аорсилъи мец
ख्वारशी भाषा
पूर्वोत्तर कॉकेशियन (त्सेज़िक शाखा, पश्चिमी त्सेज़िक शाखा)
ख्वार्शी (Khwarshi) एक त्सेज़िक (उत्तर-पूर्वी काकेशियाई) भाषा है जिसके लगभग 1,700–8,500 वक्ता पश्चिमी दागिस्तान के त्सुमादिंस्की ज़िले के पाँच गाँवों में हैं, तथा दागिस्तान के निचले इलाकों में प्रवासी समुदाय हैं। इसकी पाँच अत्यधिक भिन्न बोलियाँ हैं (ख्वार्शी विशिष्ट, इंखोकवारी, क्वांतलादा, सांतलादा, ख्वायनी), चार लिंग, और एक कर्ता-कर्म (ergative-absolutive) कारक प्रणाली है; अवार लिखित/साहित्यिक आवरण-भाषा के रूप में कार्य करती है। हाल का व्याकरणिक प्रलेखन ज़ायरा ख़लिलोवा (2009) द्वारा प्रस्तुत किया गया।
कहाँ बोली जाती है
ख्वारशी भाषा में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: पूर्वोत्तर कॉकेशियन (त्सेज़िक शाखा, पश्चिमी त्सेज़िक शाखा)
| अर्थ | ख्वारशी भाषा | त्सेज़ | हुंज़िब भाषा | अंदी भाषा | अवार | आर्ची | युची |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | лъа /ɬa/ | лъи /ɬi/ | лъыᴴ /ɬɨ̃/ | лъен /ɬen/ | лъим /ɬim/ | лълъан /ɬːan/ | tse /tse/ |
| आग | цӏа /tsʼa/ | цӏи /tsʼi/ | цӏə /tsʼə/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | оцӏ /otsʼ/ | ʼyati /ʔjati/ |
| सूरज | бухъ /buqχ/ | бухъ /buq/ | бохъ /boqχ/ | миллӏи /milːi/ | бакъ /baqʼ/ | бархъ /baɾq/ | tso /tso/ |
| चाँद | буца /butsa/ | буци /butsi/ | боцо /botso/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | моцӏ /motsʼ/ | бац /bats/ | shafa /ʃafa/ |
| तारा | цӏирис /tsʼiris/ | ца /tsa/ | ца /tsa/ | цӏцӏа /tsʼːa/ | цӏва /tsʼʷa/ | хоӏлошхъаӏн /χoˤloʃqaˤn/ | weʼyv /weʔjʌ̃/ |
| रात | нишохо /niʃoho/ | нешохӏоси гъуди /neʃoħosi ʁudi/ | нише /niʃe/ | релъо /reɬo/ | сордо /sordo/ | иш /iʃ/ | pado /pado/ |
| बारिश | хъема /qema/ | хъема /qema/ | вəдə /wədə/ | цӏцӏа /tsʼːa/ | цӏад /tsʼad/ | ххеӏл /χːeˤl/ | — |
| बर्फ़ | иса /isa/ | иси /isi/ | əᴴз /ə̃z/ | анзи /anzi/ | гӏазу /ʕazu/ | марххала /marχːala/ | sta /sta/ |
| हवा | лъаца /ɬaca/ | лъаци /ɬatsi/ | за̇лӏе /zɑtɬe/ | мочи /motʃi/ | гьури /huri/ | гьува /huwa/ | — |
| मिट्टी | чӏида /tʃʼida/ | ракь /ratɬʼ/ | мызə /mɨzə/ | онщи /onʃːi/ | ракь /ratɬʼ/ | накъв /naqʷʼ/ | — |
| पत्थर | гъур /ʁur/ | гъуӏл /ʁˤul/ | гамачӏ /ɡamatʃʼ/ | — | гамачӏ /ɡamatʃʼ/ | чӏеле /tʃʼele/ | — |
| पहाड़ | гьун /hun/ | хӏон /ħon/ | гухӏ /ɡuħ/ | — | мегӏер /meʕer/ | мул /mul/ | — |
| समुद्र | ралъад /raɬad/ | ралъад /raɬad/ | ралъад /raɬad/ | релъо /reɬo/ | ралъад /raɬad/ | лъат /ɬat/ | — |
| माता | ишу /iʃu/ | эни /eni/ | ийу /iju/ | ила /ila/ | эбел /ebel/ | бува /buwa/ | ditsehæ /ditsehæ/ |
| पिता | обу /obu/ | обу /obu/ | а̇бу /ɑbu/ | има /ima/ | эмен /emen/ | абтту /abtːu/ | dzetʼe /dzetʼe/ |
| बेटी | кад /kad/ | кид /kid/ | кид /kid/ | йеши /jeʃi/ | яс /jas/ | ло /lo/ | — |
| मैं | до /do/ | ди /di/ | дə /də/ | ден /dẽ/ | дун /dun/ | зон /zon/ | di /di/ |
| तुम | мо /mo/ | ми /mi/ | мə /mə/ | мин /min/ | мун /mun/ | ун /un/ | tse /tse/ |
| हम | ила /ila/ | эли /eli/ | илə /ilə/ | илӏил /itɬʼil/ | нилъ / ниж /niɬ / niʒ/ | нентӏу / нен /nentʼu / nen/ | ʼõdi / nõdi /ʔõdi / nõdi/ |
| नाम | цӏери /tsʼeri/ | ци /tsi/ | ца̇ᴴру /tsɑ̃ru/ | цӏер /tsʼeːr/ | цӏар /tsʼar/ | цӏор /tsʼor/ | tiʼe /tiʔe/ |
| व्यक्ति | гьадам /hadam/ | инсан /insan/ | инсан /insan/ | гьекӏа /hekʼa/ | гӏадан /ʕadan/ | адам /adam/ | — |
| सिर | къем /qʼem/ | къиӏм /qˤʼim/ | къа̇м /qʼɑm/ | мийар /mijar/ | бетӏер /betʼer/ | картӏи /kaɾtʼi/ | — |
| आँख | эзал /ezal/ | озури /ozuri/ | гьаре /hare/ | гьаркӏо /harkʼo/ | бер /ber/ | лур /luɾ/ | gochi /ɡotʃʰi/ |
| कान | агьи /ahi/ | ахӏа /aħa/ | аᴴгъа /aⁿɣa/ | гьантӏикӏа /hantʼikʼa/ | гӏин /ʕin/ | ой /oj/ | — |
| नाक | мани /mani/ | маӏли /mˤali/ | мару /maru/ | магьар /mahar/ | мегӏер /meʕer/ | муч /mutʃ/ | — |
| मुँह | гьутӏ /hutʼ/ | гьахъу /haqu/ | шикӏу /ʃikʼu/ | кӏол /kʼol/ | кӏал /kʼal/ | ссоб /sːob/ | — |
| दाँत | сыл /səl/ | кӏицу /kʼitsu/ | сылə /sɨlə/ | сол /sol/ | ца /tsa/ | сот /sot/ | kẽ /kẽ/ |
| जीभ | мец /mets/ | мец /mets/ | мыц /mɨts/ | мицӏцӏи /mitsʼːi/ | мацӏ /matsʼ/ | мац /mats/ | kʼẽka /kʼẽka/ |
| हाथ | лекьа /leʟ̌a/ | рекьа /retɬʼa/ | коро /koro/ | рекьа /rekʼa/ | квер /kʷer/ | кул /kul/ | weʼothæ /weʔotʰæ/ |
| पैर | гьуду /hudu/ | рори /rori/ | гьале /hale/ | чукӏа /tʃukʼa/ | хӏетӏе /ħjetʼje/ | ахъ /aq/ | wedithæ /weditʰæ/ |
| दिल | локӏва /lokʼʷa/ | рокӏу /rokʼu/ | ра̇кӏу /rɑkʼu/ | рокӏо /rokʼo/ | ракӏ /rakʼ/ | икӏв /ikʼʷ/ | wethæ /wetʰæ/ |
| हड्डी | лӏазал /ɬazal/ | лӏуза /tɬuza/ | лӏора /ɬora/ | рокьи /rotɬʼi/ | ракьа /ratɬʼa/ | лекки /lekːi/ | weshʼe /weʃʼe/ |
| खून | икъо /eqʼo/ | ийо /ijo/ | гьаᴴй /hãj/ | гьин /hin/ | би /bi/ | би /bi/ | wi /wi/ |
| प्रेम | гокъа /ɡoqʼa/ | уйла /ujla/ | — /—/ | — /—/ | рокьи /rotɬʼi/ | кьан /kɬʼan/ | — /—/ |
| पेड़ | гъван /ʁʷan/ | гъун /ʁun/ | хоᴴхе /χõχe/ | рикьва /riqʷːa/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | хъватӏи /qʷatʼi/ | ʼya /ʔja/ |
| कुत्ता | гъве /ʁʷe/ | гъваӏй /ʁʷˤaj/ | вə /wə/ | хвай /χʷaj/ | гьой /hoj/ | гвачи /ɡʷatʃi/ | dzene /dzene/ |
| बिल्ली | — /—/ | кӏетӏу /kʼetʼu/ | — /—/ | — /—/ | кету /ketu/ | гату /ɡatu/ | — /—/ |
| मछली | чугӏа /tʃuʕa/ | бесуро /besuro/ | бысə /bɨsə/ | хвами /χwami/ | ччугӏа /tʃːuʕa/ | хьӏабхьӏи /χˤabχˤi/ | shu /ʃu/ |
| पक्षी | кӏеца /kʼetsa/ | агъи /aʁi/ | чӏехъ /tʃʼeq/ | щеким /ʃːekim/ | хӏинчӏ /ħintʃʼ/ | ноцӏ /notsʼ/ | — |
| तितली | гъогъонтӏу /ʁoʁontʼu/ | кьандилу /tɬʼandilu/ | папатӏу /papatʼu/ | чӏемерчӏа /tʃʼemertʃʼa/ | кӏалкӏучӏ /kʼalkʼutʃʼ/ | цӏимицӏала /tsʼimitsʼala/ | — |
| अंडा | кӏемечӏ /kʼemetʃʼ/ | кӏенечӏ /kʼenetʃʼ/ | хъохъла /qoqla/ | кӏоркӏон /kʼorkʼon/ | хоно /xono/ | генук /ɡenuk/ | — |
| भालू | зе /ze/ | зе /ze/ | сы /sɨ/ | сей /sej/ | ци /tsi/ | ххамс /χːams/ | — |
| घोड़ा | сайро /sajro/ | гулу /ɡulu/ | сəрйо /sərjo/ | кӏоту /kʼotu/ | чу /tʃu/ | ноӏш /noˤʃ/ | — |
| घर | ахъ /aq/ | гъуӏткӏу /ʁˤutkʼu/ | хъохъо /qoqo/ | хъоро /qʼoro/ | рукъ /ruqʼ/ | нокь /nokɬʼ/ | yufa /jufa/ |
| दूध | гъи /ʁi/ | гъаӏ /ʁˤa/ | гьиᴴ /hĩ/ | шив /ʃiv/ | рахь /rax/ | наӏкь /naˤkɬʼ/ | — |
| शहद | нуца /nutsa/ | нуци /nutsi/ | нуцу /nutsu/ | гьунцӏцӏи /huntsʼːi/ | гьоцӏцӏо /hotsʼːo/ | имцӏ /imtsʼ/ | — |
| नमक | цийо /tsijo/ | цийо /tsijo/ | цаᴴ /tsã/ | цӏцӏон /tsʼːon/ | цӏам /tsʼam/ | орхьӏи /oɾχˤi/ | — |
| वाइन | чагъир /tʃaʁir/ | ша /ʃa/ | гъино /ʁino/ | чагъир /tʃaʁir/ | чагъир /tʃaʁir/ | чихир /tʃixir/ | — |
| लोहा | кел /kel/ | гер /ɡer/ | кил /kil/ | ккуб /kːub/ | махх /maxː/ | лацут /ˈlatsut/ | — |
| पहिया | гъабал /ʁabal/ | аӏгъур /aˤʁur/ | гьа̇бур /hɑbur/ | чӏуриги /tʃʼuriɡi/ | гьакибер /hakiber/ | гвениши /ɡʷeniʃi/ | — |
| रेशम | дарай /daraj/ | дарай /daraj/ | дарай /daraj/ | чиллай /tʃilːaj/ | дарай /daraj/ | дарай /daɾaj/ | — |
| किताब | гьише /hiʃe/ | тӏек /tʼek/ | тӏехь /tʼex/ | хуча /χutʃa/ | тӏехь /tʼex/ | къонкъ /qʼonqʼ/ | — |
| खाना | лацӏа /latsʼa/ | иша /iʃa/ | мухъа /muqχa/ | икъвин /iqʷːin/ | кваназе /kʷanaze/ | куммус /kumːus/ | gothlæ /ɡoɬæ/ |
| पीना | цӏода /tsʼoda/ | хӏалӏа /ħatɬa/ | хулӏа /χuɬa/ | игьин /ihin/ | гьекъезе /heqʼeze/ | цӏабус /tsʼabus/ | pʼe /pʼe/ |
| सोना | лӏеса /ɬesa/ | кеца /ketsa/ | бутӏа /butʼa/ | кьихинну /tɬʼiχinːu/ | кьижизе /tɬʼiʒize/ | ахукес /aχukes/ | — |
| एक | гьас /has/ | сис /sis/ | гьəᴴс /hə̃s/ | цеб /tseb/ | цо /tso/ | ос /os/ | hitʼe /hitʼe/ |
| दो | къӏано /qˤʼano/ | къаӏно /qˤʼano/ | къану /qʼanu/ | чӏеди /tʃʼedi/ | кӏиго /kʼiɡo/ | къвеӏ /qʼʷeˤ/ | nõwe /nõwe/ |
| तीन | лъона /ɬona/ | лъоӏно /ɬoˤno/ | лъа̇на /ɬɑna/ | лъобгу /ɬobɡu/ | лъабго /ɬabɡo/ | лъеб /ɬeb/ | nǫkæ /nõkæ/ |
| चार | укъен /uqʼen/ | уйно /ujno/ | окъен /oqʼen/ | богъогу /boʁoɡu/ | ункъо /unqʼo/ | ебкъ /ebqʼ/ | — |
| पाँच | лъена /ɬena/ | лъено /ɬeno/ | лъино /ɬino/ | иншдугу /inʃːduɡu/ | щуго /ʃːuɡo/ | лълъо /ɬːo/ | chʼwahe /tʃʼwahe/ |
| सौ | бешону /beʃonu/ | бишон /biʃon/ | гьəᴴсчӏитӏ /hə̃stʃʼitʼ/ | бешонугу /beʃonuɡu/ | нусго /nusɡo/ | баӏш /baˤʃ/ | — |
| नमस्ते | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ | — /—/ | ворчӏами /wortʃʼami/ | аимбир /ambiɾ/ | — /—/ |
| धन्यवाद | — /—/ | баркалла /barkalːa/ | — /—/ | — /—/ | баркала /baɾkala/ | хӏама /ħama/ | — /—/ |
| अच्छा | логу /loɡu/ | игу /iɡu/ | кӏотӏу /kʼotʼu/ | шув /ʃuv/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ | гьибатту /hibatːu/ | sæle /sæle/ |
| नया | эцӏну /etsʼnu/ | эцӏну /etsʼnu/ | ыцӏу /ɨtsʼu/ | цӏив /tsʼiv/ | цӏияб /tsʼijab/ | мацӏаттут /matsʼatːut/ | — |
| लाल | утӏана /utʼana/ | цӏуда /tsʼuda/ | цӏунду /tsʼundu/ | гьири /hiri/ | багӏараб /baʕarab/ | йаӏтӏаннут /jaˤtʼanːut/ | tshyathla /tsʰjaɬa/ |
| सफ़ेद | алукӏа /alukʼa/ | алукӏа /alukʼa/ | гьалду /haldu/ | гьацӏа /hatsʼa/ | хъахӏаб /qaħab/ | чӏуӏбаттут /tʃʼuˤbatːut/ | — |
| काला | каба /kaba/ | хъаӏба /qˤaba/ | цӏəдилу /tsʼədilu/ | бечӏедир /betʃʼedir/ | чӏегӏераб /tʃʼeʕerab/ | бехьхьӏеттут /beχːˤetːut/ | — |
| हरा | хъаилӏе /qʼaiˈlʼe/ | цӏицӏира /tsʼitsʼira/ | ничду /nitʃdu/ | хочи /χotʃi/ | гӏурччинаб /ʕurtʃːinab/ | оӏловттут /oˤlowtːut/ | — |
| नीला | хъаилӏе /qʼaiˈlʼe/ | нига /ˈniɡa/ | гьасас (кьер) /haˈsas/ | решинкьелӏи /reʃinkʼeˈlːi/ | хъахӏилаб /qaħilab/ | наӏгъдут /naˤɮdut/ | — |
| कोयल | куку /kuku/ | куку /kuku/ | кӏукӏутӏо /kʼukʼutʼo/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гагу /ɡaɡu/ | гикку /ɡikːu/ | — |
| चीनी | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | — |
पृष्ठ 1/9
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम