Achuar Chicham

Kiachuar

Jivaroan

FamiliaJivaroan Wasemaji~5K (Peru ~3K + Ecuador ~2K) HatiKilatini NchiEcuador, Peru Lugha rasmiEcuador Uhai wa lughahatari iliyo wazi ISO 639-3acu

Kiachuar (Achuar Chicham, yaani "usemi wa Waachuar"; pia hujulikana kama Achuar-Shiwiar) ni lugha ya familia ya Kijivaro inayozungumzwa katika ukanda wa mpito wa kiikolojia wa Marañón–Pastaza kwenye mpaka wa Peru na Ecuador. Waachuar ni kundi la tatu kwa ukubwa miongoni mwa makundi ya Kijivaro, baada ya Waaguaruna (agr) na Washuar (jiv), na kihistoria wameungana kimsimu na Washuar na Washiwiar kupitia biashara, ndoa za muungano, na vita. Lugha ya Kiachuar ilipata umaarufu wa kimataifa kupitia "Upinzani wa Waachuar" dhidi ya uvamizi wa makampuni ya mafuta katika miaka ya 2000 hadi 2010, huku Shirikisho la Waachuar (FINAE/NAE) likiongoza utetezi wa uhuru wa kimaeneo. Kiisimu, Kiachuar hushiriki na Kiaguaruna na Kishuar sifa za familia ya Kijivaro: irabu za pua, alama za mkazo, na msamiati mpana wa kiethnobiolojia wa mfumo ikolojia wa Amazoni.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kiachuar →

Maneno 87 ya msingi katika Kiachuar

Maji

yumi

jumi

Moto

ji

hi

Jua

etsa

etsa

Mwezi

nantu

nantu

Nyota

yaa

jaː

Usiku

kashi

kaʃi

Upepo

nase

nase

Udongo

nungka

nuŋka

Jiwe

kaya

kaja

Mlima

mura

muɾa

Bahari

juun entsa

huːn entsa

Mama

nukur

nukuɾ

Baba

apar

apaɾ

Binti

nawantur

nawantuɾ

Mimi

wi

wi

Wewe

ame

ame

Sisi

ii

iː

Jina

naari

naːɾi

Mtu

aints

aints

Kichwa

muuk

muːk

Jicho

jii

hiː

Sikio

kuwish

kuwiʃ

Pua

nuji

nuhi

Mdomo

wene

wene

Jino

nai

nai

Ulimi

inai

inai

Mkono

uwej

uweh

Mguu

nawe

nawe

Moyo

enentai

enentai

Mfupa

ukunch

ukuntʃ

Damu

numpa

numpã

Kinyesi

ija

iha

Upendo

anentin

anentin

Mti

numi

numi

Mbwa

yawa

jawa

Paka

micha

mitʃa

Samaki

namak

namak

Ndege

chingki

tʃiŋki

Kipepeo

shimpiampu

ʃimpiampu

Yai

nujin

nuhin

Dubu

chayu

tʃaju

Farasi

kawai

kawai

Nyumba

jea

hea

Maziwa

muntsu

muntsu

Asali

wapasa yumiri

wapasa jumiɾi

Chumvi

wee

weː

Mvinyo

vino

ˈbino

Mchele

arrus

aɾus

Chuma

jiru

hiɾu

Hariri

seda

seda

Kitabu

papi

papi

Kula

yuata

juata

Kunywa

umarta

umaɾta

Kulala

kanarta

kanaɾta

Moja

kichik

kitʃik

Mbili

jimiar

himiaɾ

Tatu

kampatam

kampatam

Nne

aintiuk

aintʲuk

Tano

ewej

eweh

Mia

pachak

patʃak

Habari

pujamek

puhamek

Asante

mai-tikut

majtikut

Nzuri

pengker

peŋkeɾ

Mpya

yamaram

jamaɾam

Nyekundu

kapantin

kapantin

Nyeupe

puju

puhu

Nyeusi

shuwin

ʃuwin

Kijani

samek

samek

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Jivaroan

Maana KiachuarKishuarKiawajunKiaymaraKijaqaruKishipibo-ConiboKiwixarika
Maji yumi /jumi/ yumi /jumi/ yumi /jumi/ uma /uma/ uma /uma/ jene /hɨnɨ/ ha /ha/
Moto ji /hi/ ji /hi/ jii /hiː/ nina /nina/ nina /nina/ chii /tʃiː/ tai /tai/
Jua etsa /etsa/ etsa /etsa/ etsá /ɨtsá/ inti /inti/ inti /inti/ bari /baɾi/ tau /tau/
Mwezi nantu /nantu/ nantu /nantu/ nántu /nántu/ phaxsi /pʰaχsi/ paxshi /paχʃi/ oxe /oʂɨ/ metsa /metsa/
Nyota yaa /jaː/ yaa /jaː/ yaya /jaja/ warawara /waɾawaɾa/ waraxa /waɾaχa/ wishti /wiʃtĩ/ xurawe /ʃuˈrawe/
Usiku kashi /kaʃi/ kashi /kaʃi/ kashi /kaʃi/ aruma /aruma/ aruma /aruma/ yame /jamɨ/ tikari /tikari/
Upepo nase /nase/ nase /nase/ dase /dasɨ/ thaya /ˈtʰaja/ wawya /wawja/ niwe /niwɨ/ ʼeeka /ʔeːka/
Udongo nungka /nuŋka/ nunka /nuŋka/ nugka /nuɡka/ uraqi /uɾaqi/ — mai /mai/ kwie /kʷie/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap