莆仙话

Min Pu-Xian

Kichina (Pu-Xian Min)

FamiliaKichina (Pu-Xian Min) Wasemaji~3M Hatiherufi za Han NchiUchina (Putian na Xianyou, Fujian) Lugha rasmiHapana Uhai wa lughasalama ISO 639-3cpx

Pu-Xian Min (莆仙語, pia Xinghua au Henghua; ISO 639-3: cpx) ni tawi la Kichina cha Min linalozungumzwa hasa Putian na Xianyou katika pwani ya Fujian, pamoja na jamii za diaspora Kusini-Mashariki mwa Asia. Utafiti wa kihistoria-linganishi huliona kuwa lilitokana na Min ya Kusini na baadaye kuathiriwa sana na mawasiliano na Min ya Mashariki, jambo linaloeleza sifa zake za mpito. Putian na Xianyou ni lahaja zake kuu mbili za kikanda, na fonolojia yake huhifadhi sifa za zamani za Min pamoja na ubunifu uliotokana na mawasiliano. Kwa kawaida huandikwa kwa herufi za Kichina; William Brewster alibuni Hinghwa Romanized (興化平話字), mfumo wa alfabeti ya Kilatini, mwaka 1890 kwa matumizi ya kimisionari na kielimu. Lugha hii pia ni njia ya jadi ya opera ya Puxian, sanaa ya maonyesho ya kikanda yenye historia ndefu.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Min Pu-Xian →

Maneno 87 ya msingi katika Min Pu-Xian

Maji

水

tsui˦˥˧

Moto

火

huei˦˥˧

Jua

日头

tiʔ˦ tʰau˩˧

Mwezi

月

kuei˩˧

Nyota

星

tsʰa˥˧˧

Usiku

暝

ma˩˧

Mvua

雨

hɔu˩˩

Theluji

雪

ɬø˩˩

Upepo

风

puei˥˧˧

Udongo

涂

tʰɔu˩˧

Jiwe

石头

ɬieu˩˧ tʰau˩˧

Mlima

山

ɬua˥˧˧

Bahari

海

hai˦˥˧

Mama

娘妳

nieu˩˧ le˦˥˧

Baba

老父

lɒ˩˩ pɒ˩˩

Binti

婶娘囝

ɬiŋ˦˥˧ nieu˩˧ kyɒ˦˥˧

Mimi

我

kua˦˥˧

Wewe

汝

ty˦˥˧

Sisi

㑚 / 我辈

naʔ˦ / kuaʔ˦ puei˦˨

Jina

名

mia˩˧

Mtu

侬

naŋ˩˧

Kichwa

头

tʰau˩˧

Jicho

目睭

maʔ˦ tsiu˥˧˧

Sikio

耳空

hi˩˧ kʰaŋ˥˧˧

Pua

鼻空

pʰi˦˨ kʰaŋ˥˧˧

Mdomo

喙

tsʰui˦˨

Jino

齿

kʰi˦˥˧

Ulimi

喙舌

tsʰui˦˨ ɬi˩˧

Mkono

手

tsʰiu˦˥˧

Mguu

跤

kʰɒ˥˧˧

Moyo

心

ɬiŋ˥˧˧

Mfupa

骨头

kɔʔ˨˩ tʰau˩˧

Damu

血

he˩˩

Kinyesi

屎

ɬai˦˥˧

Upendo

疼

tʰia˦˨

Mti

树

tsʰiu˦˨

Mbwa

狗

kau˦˥˧

Paka

猫子

mɒ˩˧ tsi˦˥˧

Samaki

鱼

hy˩˧

Ndege

鸟

tsieu˦˥˧

Kipepeo

模蝶

pɔu˩˧ tiaʔ˦

Yai

卵

nø˩˩

Dubu

熊

hœŋ˩˧

Farasi

马

pɒ˦˥˧

Nyumba

厝

tsʰɔu˦˨

Maziwa

牛奶

ku˩˧ nɛŋ˥˧˧

Asali

冬蜜

taŋ˥˧˧ piʔ˦

Chumvi

盐

iɛŋ˩˧

Mvinyo

葡萄酒

pu˩˧ tʰo˩˧ tsiu˦˥˧

Mchele

米

pi˦˥˧

Chokoleti

巧克力

kʰiau˦˥˧ kʰɛʔ˨˩ liʔ˦

Chuma

铁

tʰi˩˩

Gurudumu

辇

lœŋ˦˥˧

Hariri

丝

ɬi˥˧˧

Kitabu

册

tsʰa˩˩

Kula

食

ɬia˩˧

Kunywa

食

ɬia˩˧

Kulala

睏

kʰɔŋ˦˨

Moja

一

i˨˩

Mbili

二

ti˩˩

Tatu

三

ɬɒ˥˧˧

Nne

四

ɬi˦˨

Tano

五

ŋɔu˩˩

Mia

百

pa˩˩

Habari

你好

tsi˦˥˧ ho˦˥˧

Asante

多谢

tɒ˥˧˧ ɬia˩˩

Nzuri

好

ho˦˥˧

Mpya

新

ɬiŋ˥˧˧

Nyekundu

红

aŋ˩˧

Nyeupe

白

pa˩˧

Nyeusi

乌

ɔu˥˧˧

Kijani

绿

lɒʔ˦

Buluu

蓝

laŋ˩˧

Kekeo

布谷

pɔu˦˨ kɒʔ˨˩

Woof

汪汪

ɒŋ˥˧˧ ɒŋ˥˧˧

Kompyuta

电脑

tɛŋ˩˩ nɒ˦˥˧

Sushi

寿司

ɬiu˩˩ ɬi˥˧˧

Chai

茶

tɒ˩˧

Sukari

糖

tʰɒŋ˩˧

99

九十九

kau˦˥˧ ɬɛʔ˦ kau˦˥˧

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina (Pu-Xian Min)

Maana Min Pu-XianKihokkien cha UfilipinoKihokkien cha QuanzhouKihokkien cha ZhangzhouKihokkien cha PenangKihokkien cha XiamenKitaiwani
Maji 水 /tsui˦˥˧/ 水 /tsui˥˥˦/ 水 /tsui˥˥˦/ 水 /tsui˥˧/ 水 /tsui˦˦˥/ 水 /tsui˥˧/ 水 /tsui˥˧/
Moto 火 /huei˦˥˧/ 火 /he˥˥˦/ 火 /hə˥˥˦/ 火 /hue˥˧/ 火 /hue˦˦˥/ 火 /he˥˧/ 火 /he˥˧/
Jua 日头 /tiʔ˦ tʰau˩˧/ 日頭 /lit˨˦ tʰau˨˦/ 日头 /lit˨˦ tʰau˨˦/ 日头 /dzit̚˩˨˩ tʰau˩˧/ 日頭 /dzit˦ tʰau˨˧/ 日头 /lit̚˦ tʰau˨˦/ 日頭 /lit˦ tʰau˨˦/
Mwezi 月 /kuei˩˧/ 月娘 /ɡeʔ˨˦ niũ˨˦/ 月娘 /ɡəʔ˨˦ niũ˨˦/ 月娘 /ɡueʔ˩˨˩ niɔ̃˩˧/ 月娘 /ɡueʔ˦ niau˨˧/ 月娘 /ɡeʔ˦ niũ˨˦/ 月娘 /ɡeʔ˦ niũ˨˦/
Nyota 星 /tsʰa˥˧˧/ 星 /tsʰĩ˧˧/ 星 /tsʰĩ˧˧/ 星 /tsʰɛ̃˦˦/ 星 /tsʰẽ˧˧/ 星 /tsʰĩ˦˦/ 星 /tsʰĩ˦˦/
Usiku 暝 /ma˩˧/ 暗暝 /am˦˩ mĩ˨˦/ 暗暝 /am˦˩ mĩ˨˦/ 暗暝 /am˨˩ mɛ̃˩˧/ 暗暝 /am˨˩ mɛ̃˨˧/ 暗暝 /am˨˩ mĩ˨˦/ 暗暝 /am˩˩ mĩ˨˦/
Mvua 雨 /hɔu˩˩/ 雨 /hɔ˧˧/ 雨 /hɔ˨˨/ 雨 /hɔ˨˨/ 雨 /hɔ˨˩/ 雨 /hɔ˨˨/ 雨 /hɔ˧˧/
Theluji 雪 /ɬø˩˩/ 雪 /seʔ˥/ 雪 /səʔ˥/ 雪 /seʔ˧˨/ 雪 /seʔ˧/ 雪 /seʔ˧˨/ 雪 /seʔ˧˨/
Ukurasa 1/10

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina (Min)

Herufi Min Pu-XianKihokkien cha PenangTeochew cha ThailandKihokkien cha MalaysiaKihokkien cha ZhangzhouKihokkien cha QuanzhouKimin Mashariki
一 i /i˨˩/ 訓讀(蜀)tsi̍t /tsit̚˦/文讀it /it̚˧/ ziʔ² /ziʔ˨/ 文讀it /it̚˥˧/訓讀(蜀)tsi̍t /tsit̚˧/ 訓讀(蜀)tsi̍t /tsit̚˩˨˩/文讀it /it̚˧˨/ 訓讀(蜀)tsi̍t /tsit̚˨˦/文讀it /it̚˥/ 訓讀(蜀)siŏh /suoʔ˥/文讀ék /ɛiʔ˨˦/
二 白讀dī /ti˩˩/文讀cī /tsi˩˩/ jī /dzi˨˩/ zi³⁵ /zi˧˥/ jī /dzi˧˩/ jī /dzi˨˨/ lī /li˦˩/ nê /nɛi˨˦˨/
三 白讀so̤ⁿ /ɬɒ˥˧˧/文讀sang /ɬaŋ˥˧˧/ 白讀sann /sã˧˧/文讀sam /sam˧˧/ sã³³ /sã˧˧/ 白讀sann /sã˧˧/文讀sam /sam˧˧/ 白讀sann /sã˦˦/文讀sam /sam˦˦/ 白讀sann /sã˧˧/文讀sam /sam˧˧/ săng /saŋ˥˥/
四 si̍ /ɬi˦˨/ sì /si˨˩/ si²¹³ /si˨˩˧/ sì /si˧˩/ sì /si˨˩/ sì /si˦˩/ sé /sɛi˨˩˧/
五 白讀ngō /ŋɔu˩˩/文讀gô /kɔu˦˥˧/ 白讀gōo /ɡɔ˨˩/文讀ngóo /ŋɔ˦˦˥/ ŋou³⁵ /ŋou˧˥/ 白讀gōo /ɡɔ˧˩/文讀ngóo /ŋɔ̃˥˧/ 白讀gōo /ɡɔ˨˨/文讀ngóo /ŋɔ̃˥˧/ 白讀gǒo /ɡɔ˨˨/文讀góo /ɡɔ˥˥˦/ 白讀ngô /ŋou˨˦˨/文讀ngū /ŋu˧˧/
六 白讀la̍h /laʔ˦/文讀le̤̍h /lœʔ˦/ 白讀la̍k /lak̚˦/文讀lio̍k /liɔk̚˦/ laʔ⁵ /laʔ˥/ 白讀la̍k /lak̚˧/文讀lio̍k /liɔk̚˧/ 白讀la̍k /lak̚˩˨˩/文讀lio̍k /liɔk̚˩˨˩/ 白讀la̍k /lak̚˨˦/文讀lio̍k /liɔk̚˨˦/ lĕ̤k /løyʔ˥/
七 chih /tsʰiʔ˨˩/ tshit /tsʰit̚˧/ tsʰiʔ² /tsʰiʔ˨/ tshit /tsʰit̚˥˧/ tshit /tsʰit̚˧˨/ tshit /tsʰit̚˥/ chék /tsʰɛiʔ˨˦/
八 白讀beh /pɛʔ˨˩/文讀bah /paʔ˨˩/ 白讀peh /peʔ˧/文讀pat /pat̚˧/ poiʔ² /poiʔ˨/ 白讀pueh /pueʔ˥˧/文讀pat /pat̚˥˧/ 白讀peh /peʔ˧˨/文讀pat /pat̚˧˨/ 白讀pueh /pueʔ˥/文讀pat /pat̚˥/ báik /paiʔ˨˦/
九 白讀gâu /kau˦˥˧/文讀giû /kiu˦˥˧/ 白讀káu /kau˦˦˥/文讀kiú /kiu˦˦˥/ kau⁵³ /kau˥˧/ 白讀káu /kau˥˧/文讀kiú /kiu˥˧/ 白讀káu /kau˥˧/文讀kiú /kiu˥˧/ 白讀káu /kau˥˥˦/文讀kiú /kiu˥˥˦/ 白讀gāu /kau˧˧/文讀giū /kieu˧˧/
十 白讀sé /ɬɛ˩˧/文讀si̍h /ɬiʔ˦/ 白讀tsa̍p /tsap̚˦/文讀si̍p /sip̚˦/ sip⁵ /sip˥/ 白讀tsa̍p /tsap̚˧/文讀si̍p /sip̚˧/ 白讀tsa̍p /tsap̚˩˨˩/文讀si̍p /sip̚˩˨˩/ 白讀tsa̍p /tsap̚˨˦/文讀si̍p /sip̚˨˦/ sĕk /sɛiʔ˥/
Ukurasa 1/11

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap