Na vosa vakaviti
फ़ीजी
ऑस्ट्रोनेशियाई
फ़िजी भाषा (Na Vosa Vakaviti) पूर्वी फ़िजी शाखा की एक ऑस्ट्रोनेशियाई भाषा है, जो 2013 के संविधान के अंतर्गत फ़िजी की राजभाषा है (अंग्रेज़ी और फ़िजी हिंदी के साथ), और फ़िजी के लगभग 330 द्वीपों में इसके लगभग 6.4 लाख बोलने वाले हैं। मानक फ़िजी बाउ बोली (बाउ द्वीप, ऐतिहासिक राजनीतिक केंद्र) पर आधारित है। भाषावैज्ञानिक दृष्टि से यह कई कारणों से विशिष्ट है: उत्तम पुरुष के समावेशी और अपवर्जी सर्वनामों का भेद (keimami “हम, तुम्हें छोड़कर” बनाम eda “हम, तुम्हें मिलाकर”); एकवचन, द्विवचन और बहुवचन के अतिरिक्त अल्पवचन (paucal, पुराने विवरणों में त्रिवचन कहा गया) — कुल चार-तरफ़ा भेद; खाद्य, पेय, पारिवारिक और सामान्य स्वामित्व को अलग करने वाली विस्तृत स्वत्व-वर्गक प्रणाली; और जटिल संबोधन-अधिकरण कारक व्यवस्था। लातिन वर्तनी 1830 के दशक के मेथोडिस्ट मिशनरियों ने विकसित की, और उसकी सबसे उल्लेखनीय बात यह है कि वह पूर्व-नासिक्य स्पर्श ध्वनियों को संयुक्ताक्षरों से नहीं, एकल अक्षरों से लिखती है: b /ᵐb/, d /ⁿd/, q /ᵑɡ/, साथ ही सामान्य /ŋ/ के लिए g और /ð/ के लिए c; स्वर की दीर्घता मैक्रॉन से दिखाई जाती है। मेथोडिस्ट फ़िजी बाइबिल (नया नियम 1847, पूर्ण बाइबिल 1864) ने साहित्यिक भाषा को मानक रूप दिया। meke (गायन के साथ नृत्य-कथा) और bati (योद्धा महाकाव्य) की सुदृढ़ मौखिक परंपरा पारंपरिक ज्ञान को सुरक्षित रखती है।
कहाँ बोली जाती है
फ़ीजी में 87 मूल शब्द
jokeliti
sushi
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: ऑस्ट्रोनेशियाई
| अर्थ | फ़ीजी | तुवालुआन | नियुएआन | टोंगन | सामोन | पुकापुकन | टोकेलाउअन |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ |
| आग | buka /mbuka/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | awi /awi/ | afi /afi/ |
| सूरज | matanisiga /matanisiŋa/ | laa /laː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | la /la/ | lā /laː/ |
| चाँद | vula /βula/ | masina /masina/ | mahina /mahina/ | māhina /maːhina/ | māsina /maːsina/ | malama /malama/ | māhina /maːhina/ |
| तारा | kalokalo /kalokalo/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | wetū /wetuː/ | fetū /fetuː/ |
| रात | bogi /mboŋi/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| बारिश | uca /uða/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| बर्फ़ | uca vulavula /uða βulaβula/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | sinou /sinou/ | kiona /kiona/ | kīona /kiːona/ | kiona /kiona/ |
| हवा | cagi /ðaŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| मिट्टी | qele /ᵑɡele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ |
| पत्थर | vatu /vatu/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | maka /maka/ | maʻa /maʔa/ | watu /watu/ | fatu /fatu/ |
| पहाड़ | ulunivanua /uluniβanua/ | mauga /mauŋa/ | mouga /mouŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| समुद्र | wasawasa /wasawasa/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | tahi /tahi/ | sami /sami/ | tai /tai/ | moana /moana/ |
| माता | tina /tina/ | maatua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | faʻē /faʔeː/ | tinā /tinaː/ | matua wawine /matua wawine/ | mātua /maːtua/ |
| पिता | tama /tama/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamai /tamai/ | tamā /tamaː/ | matua tāne /matua taːne/ | tamana /tamana/ |
| बेटी | luve yalewa /luβe jalewa/ | tama fafine /tama fafine/ | tama fifine /tama fifine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | afafine /afafine/ | tamāwine /tamaːwine/ | afafine /afafine/ |
| मैं | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ | au /au/ | au /au/ |
| तुम | iko /iko/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| हम | keda / keimami /kenda / kejmami/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| नाम | yaca /jaða/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| व्यक्ति | tamata /tamata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ |
| सिर | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| आँख | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| कान | daliga /ndaliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | talinga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| नाक | ucu /uðu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | iyu /iðu/ | ihu /ihu/ |
| मुँह | gusu /ŋusu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| दाँत | bati /mbati/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nio /nio/ | nifo /nifo/ |
| जीभ | yame /jame/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ |
| हाथ | liga /liŋa/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| पैर | yava /java/ | vae /vae/ | hui /hui/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| दिल | uto /uto/ | fatu /fatu/ | atevili /atevili/ | loto /loto/ | loto /loto/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ |
| हड्डी | sui /sui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| खून | dra /ndra/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| टट्टी | de /nde/ | tae /tae/ | tē /teː/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tūtae /tuːtae/ | tae /tae/ |
| प्रेम | loloma /loloma/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | aloa /aloa/ | alofa /alofa/ |
| पेड़ | kau /kau/ | laakau /laːkau/ | akau /akau/ | ʻakau /ʔakau/ | laʻau /laʔau/ | lākau /laːkau/ | lākau /laːkau/ |
| कुत्ता | koli /koli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ |
| बिल्ली | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ |
| मछली | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ |
| पक्षी | manumanu /manumanu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| तितली | bēbē /ᵐbeːᵐbeː/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | — | pepe /pepe/ |
| अंडा | yaloka /jaloka/ | fuamoa /fuamoa/ | fua moa /fua moa/ | foʻi moa /foʔi moa/ | fuamoa /fuamoa/ | wuamoa /wuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ |
| भालू | bea /mbea/ | pea /pea/ | urosa /urosa/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| घोड़ा | ose /ose/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ | hoosi /hoːsi/ | solofanua /solofanua/ | oloenua /oloenua/ | holofanua /holofanua/ |
| घर | vale /βale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | wale /wale/ | fale /fale/ |
| दूध | sucu /suðu/ | susu /susu/ | huhu /huhu/ | huʻakau /huʔakau/ | susu /susu/ | wū /wuː/ | huāhuhu /huaːhuhu/ |
| शहद | oni /oni/ | hani /hani/ | meli /meli/ | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | meli /meli/ |
| नमक | masima /masima/ | masima /masima/ | masima /masima/ | māsima /maːsima/ | masima /masima/ | miti /miti/ | māhima /maːhima/ |
| वाइन | waini /waini/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaine /uaine/ | uaina /uaina/ | uwaina /uwaina/ | uaina /uaina/ |
| चावल | raisi /raisi/ | laisi /laisi/ | laisi /laisi/ | laise /laise/ | alaisa /alaisa/ | — | — |
| चॉकलेट | jokeliti | tiokaleti | — | sokoleti /sokoleti/ | sukalati /sukalati/ | — | — |
| लोहा | kaukamea /kaukamea/ | fiti /fiti/ | lapatoa /lapatoa/ | ukamea /ukamea/ | uʻamea /uʔamea/ | āuli /aːuli/ | ukamea /ukamea/ |
| पहिया | yava /java/ | teka /teka/ | veli /veli/ | veʻeteka /veʔeteka/ | uili /uili/ | — | uili /uili/ |
| रेशम | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | tilika /tilika/ | hilika /hilika/ |
| किताब | ivola /ivola/ | tusi /tusi/ | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | puka /puka/ | tuhi /tuhi/ |
| खाना | kana /kana/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| पीना | gunu /ŋunu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| सोना | moce /moðe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| एक | dua /ndua/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tayi /taði/ | tahi /tahi/ |
| दो | rua /rua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| तीन | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| चार | vā /vaː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | wā /waː/ | fā /faː/ |
| पाँच | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| सौ | drau /ndrau/ | selau /selau/ | teau /teau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | lau /lau/ | helau /helau/ |
| नमस्ते | bula /mbula/ | taalofa /taːlofa/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | talofa /talofa/ | kia orana /kia oɾana/ | mālō ni /maːloː ni/ |
| धन्यवाद | vinaka /βinaka/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | mālō /maːloː/ | faʻafetai /faʔafetai/ | meitaki /meitaki/ | fakafetai /fakafetai/ |
| अच्छा | vinaka /βinaka/ | lei /lei/ | mitaki /mitaki/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ |
| नया | vou /βou/ | fou /fou/ | foou /foou/ | foʻou /foʔou/ | fou /fou/ | wou /wou/ | fōu /foːu/ |
| लाल | damudamu /ndamundamu/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ | mūmū /muːmuː/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ |
| सफ़ेद | vulavula /βulaβula/ | kena /kena/ | tea /tea/ | hinehina /hinehina/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | tea /tea/ | paepae /paepae/ |
| काला | loaloa /loaloa/ | uli /uli/ | uli /uli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | uliuli /uliuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ |
| हरा | drokadroka /ndrokandroka/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanu laukou /lanu laukou/ | lanu mata /lanu mata/ | lanumeamata /lanumeamata/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanu meamata /lanu meamata/ |
| नीला | karakarawa /karakarawa/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanumoana /lanumoana/ |
| कंप्यूटर | kompiuta /kompiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komopiuta /komopiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | — | komepiuta /komepiuta/ |
| सुशी | sushi | — | — | sushi | — | — | — |
| चाय | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | — | — |
| कॉफ़ी | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | — | — |
| चीनी | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — |
| संतरा | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | — | moli /moli/ |
| 99 | ciwasagavulu ka ciwa /ðiwasaŋavulu ka ðiwa/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | — | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ | — | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ |
शब्द-क्रम की तुलना
विश्व की प्रमुख भाषाओं से तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम