تركي
Bahasa Karakhanid
Turkik (Karluk) · varietas historis / tersembunyi
Bahasa Turk Karakhanid (ISO 639-3: xqa), juga disebut Turk Khāqānī, adalah bahasa sastra Turk yang digunakan di wilayah Karakhanid, Asia Tengah, dari abad ke-11 hingga ke-13. Bahasa ini mewakili tahap sastra Islam awal cabang Karluk dan digolongkan oleh para ahli sebagai Turk Kuno akhir atau Turk Pertengahan. Monumen utamanya meliputi Qutadgu Bilig karya Yūsuf Khāṣṣ Ḥājib yang selesai pada 1069–1070, serta Dīwān Lughāt al-Turk berbahasa Arab karya Maḥmūd al-Kāshgharī yang disusun pada 1072–1074 dan kaya akan kata, puisi, serta pengamatan tata bahasa Turk. Karya yang bertahan terutama diwariskan dalam aksara Arab, meskipun satu naskah Qutadgu Bilig memakai aksara Uighur Kuno. Karakhanid berkontribusi pada tradisi sastra Khwarezm dan Chagatai kemudian serta menjadi bagian dari latar sejarah bahasa Uzbek dan Uighur modern, tanpa tepat sama dengan salah satunya.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam bahasa Karakhanid
Sumber
- Erdal (2004) — A Grammar of Old Turkic
- Glottolog: Qarakhanid
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: Turkik (Karluk)
| Arti | Bahasa Karakhanid | Turkik Kuno | Kumyk | Bahasa Nogai | Bahasa Karachay-Balkar | Proto-Turkik | Yugur Barat |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | suw /suw/ | 𐰽𐰆𐰉 /sub/ | сув /suw/ | сув /suw/ | суу /suw/ | *sub /sub/ | su /su/ |
| Api | ot /ot/ | 𐰆𐱃 /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | *ōt /ōt/ | ot /ot/ |
| Matahari | kün /kyn/ | 𐰚𐰇𐰤 /kyn/ | гюн /ɡyn/ | куьн /kyn/ | кюн /kyn/ | *kün /kün/ | kün /kyn/ |
| Bulan | ay /aj/ | 𐰀𐰖 /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | *āń /āń/ | aj /aj/ |
| Bintang | yulduz /julduz/ | 𐰖𐰆𐰞𐱃𐰆𐰕 /jultuz/ | юлдуз /julduz/ | юлдыз /juldɯz/ | жулдуз /ʒulˈduz/ | *jultuz /jultuz/ | jɨltɨs /jɯltɯs/ |
| Malam | tün /tyn/ | 𐱅𐰇𐰤 /tyn/ | гече /ɡetʃe/ | кеше /keʃe/ | кече /ketʃe/ | *tün /tyn/ | tün /tyn/ |
| Hujan | yağmur /jaɣmur/ | — | янгур /jaŋˈur/ | ямгыр /jamˈɡɯr/ | жауун /ʒɑˈwun/ | *jag- /jaɣ/ | jaɣmər /jɑɣmər/ |
| Salju | qar /qar/ | 𐰴𐰺 /qar/ | къар /qar/ | кар /qar/ | къар /qar/ | *kar /kaːr/ | qar /qar/ |
| Angin | yel /jel/ | 𐰘𐰠 /jel/ | ел /jel/ | ел /jel/ | жел /ʒel/ | *jẹl /jel/ | jil /jil/ |
| Tanah | yer /jer/ | 𐰘𐰿 /jer/ | топуракъ /topuraq/ | ер /jer/ | топракъ /topraq/ | *jer /jer/ | torvaq /torβɑq/ |
| Batu | taš /taʃ/ | 𐱃𐱁 /taʃ/ | таш /taʃ/ | тас /tas/ | таш /taʃ/ | *taš /taʃ/ | tas /tɑs/ |
| Gunung | tağ /taɣ/ | 𐱃𐰍 /taɣ/ | тав /taw/ | тав /taw/ | тау /tɑw/ | *tāg /taːɣ/ | taɣ /taɣ/ |
| Laut | täŋiz /tæŋiz/ | 𐱃𐰞𐰆𐰖 /taluj/ | денгиз /deŋiz/ | тенъиз /teŋiz/ | тенгиз /teŋiz/ | *teŋiŕ /teŋiŕ/ | taley /talej/ |
| Ibu | ana /ana/ | 𐰜𐰏 /øɡ/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | *ana /ana/ | ana /ana/ |
| Ayah | ata /ata/ | 𐰴𐰭 /qaŋ/ | ата /ata/ | атай /ataj/ | ата /ata/ | *ata /ata/ | ača /atʃa/ |
| Anak perempuan | qız /qɯz/ | 𐰶𐰃𐰕 /qɯz/ | къыз /qɯz/ | кыз /qɯz/ | къыз /qɯz/ | *kï̄rᶻ /kï̄rᶻ/ | — |
| Saya | men /men/ | 𐰋𐰤 /ben/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | *ben /ben/ | men /men/ |
| Kamu | sen /sen/ | 𐰾𐰤 /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | *sen /sen/ | sen /sen/ |
| Kita | biz /biz/ | 𐰋𐰃𐰕 /biz/ | биз /biz/ | биз /biz/ | биз /biz/ | *biŕ /biz/ | mɨs /mɯs/ |
| Nama | at /at/ | 𐰀𐱃 /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | *āt /āt/ | at /at/ |
| Orang | kiši /kiʃi/ | 𐰚𐰃𐰾𐰃 /kiʃi/ | адам /ɑˈdɑm/ | аьдем /ædem/ | адам /ɑˈdɑm/ | *kiši /kiʃi/ | kise /kise/ |
| Kepala | baš /baʃ/ | 𐱈 /baʃ/ | баш /baʃ/ | бас /bas/ | баш /baʃ/ | *baĺč /baʎtʃ/ | paš /paʃ/ |
| Mata | köz /køz/ | 𐰚𐰕 /køz/ | гёз /ɡøz/ | коьз /køz/ | кёз /køz/ | *köz /köz/ | köz /køz/ |
| Telinga | qulqaq /qulqaq/ | 𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴 /qulqaq/ | къулакъ /qulaq/ | кулак /qulaq/ | къулакъ /qulaq/ | *kulkak /kulkak/ | qulaq /qulaq/ |
| Hidung | burun /burun/ | 𐰉𐰆𐰺𐰣 /burun/ | бурун /burun/ | бурын /burɯn/ | бурун /burun/ | *burun /burun/ | qaŋrïq /qaŋrɯq/ |
| Mulut | ağız /aɣɯz/ | 𐰍𐰕 /aɣɯz/ | авуз /aˈwuz/ | авыз /aˈwɯz/ | ауз /awuz/ | *agïŕ /aɣɯŕ/ | aɣïs /aɣɯs/ |
| Gigi | tiş /tiʃ/ | 𐱅𐰃𐱁 /tiʃ/ | тиш /tiʃ/ | тис /tis/ | тиш /tiʃ/ | *dīĺ /diːʎ/ | tis /tis/ |
| Lidah | til /til/ | 𐱅𐰃𐰠 /tɯl/ | тил /til/ | тил /til/ | тил /til/ | *tïl /tɯl/ | tel /tel/ |
| Tangan | elig /eliɡ/ | 𐰠𐰟 /eliɡ/ | къол /qol/ | кол /qol/ | къол /qol/ | *elig /elig/ | elïɣ /eliɣ/ |
| Kaki | adhaq /aðaq/ | 𐰑𐰴 /adaq/ | аякъ /ajaq/ | аяк /ajaq/ | аякъ /ajaq/ | *adak /adak/ | azaq /ɑzɑq/ |
| Hati | yürek /jyrek/ | 𐰚𐰭𐰠 /køŋyl/ | юрек /jyrek/ | юрек /jyrek/ | джюрек /dʒyrek/ | *jürek /jürek/ | jörek /jørek/ |
| Tulang | süŋük /syŋyk/ | 𐰾𐰇𐰭𐰜 /syŋyk/ | сюек /syjek/ | суьек /syjek/ | сюек /syjek/ | *süŋük /süŋük/ | sɨmɨq /sɯmɯq/ |
| Darah | qan /qan/ | 𐰴𐰣 /qan/ | къан /qan/ | кан /qan/ | къан /qan/ | *kān /kaːn/ | qan /qan/ |
| Pup | bütgü /bytɡy/ | — | покъ /poq/ | — | бокъ /boq/ | *bok /bok/ | — |
| Cinta | sevgü /sevɡy/ | 𐰜𐰋 /sæb/ | сюйюв /syjyw/ | суьюв /syjyw/ | сюймеклик /syjmeklik/ | *seb- /seb/ | — /—/ |
| Pohon | yığač /jɯɣatʃ/ | 𐰃𐰍𐰲 /ɯɣatʃ/ | терек /terek/ | терек /terek/ | терек /terek/ | *ïgač /ïgač/ | terik /terik/ |
| Anjing | it /it/ | 𐰂𐱅 /it/ | ит /it/ | ийт /ijt/ | ит /it/ | *ït /ït/ | ɨʂt /ɯʂt/ |
| Kucing | čätük /tʃætyk/ | — /—/ | мишик /miʃik/ | мысык /məsəq/ | киштик /kiʃtik/ | *pišik /piʃik/ | — /—/ |
| Ikan | balıq /balɯq/ | 𐰉𐰞𐰶 /balɯq/ | балыкъ /bɑˈlɯq/ | балык /bɑˈlɯq/ | чабакъ /tʃɑˈbɑq/ | *balïk /balɯk/ | paluq /pɑˈluq/ |
| Burung | quş /quʃ/ | 𐰸𐱁 /quʃ/ | къуш /quʃ/ | кус /qus/ | къанатлы /qanatlɯ/ | *kuĺ /kuʎ/ | qus /qus/ |
| Kupu-kupu | käpäli /kæpæli/ | — | гёбелек /ɡøbelek/ | куьпелек /kypelek/ | — | *kepelek /kepelek/ | — |
| Telur | yumurtğa /jumurtɣa/ | — | йымырткъа /jɯmɯrtqa/ | юмыртка /jumɯrtqa/ | жумуртха /ʒumurtxa/ | *jumurtka /jumurtqa/ | oja /oja/ |
| Beruang | adhığ /aðɯɣ/ | 𐰑𐰍 /adɯɣ/ | аюв /ajuw/ | аюв /ajuw/ | айыу /ajɯw/ | *adïg /adïɣ/ | — |
| Kuda | at /at/ | 𐱃 /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | *at /at/ | — |
| Rumah | ev /ev/ | 𐰋 /æb/ | уьй /yj/ | уьй /yj/ | юй /yj/ | *ēb /ēb/ | jü /jy/ |
| Susu | süt /syt/ | — | сют /syt/ | сют /syt/ | сют /syt/ | *sǖt /syːt/ | süt /syt/ |
| Madu | bal /bal/ | — | бал /bal/ | бал /bal/ | бал /bal/ | *bal /bal/ | bal /bal/ |
| Garam | tuz /tuz/ | 𐱃𐰆𐰕 /tuz/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ | *tūŕ /tuːŕ/ | tuz /tuz/ |
| Anggur | bor /bor/ | — | чагъыр /tʃaʁɨr/ | шагыр /ʃaɡɨr/ | чагъыр /tʃaʁɯr/ | — | — |
| Beras | tuturqan /tuturqan/ | — | дюгю /dyɡy/ | дуьги /dyɡi/ | принч /printʃ/ | — | — |
| Besi | temür /temyr/ | 𐱅𐰢𐰼 /temyr/ | темир /temir/ | темир /temir/ | темир /temir/ | *temür /temür/ | temïr /temɯr/ |
| Sutra | torqu /torqu/ | 𐰸𐰆𐱃𐰖 /qutaj/ | йибек /jibek/ | йибек /jibek/ | дарий /daˈrij/ | — | — |
| Buku | bitig /bitiɡ/ | 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰏 /bitiɡ/ | китап /kitap/ | китап /kitap/ | китап /kiˈtap/ | *bitig /bitiɡ/ | — |
| Makan | yi- /ji/ | 𐰘𐰃- /je/ | ашамакъ /aʃamaq/ | ашав /aʃaw/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | *jē- /jē/ | ji /ji/ |
| Minum | ič- /itʃ/ | 𐰃𐰲- /itʃ/ | ичмек /itʃmek/ | ишуьв /iʃyw/ | ичерге /itʃerɡe/ | *ič- /ič/ | ɨš /ɯʃ/ |
| Tidur | uḏı- /uðɯ/ | 𐰆𐰑𐰃- /udɯ/ | юхламакъ /juχlamaq/ | уйклав /ujqlaw/ | джукъларгъа /dʒuqlarʁa/ | *ūdï- /uːdɯ/ | uzu /uzu/ |
| Satu | bir /bir/ | 𐰋𐰃𐰼 /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | *bīr /bīr/ | per /per/ |
| Dua | iki /iki/ | 𐰃𐰚𐰃 /eki/ | эки /eki/ | эки /eki/ | эки /eˈki/ | *eki /eki/ | iške /iʃke/ |
| Tiga | üč /ytʃ/ | 𐰇𐰲 /ytʃ/ | уьч /ytʃ/ | уьш /yʃ/ | юч /ytʃ/ | *üč /ytʃ/ | üš /yʃ/ |
| Empat | tört /tørt/ | 𐱅𐰇𐰼𐱅 /tørt/ | дёрт /dørt/ | доьрт /dørt/ | тёрт /tørt/ | *tȫrt /tøːrt/ | tört /tørt/ |
| Lima | beš /beʃ/ | 𐰋𐰃𐱁 /beʃ/ | беш /beʃ/ | бес /bes/ | беш /beʃ/ | *bēš /beːʃ/ | pes /pes/ |
| Seratus | yüz /jyz/ | 𐰘𐰇𐰕 /jyz/ | юз /jyz/ | юз /juz/ | жюз /ʒyz/ | *jǖz /jyːz/ | jüz /jyz/ |
| Halo | salām /salaːm/ | — /—/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | салам /salam/ | — /—/ | — /—/ |
| Terima kasih | — /—/ | — /—/ | савбол /sawbol/ | сав бол /saw bol/ | сау бол /saw bol/ | — /—/ | — /—/ |
| Baik | yaqšı /jaqʃɯ/ | 𐰓𐰏𐰈 /ædɡy/ | яхшы /jaχʃə/ | яхшы /jaxʃɯ/ | иги /iɡi/ | *edgü /edgü/ | jaqšɨ /jɑqʃɯ/ |
| Baru | yaŋı /jaŋɯ/ | — | янгы /jaŋˈɯ/ | янъы /jaŋɯ/ | жангы /ʒaŋɯ/ | *jaŋï /jaŋɯ/ | jaŋï /jaŋɯ/ |
| Merah | qızıl /qɯzɯl/ | 𐰴𐰃𐰕𐰃𐰞 /qɯzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ | кызыл /qɯˈzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ | *kïŕïl /kɯŕɯl/ | qïzïl /qɯˈzɯl/ |
| Putih | ürüŋ /yryŋ/ | 𐰇𐰼𐰭 /yryŋ/ | акъ /ɑq/ | ак /ɑq/ | акъ /ɑq/ | *āk /aːk/ | aq /ɑq/ |
| Hitam | qara /qara/ | 𐰴𐰺𐰀 /qara/ | къара /qɑˈrɑ/ | кара /qɑˈrɑ/ | къара /qaˈra/ | *kara /kara/ | qara /qɑˈrɑ/ |
| Hijau | yašıl /jaʃɯl/ | 𐰖𐰽𐰞 /jaʃɯl/ | яшыл /jaˈʃɯl/ | ясыл /jasɯl/ | джашил /dʒaˈʃil/ | *jāĺïl /jaːʎɯl/ | jahsïl /jɑhˈsɯl/ |
Halaman 1/9
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap