Motu
मोटू
ऑस्ट्रोनेशियाई भाषा-परिवार (मलय-पॉलिनेशियाई, ओशीयनिक, पश्चिमी, पापुआ नोक)
मोटू पापुआ न्यू गिनी के मध्य प्रांत के मोटू लोगों की स्वदेशी ऑस्ट्रोनेशियाई भाषा है, जो पोर्ट मोरेस्बी के निकट हानुआबादा गांवों में केंद्रित है। शुद्ध रूप के केवल लगभग 14 हजार सक्रिय वक्ता हैं, लेकिन मोटू हिरी मोटू (hmo) का शब्दावली-स्रोत है, वह सरलीकृत पिजिन जो PNG की तीन राजभाषाओं में से एक बन गई। मोटू में पूर्ण ऑस्ट्रोनेशियाई आकृतिविज्ञान है, जिसमें कर्ता/कर्म पुरुष-चिह्नक, हस्तांतरणीय/अहस्तांतरणीय स्वामित्व और विशिष्ट ओशेनिक सर्वनाम प्रणाली शामिल हैं, जिन सबको हिरी मोटू ने औपनिवेशिक व्यापार के संदर्भ में अत्यधिक सरल बना दिया। लिस्टर-टर्नर एवं क्लार्क का 1931 का व्याकरण आज भी प्रामाणिक बना हुआ है।
कहाँ बोली जाती है
मोटू में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: ऑस्ट्रोनेशियाई भाषा-परिवार (मलय-पॉलिनेशियाई, ओशीयनिक, पश्चिमी, पापुआ नोक)
| अर्थ | मोटू | हिरी मोटू | फ़ीजी | तुवालुआन | टोंगन | सामोन | मुसाउ-एमिरा |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ranu /ɾanu/ | ranu /ɾanu/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | manu /manu/ |
| आग | lahi /lahi/ | lahi /lahi/ | buka /mbuka/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | kuraa /kuraː/ |
| सूरज | dina /dina/ | dina /dina/ | matanisiga /matanisiŋa/ | laa /laː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | sinaka /sinaka/ |
| चाँद | hua /hua/ | hua /hua/ | vula /βula/ | masina /masina/ | māhina /maːhina/ | māsina /maːsina/ | ulana /ulana/ |
| तारा | hisiu /hisiu/ | hisiu /hisiu/ | kalokalo /kalokalo/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | katoto /katoto/ |
| रात | hanuaboi /hanuaboi/ | hanuaboi /hanuaboi/ | bogi /mboŋi/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | voo /voː/ |
| बारिश | medu /medu/ | medu /medu/ | uca /uða/ | ua /ua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ | vaoo /vaoo/ |
| हवा | lai /lai/ | lai /lai/ | cagi /ðaŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | kuukuu /kuukuu/ |
| मिट्टी | tano /tano/ | tano /tano/ | qele /ᵑɡele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | kosa /kosa/ |
| पत्थर | nadi /nadi/ | nadi /ˈnadi/ | vatu /vatu/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | maʻa /maʔa/ | atu /atu/ |
| पहाड़ | ororo /oɾoɾo/ | ororo /ororo/ | ulunivanua /uluniβanua/ | mauga /mauŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | motouru /motouru/ |
| समुद्र | davara /davara/ | davara /davara/ | wasawasa /wasawasa/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | sami /sami/ | paamanu /paamanu/ |
| माता | sinana /sinana/ | sina /sina/ | tina /tina/ | maatua /maːtua/ | faʻē /faʔeː/ | tinā /tinaː/ | kina /kina/ |
| पिता | tamana /tamana/ | tama /tama/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | tamā /tamaː/ | tama /tama/ |
| बेटी | natuna kekenina /natuna kekenina/ | natuna kekeni /natuna kekeni/ | luve yalewa /luβe jalewa/ | tama fafine /tama fafine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | afafine /afafine/ | natuna vause /natuna vause/ |
| मैं | lau /lau/ | lau /lau/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ | aghi /aɣi/ |
| तुम | oi /oi/ | oi /oi/ | iko /iko/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ | io /io/ |
| हम | ita / ai /ita / ai/ | ita / ai /ita / ai/ | keda / keimami /kenda / kejmami/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | ita / ami /ita / ami/ |
| नाम | ladana /ladana/ | ladana /laˈdana/ | yaca /jaða/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | arari /arari/ |
| व्यक्ति | taunimanima /taunimanima/ | taunimanima /taunimanima/ | tamata /tamata/ | tino /tino/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | taumata /taumata/ |
| सिर | kwara /kʷaɾa/ | kwarana /kʷarana/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | uru /uru/ |
| आँख | matana /matana/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| कान | taiana /taiana/ | taiana /taiana/ | daliga /ndaliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | talinga /taliŋa/ |
| नाक | udu-baubau /udubaubau/ | udubaubauna /udubaubauna/ | ucu /uðu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ngusu /ŋusu/ |
| मुँह | udu /udu/ | uduna /uduna/ | gusu /ŋusu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | paa /paa/ |
| दाँत | ise /ise/ | isena /isena/ | bati /mbati/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | ngalungalu /ŋaluŋalu/ |
| जीभ | mala /mala/ | mala /mala/ | yame /jame/ | alelo /alelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | ramuramuti paa /ramuramuti paa/ |
| हाथ | ima /ima/ | ima /ima/ | liga /liŋa/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | nima /nima/ |
| पैर | ae /ae/ | ae /ae/ | yava /java/ | vae /vae/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | keke /keke/ |
| दिल | kudouna /kudouna/ | kudouna /kudouna/ | uto /uto/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | loto /loto/ | urunguita /uruŋuita/ |
| हड्डी | turia /turia/ | turia /turia/ | sui /sui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | riu /riu/ |
| खून | rara /rara/ | rara /rara/ | dra /ndra/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | rae /rae/ |
| टट्टी | taḡe /taɣe/ | kukuri /kukuri/ | de /nde/ | tae /tae/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | — |
| प्रेम | lalokau /lalokau/ | lalokau /lalokau/ | loloma /loloma/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | aielousi /aielousi/ |
| पेड़ | au /au/ | au /au/ | kau /kau/ | laakau /laːkau/ | ʻakau /ʔakau/ | laʻau /laʔau/ | ai /ai/ |
| कुत्ता | sisia /sisia/ | sisia /sisia/ | koli /koli/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | paua /paua/ |
| बिल्ली | gosi /ɡosi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | busi /busi/ |
| मछली | gwarume /ɡʷaɾume/ | gwarume /ɡʷaɾume/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ | kko /kːo/ |
| पक्षी | manu /ˈmanu/ | manu /manu/ | manumanu /manumanu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | ghila /ɣila/ |
| तितली | kaubebe /kaubebe/ | kaubebe /kaubebe/ | bēbē /ᵐbeːᵐbeː/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | kaubebe /kaubebe/ |
| अंडा | gatoi /ɡatoi/ | gatoi /ɡatoi/ | yaloka /jaloka/ | fuamoa /fuamoa/ | foʻi moa /foʔi moa/ | fuamoa /fuamoa/ | otolu /otolu/ |
| भालू | bea /bea/ | bea /bea/ | bea /mbea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | beaa /beaː/ |
| घोड़ा | hosi /hosi/ | hosi /hosi/ | ose /ose/ | solofanua /solofanua/ | hoosi /hoːsi/ | solofanua /solofanua/ | ooso /ooso/ |
| घर | ruma /ɾuma/ | ruma /ɾuma/ | vale /βale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | ale /ale/ |
| दूध | rata /rata/ | rata /rata/ | sucu /suðu/ | susu /susu/ | huʻakau /huʔakau/ | susu /susu/ | rarumi ssu /ɾarumi sːu/ |
| शहद | bada ranuna /bada ɾanuna/ | — | oni /oni/ | hani /hani/ | hone /hone/ | meli /meli/ | iruena /iɾuena/ |
| नमक | damena /damena/ | damena /damena/ | masima /masima/ | masima /masima/ | māsima /maːsima/ | masima /masima/ | uela /uela/ |
| वाइन | vine ranuna /vine ɾanuna/ | uaina /uaina/ | waini /waini/ | uaina /uaina/ | uaine /uaine/ | uaina /uaina/ | uaeni /uaeni/ |
| चावल | raisi /raisi/ | raisi /raisi/ | raisi /raisi/ | laisi /laisi/ | laise /laise/ | alaisa /alaisa/ | — |
| लोहा | auri /ˈauɾi/ | auri /ˈauɾi/ | kaukamea /kaukamea/ | fiti /fiti/ | ukamea /ukamea/ | uʻamea /uʔamea/ | aeana /aeana/ |
| पहिया | ava-keikei /avakeikei/ | uili /uili/ | yava /java/ | teka /teka/ | veʻeteka /veʔeteka/ | uili /uili/ | — |
| किताब | buka /buka/ | buka /ˈbuka/ | ivola /ivola/ | tusi /tusi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | vuku /vuku/ |
| खाना | aniani /aniani/ | ania /ania/ | kana /kana/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | nama /nama/ |
| पीना | inuinu /inuinu/ | inua /inua/ | gunu /ŋunu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | ropi /ropi/ |
| सोना | mahuta /maˈhuta/ | mahuta /maˈhuta/ | moce /moðe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | asekanue /asekanue/ |
| एक | ta /ta/ | ta /ta/ | dua /ndua/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | sesa /sesa/ |
| दो | rua /rua/ | rua /rua/ | rua /rua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| तीन | toi /toi/ | toi /toi/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | kotolu /kotolu/ |
| चार | hani /hani/ | hani /hani/ | vā /vaː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | ghaata /ɣaata/ |
| पाँच | ima /ima/ | ima /ima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| सौ | sinahu /sinahu/ | handred /handred/ | drau /ndrau/ | selau /selau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | kateva ai /kateva ai/ |
| नमस्ते | namo gida /namo ɡida/ | namona /namona/ | bula /mbula/ | taalofa /taːlofa/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | talofa /talofa/ | elue talaua /elue talaua/ |
| धन्यवाद | oi namo /oi namo/ | tanikiu /tanikiu/ | vinaka /βinaka/ | fakafetai /fakafetai/ | mālō /maːloː/ | faʻafetai /faʔafetai/ | kaili emasina /kaili emasina/ |
| अच्छा | namo /namo/ | namo /namo/ | vinaka /βinaka/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | masina /masina/ |
| नया | matamata /matamata/ | matamata /matamata/ | vou /βou/ | fou /fou/ | foʻou /foʔou/ | fou /fou/ | ouna /ouna/ |
| लाल | kakakaka /kakakaka/ | kakakaka /kakakaka/ | damudamu /ndamundamu/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ | mūmū /muːmuː/ | raeraeana /raeraeana/ |
| सफ़ेद | kurokuro /kurokuro/ | kurokuro /kurokuro/ | vulavula /βulaβula/ | kena /kena/ | hinehina /hinehina/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | usousoana /usousoana/ |
| काला | koremakorema /koɾemakoɾema/ | korema /korema/ | loaloa /loaloa/ | uli /uli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | uliuli /uliuli/ | voovongiena /voovoŋiena/ |
| हरा | gadokagadoka /ɡadokaɡadoka/ | gadoka gadoka /ɡadoka ɡadoka/ | drokadroka /ndrokandroka/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanu mata /lanu mata/ | lanumeamata /lanumeamata/ | — |
| नीला | gadokagadoka /ɡadokaɡadoka/ | gadoka gadoka /ɡadoka ɡadoka/ | karakarawa /karakarawa/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | — |
| कंप्यूटर | kompiuta /kompiuta/ | kompiuta /kompiuta/ | kompiuta /kompiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | — |
| चाय | ti /ti/ | ti /ti/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | — |
| कॉफ़ी | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | — |
| चीनी | suga /suɡa/ | suga /suɡa/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | — |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम