Авар мацӏ
अवार
पूर्वोत्तर कॉकेशियन (अवार-अंदिक)
अवार दाग़ेस्तानी भाषाओं (उत्तर-पूर्वी कॉकेशियन भाषा-परिवार की नख़-रहित शाखा) में सबसे बड़ी भाषा है और दाग़ेस्तान की सबसे व्यापक रूप से बोली जाने वाली भाषा है, जो छोटी आंदी और त्सेज़ भाषाओं के वक्ताओं के बीच संपर्क-भाषा के रूप में प्रयुक्त होती है। इसमें 4 संज्ञा वर्ग और एक जटिल कारक प्रणाली है।
कहाँ बोली जाती है
अवार में 87 मूल शब्द
स्रोत
- Dellert et al. 2020, NorthEuraLex 2.0 (Avar, ava); Khalilov & Lange 2014, IDS Avar (lang 107); en.wiktionary Module:number_list/data/av; av.wikipedia.org (Гагу; 1899 сон; ворчӀами)
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: पूर्वोत्तर कॉकेशियन (अवार-अंदिक)
| अर्थ | अवार | अंदी भाषा | आर्ची | त्सेज़ | लाक | ख्वारशी भाषा | दर्ग्वा |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | лъим /ɬim/ | лъен /ɬen/ | лълъан /ɬːan/ | лъи /ɬi/ | щин /ɕːin/ | лъа /ɬa/ | шин /ʃin/ |
| आग | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | оцӏ /otsʼ/ | цӏи /tsʼi/ | цӏу /tsʼu/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ |
| सूरज | бакъ /baqʼ/ | миллӏи /milːi/ | бархъ /baɾq/ | бухъ /buq/ | баргъ /barʁ/ | бухъ /buqχ/ | берхӏи /berħi/ |
| चाँद | моцӏ /motsʼ/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | бац /bats/ | буци /butsi/ | барз /barz/ | буца /butsa/ | бац /bats/ |
| तारा | цӏва /tsʼʷa/ | цӏцӏа /tsʼːa/ | хоӏлошхъаӏн /χoˤloʃqaˤn/ | ца /tsa/ | цӏуку /tsʼuku/ | цӏирис /tsʼiris/ | зубари /zubari/ |
| रात | сордо /sordo/ | релъо /reɬo/ | иш /iʃ/ | нешохӏоси гъуди /neʃoħosi ʁudi/ | хьхьу /xːu/ | нишохо /niʃoho/ | дуги /duɡi/ |
| बारिश | цӏад /tsʼad/ | цӏцӏа /tsʼːa/ | ххеӏл /χːeˤl/ | хъема /qema/ | гъарал /ʁaral/ | хъема /qema/ | марка /ˈmarka/ |
| बर्फ़ | гӏазу /ʕazu/ | анзи /anzi/ | марххала /marχːala/ | иси /isi/ | марххала /marχːala/ | иса /isa/ | дяхӏи /daˤħi/ |
| हवा | гьури /huri/ | мочи /motʃi/ | гьува /huwa/ | лъаци /ɬatsi/ | марч /martʃ/ | лъаца /ɬaca/ | дягӏ /daˤʕ/ |
| मिट्टी | ракь /ratɬʼ/ | онщи /onʃːi/ | накъв /naqʷʼ/ | ракь /ratɬʼ/ | аьрщи /aˤrɕːi/ | чӏида /tʃʼida/ | гӏянжи /ʕaˤnʒi/ |
| पत्थर | гамачӏ /ɡamatʃʼ/ | — | чӏеле /tʃʼele/ | гъуӏл /ʁˤul/ | чару /tʃaru/ | гъур /ʁur/ | къаркъа /qːarqːa/ |
| पहाड़ | мегӏер /meʕer/ | — | мул /mul/ | хӏон /ħon/ | зунтту /zuntːu/ | гьун /hun/ | дубура /dubura/ |
| समुद्र | ралъад /raɬad/ | релъо /reɬo/ | лъат /ɬat/ | ралъад /raɬad/ | хьхьири /xːiri/ | ралъад /raɬad/ | урхьу /urxu/ |
| माता | эбел /ebel/ | ила /ila/ | бува /buwa/ | эни /eni/ | нину /ninu/ | ишу /iʃu/ | неш /neʃ/ |
| पिता | эмен /emen/ | има /ima/ | абтту /abtːu/ | обу /obu/ | ппу /pːu/ | обу /obu/ | дудеш /dudeʃ/ |
| बेटी | яс /jas/ | йеши /jeʃi/ | ло /lo/ | кид /kid/ | душ /duʃ/ | кад /kad/ | рурси /rursi/ |
| मैं | дун /dun/ | ден /dẽ/ | зон /zon/ | ди /di/ | на /na/ | до /do/ | ну /nu/ |
| तुम | мун /mun/ | мин /min/ | ун /un/ | ми /mi/ | ина /ina/ | мо /mo/ | хӏу /ħu/ |
| हम | нилъ / ниж /niɬ / niʒ/ | илӏил /itɬʼil/ | нентӏу / нен /nentʼu / nen/ | эли /eli/ | жува / жу /ʒuwa / ʒu/ | ила /ila/ | нуша /nuʃa/ |
| नाम | цӏар /tsʼar/ | цӏер /tsʼeːr/ | цӏор /tsʼor/ | ци /tsi/ | цӏа /tsʼa/ | цӏери /tsʼeri/ | у /u/ |
| व्यक्ति | гӏадан /ʕadan/ | гьекӏа /hekʼa/ | адам /adam/ | инсан /insan/ | инсан /insan/ | гьадам /hadam/ | адам /adam/ |
| सिर | бетӏер /betʼer/ | мийар /mijar/ | картӏи /kaɾtʼi/ | къиӏм /qˤʼim/ | бакӏ /bakʼ/ | къем /qʼem/ | бекӏ /bekʼ/ |
| आँख | бер /ber/ | гьаркӏо /harkʼo/ | лур /luɾ/ | озури /ozuri/ | я /ja/ | эзал /ezal/ | хӏули /ħuli/ |
| कान | гӏин /ʕin/ | гьантӏикӏа /hantʼikʼa/ | ой /oj/ | ахӏа /aħa/ | вичӏи /witʃʼi/ | агьи /ahi/ | лихӏи /liħi/ |
| नाक | мегӏер /meʕer/ | магьар /mahar/ | муч /mutʃ/ | маӏли /mˤali/ | май /maj/ | мани /mani/ | къянкъ /qːaˤnqː/ |
| मुँह | кӏал /kʼal/ | кӏол /kʼol/ | ссоб /sːob/ | гьахъу /haqu/ | кьацӏ /qʼatsʼ/ | гьутӏ /hutʼ/ | мухӏли /muħli/ |
| दाँत | ца /tsa/ | сол /sol/ | сот /sot/ | кӏицу /kʼitsu/ | ккарччи /kːartʃːi/ | сыл /səl/ | цула /tsula/ |
| जीभ | мацӏ /matsʼ/ | мицӏцӏи /mitsʼːi/ | мац /mats/ | мец /mets/ | маз /maz/ | мец /mets/ | лезми /lezmi/ |
| हाथ | квер /kʷer/ | рекьа /rekʼa/ | кул /kul/ | рекьа /retɬʼa/ | бартка /bartka/ | лекьа /leʟ̌a/ | някъ /naˤqː/ |
| पैर | хӏетӏе /ħjetʼje/ | чукӏа /tʃukʼa/ | ахъ /aq/ | рори /rori/ | чӏанччан /tʃʼantʃːan/ | гьуду /hudu/ | кьяш /qʼaˤʃ/ |
| दिल | ракӏ /rakʼ/ | рокӏо /rokʼo/ | икӏв /ikʼʷ/ | рокӏу /rokʼu/ | дакӏ /dakʼ/ | локӏва /lokʼʷa/ | уркӏи /urkʼi/ |
| हड्डी | ракьа /ratɬʼa/ | рокьи /rotɬʼi/ | лекки /lekːi/ | лӏуза /tɬuza/ | ттаркӏ /tːarkʼ/ | лӏазал /ɬazal/ | лига /liɡa/ |
| खून | би /bi/ | гьин /hin/ | би /bi/ | ийо /ijo/ | оь /oˤ/ | икъо /eqʼo/ | хӏи /ħi/ |
| प्रेम | рокьи /rotɬʼi/ | — /—/ | кьан /kɬʼan/ | уйла /ujla/ | ччан /tʃːan/ | гокъа /ɡoqʼa/ | дигай /diɡaj/ |
| पेड़ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | рикьва /riqʷːa/ | хъватӏи /qʷatʼi/ | гъун /ʁun/ | мурхь /murx/ | гъван /ʁʷan/ | галга /ɡalɡa/ |
| कुत्ता | гьой /hoj/ | хвай /χʷaj/ | гвачи /ɡʷatʃi/ | гъваӏй /ʁʷˤaj/ | ккаччи /kːatʃːi/ | гъве /ʁʷe/ | хя /xaˤ/ |
| बिल्ली | кету /ketu/ | — /—/ | гату /ɡatu/ | кӏетӏу /kʼetʼu/ | ччиту /tʃːitu/ | — /—/ | гата /ɡata/ |
| मछली | ччугӏа /tʃːuʕa/ | хвами /χwami/ | хьӏабхьӏи /χˤabχˤi/ | бесуро /besuro/ | чавахъ /tʃawaqχ/ | чугӏа /tʃuʕa/ | бялихъ /baˤliq/ |
| पक्षी | хӏинчӏ /ħintʃʼ/ | щеким /ʃːekim/ | ноцӏ /notsʼ/ | агъи /aʁi/ | лелуххи /leluχːi/ | кӏеца /kʼetsa/ | арцан /artsan/ |
| तितली | кӏалкӏучӏ /kʼalkʼutʃʼ/ | чӏемерчӏа /tʃʼemertʃʼa/ | цӏимицӏала /tsʼimitsʼala/ | кьандилу /tɬʼandilu/ | чӏимучӏали /tʃʼimutʃʼali/ | гъогъонтӏу /ʁoʁontʼu/ | къабулдан /qːabuldan/ |
| अंडा | хоно /xono/ | кӏоркӏон /kʼorkʼon/ | генук /ɡenuk/ | кӏенечӏ /kʼenetʃʼ/ | ккунук /kːunuk/ | кӏемечӏ /kʼemetʃʼ/ | гидгари /ɡidɡari/ |
| भालू | ци /tsi/ | сей /sej/ | ххамс /χːams/ | зе /ze/ | цуша /tsuʃa/ | зе /ze/ | синка /sinka/ |
| घोड़ा | чу /tʃu/ | кӏоту /kʼotu/ | ноӏш /noˤʃ/ | гулу /ɡulu/ | чу /tʃu/ | сайро /sajro/ | урчи /urtʃi/ |
| घर | рукъ /ruqʼ/ | хъоро /qʼoro/ | нокь /nokɬʼ/ | гъуӏткӏу /ʁˤutkʼu/ | къатта /qʰːatːa/ | ахъ /aq/ | хъали /qali/ |
| दूध | рахь /rax/ | шив /ʃiv/ | наӏкь /naˤkɬʼ/ | гъаӏ /ʁˤa/ | накӏ /nakʼ/ | гъи /ʁi/ | ниъ /niʔ/ |
| शहद | гьоцӏцӏо /hotsʼːo/ | гьунцӏцӏи /huntsʼːi/ | имцӏ /imtsʼ/ | нуци /nutsi/ | ницӏ /nitsʼ/ | нуца /nutsa/ | варъа /warʔa/ |
| नमक | цӏам /tsʼam/ | цӏцӏон /tsʼːon/ | орхьӏи /oɾχˤi/ | цийо /tsijo/ | цӏву /tsʼʷu/ | цийо /tsijo/ | зе /ze/ |
| वाइन | чагъир /tʃaʁir/ | чагъир /tʃaʁir/ | чихир /tʃixir/ | ша /ʃa/ | чахир /tʃaχir/ | чагъир /tʃaʁir/ | чягъир /tʃaˤʁir/ |
| चावल | пиринчӏ /pirintʃʼ/ | пиринчӏи /pirintʃʼi/ | биринж /biɾinʒ/ | — | ппиринж /pːirinʒ/ | — | биринж /birinʒ/ |
| लोहा | махх /maxː/ | ккуб /kːub/ | лацут /ˈlatsut/ | гер /ɡer/ | мах /maχ/ | кел /kel/ | мегь /meh/ |
| पहिया | гьакибер /hakiber/ | чӏуриги /tʃʼuriɡi/ | гвениши /ɡʷeniʃi/ | аӏгъур /aˤʁur/ | нигь /nih/ | гъабал /ʁabal/ | хӏула /ħula/ |
| रेशम | дарай /daraj/ | чиллай /tʃilːaj/ | дарай /daɾaj/ | дарай /daraj/ | сими /simi/ | дарай /daraj/ | дарай /daraj/ |
| किताब | тӏехь /tʼex/ | хуча /χutʃa/ | къонкъ /qʼonqʼ/ | тӏек /tʼek/ | лу /lu/ | гьише /hiʃe/ | жуз /ʒuz/ |
| खाना | кваназе /kʷanaze/ | икъвин /iqʷːin/ | куммус /kumːus/ | иша /iʃa/ | канан /kanan/ | лацӏа /latsʼa/ | укес /ukes/ |
| पीना | гьекъезе /heqʼeze/ | игьин /ihin/ | цӏабус /tsʼabus/ | хӏалӏа /ħatɬa/ | хӏачӏан /ħatʃʼan/ | цӏода /tsʼoda/ | бержес /berʒes/ |
| सोना | кьижизе /tɬʼiʒize/ | кьихинну /tɬʼiχinːu/ | ахукес /aχukes/ | кеца /ketsa/ | шанан /ʃanan/ | лӏеса /ɬesa/ | усес /uses/ |
| एक | цо /tso/ | цеб /tseb/ | ос /os/ | сис /sis/ | ца /tsa/ | гьас /has/ | ца /tsa/ |
| दो | кӏиго /kʼiɡo/ | чӏеди /tʃʼedi/ | къвеӏ /qʼʷeˤ/ | къаӏно /qˤʼano/ | кӏива /kʼiwa/ | къӏано /qˤʼano/ | кӏел /kʼel/ |
| तीन | лъабго /ɬabɡo/ | лъобгу /ɬobɡu/ | лъеб /ɬeb/ | лъоӏно /ɬoˤno/ | шанма /ʃanma/ | лъона /ɬona/ | хӏябал /ħaˤbal/ |
| चार | ункъо /unqʼo/ | богъогу /boʁoɡu/ | ебкъ /ebqʼ/ | уйно /ujno/ | мукьва /muqʼwa/ | укъен /uqʼen/ | авал /awal/ |
| पाँच | щуго /ʃːuɡo/ | иншдугу /inʃːduɡu/ | лълъо /ɬːo/ | лъено /ɬeno/ | ххюва /χːjuwa/ | лъена /ɬena/ | шел /ʃel/ |
| सौ | нусго /nusɡo/ | бешонугу /beʃonuɡu/ | баӏш /baˤʃ/ | бишон /biʃon/ | ттуршва /tːurʃwa/ | бешону /beʃonu/ | даршал /darʃal/ |
| नमस्ते | ворчӏами /wortʃʼami/ | — /—/ | аимбир /ambiɾ/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ |
| धन्यवाद | баркала /baɾkala/ | — /—/ | хӏама /ħama/ | баркалла /barkalːa/ | барчаллагь /bartʃalːah/ | — /—/ | баркалла /barkalːa/ |
| अच्छा | лъикӏаб /ɬikʼab/ | шув /ʃuv/ | гьибатту /hibatːu/ | игу /iɡu/ | хъинсса /qʰinsːa/ | логу /loɡu/ | гӏяхӏси /ʕaˤħsi/ |
| नया | цӏияб /tsʼijab/ | цӏив /tsʼiv/ | мацӏаттут /matsʼatːut/ | эцӏну /etsʼnu/ | цӏусса /tsʼusːa/ | эцӏну /etsʼnu/ | сагаси /saɡasi/ |
| लाल | багӏараб /baʕarab/ | гьири /hiri/ | йаӏтӏаннут /jaˤtʼanːut/ | цӏуда /tsʼuda/ | ятӏулсса /jatʼulsːa/ | утӏана /utʼana/ | хӏунтӏена /ħuntʼena/ |
| सफ़ेद | хъахӏаб /qaħab/ | гьацӏа /hatsʼa/ | чӏуӏбаттут /tʃʼuˤbatːut/ | алукӏа /alukʼa/ | кӏяласса /kʼjalasːa/ | алукӏа /alukʼa/ | цӏуба /tsʼuba/ |
| काला | чӏегӏераб /tʃʼeʕerab/ | бечӏедир /betʃʼedir/ | бехьхьӏеттут /beχːˤetːut/ | хъаӏба /qˤaba/ | лухӏисса /luħisːa/ | каба /kaba/ | цӏудара /tsʼudara/ |
| हरा | гӏурччинаб /ʕurtʃːinab/ | хочи /χotʃi/ | оӏловттут /oˤlowtːut/ | цӏицӏира /tsʼitsʼira/ | щюлисса /ɕːjulisːa/ | хъаилӏе /qʼaiˈlʼe/ | шиниша /ʃiniʃa/ |
| नीला | хъахӏилаб /qaħilab/ | решинкьелӏи /reʃinkʼeˈlːi/ | наӏгъдут /naˤɮdut/ | нига /ˈniɡa/ | някӏсса /njakʼsːa/ | хъаилӏе /qʼaiˈlʼe/ | хьанцӏа /xanˈtsʼa/ |
| कोयल | гагу /ɡaɡu/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гикку /ɡikːu/ | куку /kuku/ | ччикку /tʃːikːu/ | куку /kuku/ | гегуг /ɡeɡuɡ/ |
| कंप्यूटर | компьютер /kɐmˈpjuter/ | — | — | — | — | — | — |
| सुशी | суши /suˈʃi/ | — | — | — | суши /suˈʃi/ | — | суши /suˈʃi/ |
| चाय | чай /tʃaj/ | — | чий /tʃij/ | чай /tʃaj/ | чяй /tʃjaj/ | — | чай /tʃaj/ |
| कॉफ़ी | кофе /kofe/ | — | копе /kope/ | — | — | — | кофе /kofe/ |
| चीनी | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | качар /katʃar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ |
| 99 | ункъоялда анцӏила ичӏго /unqʼojalda antsʼila itʃʼɡo/ | — | — | — | — | — | — |
पृष्ठ 1/10
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम