Awajún chichám

Kiawajun

Jivaroan

FamiliaJivaroan Wasemaji~55K (Peru ~50K + Ecuador ~5K) HatiKilatini NchiPeru (Amazonas, Cajamarca, San Martín, mikoa ya Loreto) Lugha rasmiPeru (lugha ya kanda inayotambuliwa chini ya Kifungu cha 48 cha Katiba ya 1993) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3agr

Aguaruna (Awajún chichám, "usemi wa Awajún") ndiyo lugha kubwa zaidi ya Kijivaro, inayozungumzwa na watu ~50,000-55,000 wa Awajún katika eneo la ekotoni baina ya Amazoni ya Peru na Andes. Familia ya Kijivaro ni familia ndogo iliyojitenga ya Amerika Kusini yenye lugha 4-5 zinazohusiana kwa karibu (Shuar jiv, Achuar acu, Huambisa, Shiwiar, Awajún agr) ambazo nchi yao ya asili inavuka mpaka wa Peru-Ekuado katika bonde la Mto Marañón. Wasemaji wa Awajún wanahusiana kikabila na Shuar wa Ekuado lakini wanatofautiana kiisimu; uelewano baina yao ni wa kiasi. Awajún imehifadhi sifa za familia ya Kijivaro: irabu za pua, vialamisho vya kitovu, miundo ya kiainishi-nomino, na leksika kamili ya kiethnobaiolojia ya msitu wa mvua. Mauaji ya Bagua ya 2009 yalivuta usikivu wa kimataifa kwa haki za ardhi za Awajún.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kiawajun →

Maneno 87 ya msingi katika Kiawajun

Maji

yumi

jumi

Moto

jii

hiː

Jua

etsá

ɨtsá

Mwezi

nántu

nántu

Nyota

yaya

jaja

Usiku

kashi

kaʃi

Mvua

yumi

jumi

Theluji

nieve

ˈnjebe

Upepo

dase

dasɨ

Udongo

nugka

nuɡka

Jiwe

kaya

kaja

Mlima

nain

nain

Bahari

nayants

najants

Mama

dukú

dukú

Baba

apá

apá

Binti

nawan

nawan

Mimi

wi

wi

Wewe

amé

amé

Sisi

ii

iː

Jina

daaji

daːhi

Mtu

aents

aɨnts

Kichwa

buuk

buːk

Jicho

jíi

híː

Sikio

kuwish

kuwiʃ

Pua

nuji

nuhi

Mdomo

wenu

wɨnu

Jino

dai

dai

Ulimi

inai

inai

Mkono

uwéj

uwéh

Mguu

dawe

dawɨ

Moyo

anéntai

anɨ́ntai

Mfupa

ukunch

ukuntʃ

Damu

numpa

numpa

Kinyesi

ija

iha

Upendo

wakejut

wakɨhut

Mti

númi

númi

Mbwa

yawá

jawá

Paka

bishu

biʃu

Samaki

namak

namak

Ndege

pishak

piʃak

Kipepeo

wámpishuk

wámpiʃuk

Yai

nujín

nuˈhin

Dubu

chayú

tʃajú

Farasi

kawayu

kawaju

Nyumba

jega

hɨɡa

Maziwa

muntsu

muntsu

Asali

dapa yumiji

dapa jumihi

Chumvi

wee

wɨː

Mvinyo

vino

ˈbino

Mchele

ajus

ahus

Chuma

jiju

hihu

Gurudumu

rueda

rueda

Hariri

seda

seda

Kitabu

papi

papi

Kula

yuwámu

juwámu

Kunywa

umut

umut

Kulala

kanut

kanut

Moja

makichik

makitʃik

Mbili

jimag

himaɡ

Tatu

kampatum

kampatum

Nne

ipaksumat

ipaksumat

Tano

uweja amua

uwɨha amua

Mia

cien

sjen

Habari

pujámek

puhámɨk

Asante

see

sɨː

Nzuri

pegkeg

pɨɡkɨɡ

Mpya

yamajam

jamaham

Nyekundu

kapantu

kapantu

Nyeupe

puju

puhu

Nyeusi

bukusea

bukusɨa

Kijani

samekbau

samɨkbau

Buluu

wigka

wiɡka

Kekeo

ikáncham

iˈkantʃam

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Jivaroan

Maana KiawajunKiachuarKishuarKishipibo-ConiboKiaymaraKisenaKitotonaki cha Coyutla
Maji yumi /jumi/ yumi /jumi/ yumi /jumi/ jene /hɨnɨ/ uma /uma/ madzi /madzi/ chúchut /tʃútʃut/
Moto jii /hiː/ ji /hi/ ji /hi/ chii /tʃiː/ nina /nina/ moto /moto/ lhkúyat /ɬkújat/
Jua etsá /ɨtsá/ etsa /etsa/ etsa /etsa/ bari /bari/ inti /inti/ dzuwa /dzuwa/ chichiní /tʃitʃiní/
Mwezi nántu /nántu/ nantu /nantu/ nantu /nantu/ oxe /oʂɨ/ phaxsi /pʰaχsi/ mwedzi /mwedzi/ papá /papá/
Nyota yaya /jaja/ yaa /jaː/ yaa /jaː/ wishti /wiʃtĩ/ warawara /waɾawaɾa/ nyenyezi /ɲeɲezi/ staku /staku/
Usiku kashi /kaʃi/ kashi /kaʃi/ kashi /kaʃi/ yame /jamɨ/ aruma /aruma/ usiku /usiku/ tsisní /tsisní/
Mvua yumi /jumi/ — yumi /jumi/ oi /oi/ jallu /ˈxaʎu/ mvura /mvura/ sin /sin/
Theluji nieve /ˈnjebe/ — — — khunu /kʰunu/ neve /neve/ —
Ukurasa 1/10

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap