /—/ | гокъа /ɡoqʼa/ | уйла /ujla/ | — /—/ | рокьи /rotɬʼi/ | кьан /kɬʼan/ | — /—/ |
| पेड़ | хоᴴхе /χõχe/ | гъван /ʁʷan/ | гъун /ʁun/ | рикьва /riqʷːa/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | хъватӏи /qʷatʼi/ | thungal /θuŋal/ |
| कुत्ता | вə /wə/ | гъве /ʁʷe/ | гъваӏй /ʁʷˤaj/ | хвай /χʷaj/ | гьой /hoj/ | гвачи /ɡʷatʃi/ | ngawa /ŋawa/ |
| बिल्ली | — /—/ | — /—/ | кӏетӏу /kʼetʼu/ | — /—/ | кету /ketu/ | гату /ɡatu/ | — /—/ |
| मछली | бысə /bɨsə/ | чугӏа /tʃuʕa/ | бесуро /besuro/ | хвами /χwami/ | ччугӏа /tʃːuʕa/ | хьӏабхьӏи /χˤabχˤi/ | yaka /jaka/ |
| पक्षी | чӏехъ /tʃʼeq/ | кӏеца /kʼetsa/ | агъи /aʁi/ | щеким /ʃːekim/ | хӏинчӏ /ħintʃʼ/ | ноцӏ /notsʼ/ | — |
| तितली | папатӏу /papatʼu/ | гъогъонтӏу /ʁoʁontʼu/ | кьандилу /tɬʼandilu/ | чӏемерчӏа /tʃʼemertʃʼa/ | кӏалкӏучӏ /kʼalkʼutʃʼ/ | цӏимицӏала /tsʼimitsʼala/ | — |
| अंडा | хъохъла /qoqla/ | кӏемечӏ /kʼemetʃʼ/ | кӏенечӏ /kʼenetʃʼ/ | кӏоркӏон /kʼorkʼon/ | хоно /xono/ | генук /ɡenuk/ | — |
| भालू | сы /sɨ/ | зе /ze/ | зе /ze/ | сей /sej/ | ци /tsi/ | ххамс /χːams/ | — |
| घोड़ा | сəрйо /sərjo/ | сайро /sajro/ | гулу /ɡulu/ | кӏоту /kʼotu/ | чу /tʃu/ | ноӏш /noˤʃ/ | — |
| घर | хъохъо /qoqo/ | ахъ /aq/ | гъуӏткӏу /ʁˤutkʼu/ | хъоро /qʼoro/ | рукъ /ruqʼ/ | нокь /nokɬʼ/ | ngambirr /ŋambir/ |
| दूध | гьиᴴ /hĩ/ | гъи /ʁi/ | гъаӏ /ʁˤa/ | шив /ʃiv/ | рахь /rax/ | наӏкь /naˤkɬʼ/ | — |
| शहद | нуцу /nutsu/ | нуца /nutsa/ | нуци /nutsi/ | гьунцӏцӏи /huntsʼːi/ | гьоцӏцӏо /hotsʼːo/ | имцӏ /imtsʼ/ | — |
| नमक | цаᴴ /tsã/ | цийо /tsijo/ | цийо /tsijo/ | цӏцӏон /tsʼːon/ | цӏам /tsʼam/ | орхьӏи /oɾχˤi/ | — |
| वाइन | гъино /ʁino/ | чагъир /tʃaʁir/ | ша /ʃa/ | чагъир /tʃaʁir/ | чагъир /tʃaʁir/ | чихир /tʃixir/ | — |
| चावल | биринжи /birinʒi/ | — | — | пиринчӏи /pirintʃʼi/ | пиринчӏ /pirintʃʼ/ | биринж /biɾinʒ/ | — |
| लोहा | кил /kil/ | кел /kel/ | гер /ɡer/ | ккуб /kːub/ | махх /maxː/ | лацут /ˈlatsut/ | — |
| पहिया | гьа̇бур /hɑbur/ | гъабал /ʁabal/ | аӏгъур /aˤʁur/ | чӏуриги /tʃʼuriɡi/ | гьакибер /hakiber/ | гвениши /ɡʷeniʃi/ | — |
| रेशम | дарай /daraj/ | дарай /daraj/ | дарай /daraj/ | чиллай /tʃilːaj/ | дарай /daraj/ | дарай /daɾaj/ | — |
| किताब | тӏехь /tʼex/ | гьише /hiʃe/ | тӏек /tʼek/ | хуча /χutʃa/ | тӏехь /tʼex/ | къонкъ /qʼonqʼ/ | — |
| खाना | мухъа /muqχa/ | лацӏа /latsʼa/ | иша /iʃa/ | икъвин /iqʷːin/ | кваназе /kʷanaze/ | куммус /kumːus/ | jitha /dʒiθa/ |
| पीना | хулӏа /χuɬa/ | цӏода /tsʼoda/ | хӏалӏа /ħatɬa/ | игьин /ihin/ | гьекъезе /heqʼeze/ | цӏабус /tsʼabus/ | kurdama /kuɖama/ |
| सोना | бутӏа /butʼa/ | лӏеса /ɬesa/ | кеца /ketsa/ | кьихинну /tɬʼiχinːu/ | кьижизе /tɬʼiʒize/ | ахукес /aχukes/ | — |
| एक | гьəᴴс /hə̃s/ | гьас /has/ | сис /sis/ | цеб /tseb/ | цо /tso/ | ос /os/ | warnge /waɾŋe/ |
| दो | къану /qʼanu/ | къӏано /qˤʼano/ | къаӏно /qˤʼano/ | чӏеди /tʃʼedi/ | кӏиго /kʼiɡo/ | къвеӏ /qʼʷeˤ/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ |
| तीन | лъа̇на /ɬɑna/ | лъона /ɬona/ | лъоӏно /ɬoˤno/ | лъобгу /ɬobɡu/ | лъабго /ɬabɡo/ | лъеб /ɬeb/ | mungkalan /muŋkalan/ |
| चार | окъен /oqʼen/ | укъен /uqʼen/ | уйно /ujno/ | богъогу /boʁoɡu/ | ункъо /unqʼo/ | ебкъ /ebqʼ/ | — |
| पाँच | лъино /ɬino/ | лъена /ɬena/ | лъено /ɬeno/ | иншдугу /inʃːduɡu/ | щуго /ʃːuɡo/ | лълъо /ɬːo/ | — |
| सौ | гьəᴴсчӏитӏ /hə̃stʃʼitʼ/ | бешону /beʃonu/ | бишон /biʃon/ | бешонугу /beʃonuɡu/ | нусго /nusɡo/ | баӏш /baˤʃ/ | — |
| नमस्ते | — /—/ | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ | ворчӏами /wortʃʼami/ | аимбир /ambiɾ/ | — /—/ |
| धन्यवाद | — /—/ | — /—/ | баркалла /barkalːa/ | — /—/ | баркала /baɾkala/ | хӏама /ħama/ | — /—/ |
| अच्छा | кӏотӏу /kʼotʼu/ | логу /loɡu/ | игу /iɡu/ | шув /ʃuv/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ | гьибатту /hibatːu/ | kuba /kuba/ |
| नया | ыцӏу /ɨtsʼu/ | эцӏну /etsʼnu/ | эцӏну /etsʼnu/ | цӏив /tsʼiv/ | цӏияб /tsʼijab/ | мацӏаттут /matsʼatːut/ | — |
| लाल | цӏунду /tsʼundu/ | утӏана /utʼana/ | цӏуда /tsʼuda/ | гьири /hiri/ | багӏараб /baʕarab/ | йаӏтӏаннут /jaˤtʼanːut/ | kandukan /kandukan/ |
| सफ़ेद | гьалду /haldu/ | алукӏа /alukʼa/ | алукӏа /alukʼa/ | гьацӏа /hatsʼa/ | хъахӏаб /qaħab/ | чӏуӏбаттут /tʃʼuˤbatːut/ | — |
| काला | цӏəдилу /tsʼədilu/ | каба /kaba/ | хъаӏба /qˤaba/ | бечӏедир /betʃʼedir/ | чӏегӏераб /tʃʼeʕerab/ | бехьхьӏеттут /beχːˤetːut/ | — |
| हरा | ничду /nitʃdu/ | хъаилӏе /qʼaiˈlʼe/ | цӏицӏира /tsʼitsʼira/ | хочи /χotʃi/ | гӏурччинаб /ʕurtʃːinab/ | оӏловттут /oˤlowtːut/ | — |
| नीला | гьасас (кьер) /haˈsas/ | хъаилӏе /qʼaiˈlʼe/ | нига /ˈniɡa/ | решинкьелӏи /reʃinkʼeˈlːi/ | хъахӏилаб /qaħilab/ | наӏгъдут /naˤɮdut/ | — |
| कोयल | кӏукӏутӏо /kʼukʼutʼo/ | куку /kuku/ | куку /kuku/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гагу /ɡaɡu/ | гикку /ɡikːu/ | — |
| चीनी | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | — |
पृष्ठ 1/10
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम