Къумукъ тил
कुमिक
तुर्किक परिवार (किपचक, किपचक-कुमान)
कुमिक (Къумукъ тил) एक किपचक तुर्की भाषा है जो मुख्यतः कैस्पियन तट के साथ-साथ निचले दागिस्तान में तथा निकटवर्ती चेचन्या, उत्तर ओसेशिया और स्तावरोपोल क्राय में बोली जाती है। मध्यकाल से लेकर 19वीं शताब्दी तक कुमिक उत्तरी कॉकेशस में विविध पर्वतीय जनों के बीच संपर्क-भाषा (lingua franca) के रूप में काम करती थी, जैसे मध्य एशिया में तुर्की (Turki)। यह किपचक-कुमान उपसमूह के भीतर कराचाय-बलकार (krc), क्रीमियाई तातार और कराइम से निकटता से संबंधित है। यह दागिस्तान गणराज्य की 14 आधिकारिक भाषाओं में से एक है।
कहाँ बोली जाती है
कुमिक में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: तुर्किक परिवार (किपचक, किपचक-कुमान)
| अर्थ | कुमिक | नोगाई | कराचाय-बाल्कर | क्रीमियन तातार | काराहानिड | काराकल्पाक | किर्गिज़ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | сув /suw/ | сув /suw/ | суу /suw/ | suv /suv/ | suw /suw/ | suw /suw/ | суу /suː/ |
| आग | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | ateş /ateʃ/ | ot /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ |
| सूरज | гюн /ɡyn/ | куьн /kyn/ | кюн /kyn/ | küneş /kyneʃ/ | kün /kyn/ | kún /kyn/ | күн /kyn/ |
| चाँद | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | ай /ɑj/ |
| तारा | юлдуз /julduz/ | юлдыз /juldɯz/ | жулдуз /ʒulˈduz/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ | yulduz /julduz/ | juldız /ʒuldɯz/ | жылдыз /dʒɯɫˈdɯz/ |
| रात | гече /ɡetʃe/ | кеше /keʃe/ | кече /ketʃe/ | gece /ɡedʒe/ | tün /tyn/ | tún /tyn/ | түн /tyn/ |
| बारिश | янгур /jaŋˈur/ | ямгыр /jamˈɡɯr/ | жауун /ʒɑˈwun/ | yağmur /jaːmur/ | yağmur /jaɣmur/ | jawın /ʒawɯn/ | жамгыр /dʒɑmɡɯr/ |
| बर्फ़ | къар /qar/ | кар /qar/ | къар /qar/ | qar /qɑr/ | qar /qar/ | qar /qɑr/ | кар /qɑr/ |
| हवा | ел /jel/ | ел /jel/ | жел /ʒel/ | yel /jel/ | yel /jel/ | samal /samal/ | шамал /ʃaˈmal/ |
| मिट्टी | топуракъ /topuraq/ | ер /jer/ | топракъ /topraq/ | topraq /topɾaq/ | yer /jer/ | topıraq /topɯɾɑq/ | топурак /topuɾɑk/ |
| पत्थर | таш /taʃ/ | тас /tas/ | таш /taʃ/ | taş /taʃ/ | taš /taʃ/ | tas /tas/ | таш /taʃ/ |
| पहाड़ | тав /taw/ | тав /taw/ | тау /tɑw/ | dağ /daɣ/ | tağ /taɣ/ | taw /tɑw/ | тоо /toː/ |
| समुद्र | денгиз /deŋiz/ | тенъиз /teŋiz/ | тенгиз /teŋiz/ | deñiz /deˈŋiz/ | täŋiz /tæŋiz/ | teńiz /teˈŋiz/ | деңиз /deˈŋiz/ |
| माता | ана /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ana /ana/ | ana /ana/ | ana /ana/ | эне /ene/ |
| पिता | ата /ata/ | атай /ataj/ | ата /ata/ | baba /baba/ | ata /ata/ | ata /ata/ | ата /ɑtɑ/ |
| बेटी | къыз /qɯz/ | кыз /qɯz/ | къыз /qɯz/ | qız /qɯz/ | qız /qɯz/ | qız /qɯz/ | кыз /qɯz/ |
| मैं | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | men /men/ | men /men/ | men /men/ | мен /men/ |
| तुम | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ | sen /sen/ | sen /sen/ | сен /sen/ |
| हम | биз /biz/ | биз /biz/ | биз /biz/ | biz /biz/ | biz /biz/ | biz /biz/ | биз /biz/ |
| नाम | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | isim /iˈsim/ | at /at/ | at /ɑt/ | ат /ɑt/ |
| व्यक्ति | адам /ɑˈdɑm/ | аьдем /ædem/ | адам /ɑˈdɑm/ | adam /aˈdam/ | kiši /kiʃi/ | adam /ɑˈdɑm/ | адам /ɑˈdɑm/ |
| सिर | баш /baʃ/ | бас /bas/ | баш /baʃ/ | baş /baʃ/ | baš /baʃ/ | bas /bas/ | баш /baʃ/ |
| आँख | гёз /ɡøz/ | коьз /køz/ | кёз /køz/ | köz /køz/ | köz /køz/ | kóz /køz/ | көз /køz/ |
| कान | къулакъ /qulaq/ | кулак /qulaq/ | къулакъ /qulaq/ | qulaq /qulɑq/ | qulqaq /qulqaq/ | qulaq /qulɑq/ | кулак /qulɑq/ |
| नाक | бурун /burun/ | бурын /burɯn/ | бурун /burun/ | burun /buˈɾun/ | burun /burun/ | murın /murɯn/ | мурун /muˈɾun/ |
| मुँह | авуз /aˈwuz/ | авыз /aˈwɯz/ | ауз /awuz/ | ağız /aˈɣɯz/ | ağız /aɣɯz/ | awız /ɑwɯz/ | ооз /oːz/ |
| दाँत | тиш /tiʃ/ | тис /tis/ | тиш /tiʃ/ | tiş /tiʃ/ | tiş /tiʃ/ | tis /tis/ | тиш /tiʃ/ |
| जीभ | тил /til/ | тил /til/ | тил /til/ | til /til/ | til /til/ | til /til/ | тил /til/ |
| हाथ | къол /qol/ | кол /qol/ | къол /qol/ | el /el/ | elig /eliɡ/ | qol /qol/ | кол /kol/ |
| पैर | аякъ /ajaq/ | аяк /ajaq/ | аякъ /ajaq/ | ayaq /ajaq/ | adhaq /aðaq/ | ayaq /ajaq/ | бут /but/ |
| दिल | юрек /jyrek/ | юрек /jyrek/ | джюрек /dʒyrek/ | yürek /jyrek/ | yürek /jyrek/ | júrek /ʒyɾek/ | жүрөк /dʒyɾøk/ |
| हड्डी | сюек /syjek/ | суьек /syjek/ | сюек /syjek/ | süyek /syjek/ | süŋük /syŋyk/ | súyek /syˈjek/ | сөөк /søːk/ |
| खून | къан /qan/ | кан /qan/ | къан /qan/ | qan /qan/ | qan /qan/ | qan /qan/ | кан /qan/ |
| टट्टी | покъ /poq/ | — | бокъ /boq/ | bok /bok/ | bütgü /bytɡy/ | boq /boq/ | бок /bok/ |
| प्रेम | сюйюв /syjyw/ | суьюв /syjyw/ | сюймеклик /syjmeklik/ | sevgi /sevɡi/ | sevgü /sevɡy/ | muhabbat /muhabbat/ | сүйүү /syjyː/ |
| पेड़ | терек /terek/ | терек /terek/ | терек /terek/ | terek /terek/ | yığač /jɯɣatʃ/ | aǵash /aʁaʃ/ | жыгач /dʒɯɡɑtʃ/ |
| कुत्ता | ит /it/ | ийт /ijt/ | ит /it/ | köpek /køpek/ | it /it/ | iyt /ijt/ | ит /it/ |
| बिल्ली | мишик /miʃik/ | мысык /məsəq/ | киштик /kiʃtik/ | mışıq /mɯʃɯq/ | čätük /tʃætyk/ | pıshıq /pɯʃɯq/ | мышык /mɯʃɯk/ |
| मछली | балыкъ /bɑˈlɯq/ | балык /bɑˈlɯq/ | чабакъ /tʃɑˈbɑq/ | balıq /baˈlɯq/ | balıq /balɯq/ | balıq /bɑˈlɯq/ | балык /bɑˈlɯq/ |
| पक्षी | къуш /quʃ/ | кус /qus/ | къанатлы /qanatlɯ/ | quş /quʃ/ | quş /quʃ/ | qus /qus/ | куш /kuʃ/ |
| तितली | гёбелек /ɡøbelek/ | куьпелек /kypelek/ | — | köbelek /købeˈlek/ | käpäli /kæpæli/ | gúbelek /ɡybelek/ | көпөлөк /køpøˈløk/ |
| अंडा | йымырткъа /jɯmɯrtqa/ | юмыртка /jumɯrtqa/ | жумуртха /ʒumurtxa/ | yımırta /jɯmɯrta/ | yumurtğa /jumurtɣa/ | máyek /mæjek/ | жумуртка /dʒumurtˈqa/ |
| भालू | аюв /ajuw/ | аюв /ajuw/ | айыу /ajɯw/ | ayuv /ajuw/ | adhığ /aðɯɣ/ | ayıw /ajɯw/ | аюу /ajuː/ |
| घोड़ा | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | at /at/ | at /at/ | at /ɑt/ | ат /ɑt/ |
| घर | уьй /yj/ | уьй /yj/ | юй /yj/ | ev /ev/ | ev /ev/ | úy /yj/ | үй /yj/ |
| दूध | сют /syt/ | сют /syt/ | сют /syt/ | süt /syt/ | süt /syt/ | sút /syt/ | сүт /syt/ |
| शहद | бал /bal/ | бал /bal/ | бал /bal/ | bal /bal/ | bal /bal/ | pal /pal/ | бал /bal/ |
| नमक | туз /tuz/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ | tuz /tuz/ | tuz /tuz/ | duz /duz/ | туз /tuz/ |
| वाइन | чагъыр /tʃaʁɨr/ | шагыр /ʃaɡɨr/ | чагъыр /tʃaʁɯr/ | şarap /ʃaˈrap/ | bor /bor/ | sharap /ʃaˈrap/ | шарап /ʃarap/ |
| चावल | дюгю /dyɡy/ | дуьги /dyɡi/ | принч /printʃ/ | pirinş /piˈrinʃ/ | tuturqan /tuturqan/ | gúrish /ɡyriʃ/ | күрүч /kyˈrytʃ/ |
| चॉकलेट | шикалат /ʃikaˈlat/ | шоколад /ʃokolad/ | — | şokolad /ʃokoˈlad/ | — | shokolad /ʃokoˈlad/ | шоколад /ʃokoˈlad/ |
| लोहा | темир /temir/ | темир /temir/ | темир /temir/ | demir /demir/ | temür /temyr/ | temir /temir/ | темир /temir/ |
| पहिया | дёгерчик /døɡertʃik/ | тынъыршык /tɯŋɯrʃɯk/ | чарх /tʃarx/ | teker /teˈker/ | — | dóńgelek /døŋɡelek/ | дөңгөлөк /døŋɡøløk/ |
| रेशम | йибек /jibek/ | йибек /jibek/ | дарий /daˈrij/ | ipek /iˈpek/ | torqu /torqu/ | jipek /ʒipek/ | жибек /dʒiˈbek/ |
| किताब | китап /kitap/ | китап /kitap/ | китап /kiˈtap/ | kitap /kiˈtap/ | bitig /bitiɡ/ | kitap /kiˈtap/ | китеп /kiˈtep/ |
| खाना | ашамакъ /aʃamaq/ | ашав /aʃaw/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | aşamaq /aʃamaq/ | yi- /ji/ | jew /ʒew/ | жеш /dʒeʃ/ |
| पीना | ичмек /itʃmek/ | ишуьв /iʃyw/ | ичерге /itʃerɡe/ | içmek /itʃmek/ | ič- /itʃ/ | ishiw /iʃiw/ | ичүү /itʃyː/ |
| सोना | юхламакъ /juχlamaq/ | уйклав /ujqlaw/ | джукъларгъа /dʒuqlarʁa/ | yuqlamaq /juqlaˈmaq/ | uḏı- /uðɯ/ | uyqılaw /ujqɯlaw/ | уктоо /uqˈtoː/ |
| एक | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | bir /bir/ | bir /bir/ | bir /biɾ/ | бир /bir/ |
| दो | эки /eki/ | эки /eki/ | эки /eˈki/ | eki /eˈci/ | iki /iki/ | eki /eki/ | эки /eˈki/ |
| तीन | уьч /ytʃ/ | уьш /yʃ/ | юч /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | üč /ytʃ/ | úsh /yʃ/ | үч /ytʃ/ |
| चार | дёрт /dørt/ | доьрт /dørt/ | тёрт /tørt/ | dört /dørt/ | tört /tørt/ | tórt /tørt/ | төрт /tørt/ |
| पाँच | беш /beʃ/ | бес /bes/ | беш /beʃ/ | beş /beʃ/ | beš /beʃ/ | bes /bes/ | беш /beʃ/ |
| सौ | юз /jyz/ | юз /juz/ | жюз /ʒyz/ | yüz /jyz/ | yüz /jyz/ | júz /ʒyz/ | жүз /dʒyz/ |
| नमस्ते | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | салам /salam/ | selâm /seˈlʲam/ | salām /salaːm/ | salam /salam/ | салам /sɑlɑm/ |
| धन्यवाद | савбол /sawbol/ | сав бол /saw bol/ | сау бол /saw bol/ | sağ ol /saɣ ol/ | — /—/ | raxmet /ɾaχmet/ | рахмат /ɾɑxmɑt/ |
| अच्छा | яхшы /jaχʃə/ | яхшы /jaxʃɯ/ | иги /iɡi/ | yahşı /jaχʃɯ/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | jaqsı /ʒaqsɯ/ | жакшы /dʒɑkʃɯ/ |
| नया | янгы /jaŋˈɯ/ | янъы /jaŋɯ/ | жангы /ʒaŋɯ/ | yañı /jaˈŋɯ/ | yaŋı /jaŋɯ/ | jańa /ʒaŋa/ | жаңы /dʒaˈŋɯ/ |
| लाल | къызыл /qɯˈzɯl/ | кызыл /qɯˈzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ | qırmızı /qɯrmɯˈzɯ/ | qızıl /qɯzɯl/ | qızıl /qɯˈzɯl/ | кызыл /qɯˈzɯl/ |
| सफ़ेद | акъ /ɑq/ | ак /ɑq/ | акъ /ɑq/ | aq /ɑq/ | ürüŋ /yryŋ/ | aq /ɑq/ | ак /ɑq/ |
| काला | къара /qɑˈrɑ/ | кара /qɑˈrɑ/ | къара /qaˈra/ | qara /qɑˈrɑ/ | qara /qara/ | qara /qɑˈrɑ/ | кара /qɑˈrɑ/ |
| हरा | яшыл /jaˈʃɯl/ | ясыл /jasɯl/ | джашил /dʒaˈʃil/ | yeşil /jeˈʃil/ | yašıl /jaʃɯl/ | jasıl /ʒɑˈsɯl/ | жашыл /dʒaˈʃɯl/ |
| नीला | гёк /ɡøk/ | коьк /køk/ | кёк /køk/ | mavı /mɑˈvɯ/ | — | kók /køk/ | көк /køk/ |
| कोयल | атъёкъ /atˈjoq/ | коькек /køˈkek/ | гугук /ɡuˈɡuk/ | kukuquş /kukuˈquʃ/ | — | átshók /ætˈʃøk/ | күкүк /kyˈkyk/ |
| कंप्यूटर | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | kompyuter /kompjuˈter/ | — | kompyuter /kompjuˈter/ | компьютер /komˈpjuter/ |
| सुशी | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | suşi /suˈʃi/ | — | sushi /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ |
| चाय | чай /tʃaj/ | шай /ʃaj/ | чай /tʃaj/ | çay /tʃaj/ | — | shay /ʃaj/ | чай /tʃaj/ |
| कॉफ़ी | къагьва /qahva/ | — | кофе /ˈkofe/ | qave /qaˈve/ | — | kofe /kofe/ | кофе /ˈkofe/ |
| चीनी | шекер /ʃeker/ | секер /seker/ | шекер /ʃeˈker/ | şeker /ʃeˈker/ | — | qant /qant/ | кант /kant/ |
| संतरा | апельсин /apelʲˈsin/ | — | апельсин | portaqal /poɾtaˈqal/ | — | apelsin /apelsin/ | апельсин /apelʲˈsin/ |
| 99 | токъсан тогъуз /toqsan toʁuz/ | токсан тогыз /toqsan toʁɯz/ | токъсан тогъуз /toqsan toʁuz/ | — | — | toqsan toǵız /toqsan toʁɯz/ | токсон тогуз /tokson toˈɡuz/ |
पृष्ठ 1/11
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम