Tule
Kikuna cha San Blas
Lugha za Chibcha
Kikuna cha San Blas (kwa jina la kujiita Tule, pia huandikwa Kuna au Guna) ni lugha ya watu wa Guna wa pwani ya Karibea ya Panama na maeneo ya mpakani mwa Kolombia. Wakuna huishi hasa katika Comarca ya Guna Yala (San Blas), eneo huru la wenyeji lililoanzishwa mwaka 1953 baada ya Mapinduzi ya Tule ya 1925 yaliyowapa Wakuna utawala wa kujiamulia. Kiisimu, Kikuna ni lugha ya Kichibcha ingawa nafasi yake ndani ya Kichibcha inajadiliwa — inaonyesha tofauti kubwa na lugha nyingine za Kichibcha na huenda ikawakilisha tawi la mapema kwenye mti wa familia. Wakuna ni mashuhuri ulimwenguni kote kwa vitu vyao tofauti vya kitamaduni: molas (paneli za kitambaa zilizotengenezwa kwa ufundi tata wa aplike-kinyume na wanawake wa Kikuna) ambazo sasa hukusanywa kama sanaa ya kienyeji duniani kote, na mpangilio wa kitamaduni wa kifuasi-mama unaowapa wanawake wa Kikuna mamlaka kubwa ya kiuchumi na kisiasa. Wakuna wana mojawapo ya mifumo imara zaidi ya kisiasa ya wenyeji katika Amerika, wenye Kongamano la Kitamaduni linaloendelea linalochapisha vitabu kwa lugha ya Kikuna na kulinda haki miliki juu ya michoro ya kitamaduni ya Kikuna.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kikuna cha San Blas
computadora
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Lugha za Chibcha
| Maana | Kikuna cha San Blas | Kisena | Kishipibo-Conibo | Kiachuar | Kisumo | Kizapoteki cha Tlacolula | Kirapanui |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | di /di/ | madzi /madzi/ | jene /hɨnɨ/ | yumi /jumi/ | was /was/ | nis /nis/ | vai /vai/ |
| Moto | so /so/ | moto /moto/ | chii /tʃiː/ | ji /hi/ | kuh /kuh/ | bal /bal/ | ahi /ahi/ |
| Jua | dad /tad/ | dzuwa /dzuwa/ | bari /baɾi/ | etsa /etsa/ | ma /ma/ | gubidx /ɡubidʒ/ | raʻā /ɾaʔaː/ |
| Mwezi | nii /niː/ | mwedzi /mwedzi/ | oxe /oʂɨ/ | nantu /nantu/ | waikuh /waikuh/ | buu /buː/ | mahina /mahina/ |
| Nyota | niisgwa /niːskwa/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | wishti /wiʃtĩ/ | yaa /jaː/ | sirihma /siɾihma/ | balgui /balɡi/ | hetuʻu /hetuʔu/ |
| Usiku | mutik /mutik/ | usiku /usiku/ | yame /jamɨ/ | kashi /kaʃi/ | pukta /pukta/ | gueel /ɡeːl/ | pō /poː/ |
| Upepo | burwa /burwa/ | mphepo /mpʰepo/ | niwe /niwɨ/ | nase /nase/ | wing /wiŋ/ | bi /bi/ | tokerau /tokeɾau/ |
| Udongo | napa /napa/ | mataka /mataka/ | mai /mai/ | nungka /nuŋka/ | sau /sau/ | yiu /jiu/ | ʻoʻone /ʔoʔone/ |
| Jiwe | akwa /akwa/ | mwala /mwala/ | makan /makan/ | kaya /kaja/ | kipala /kipala/ | guia /ɡia/ | maʻea /maʔea/ |
| Mlima | yar /jaɾ/ | phiri /pʰiri/ | manan /manan/ | mura /muɾa/ | asang /asaŋ/ | dany /daɲ/ | maʻunga /maʔuŋa/ |
| Bahari | demar /temaɾ/ | bara /bara/ | aniparo /anipaɾo/ | juun entsa /huːn entsa/ | kuma /kuma/ | nisdoo /nisdoː/ | tai /tai/ |
| Mama | nan /nan/ | mai /mai/ | tita /tita/ | nukur /nukuɾ/ | nuh /nuh/ | xnan /ʃnan/ | matuʻa vahine /matuʔa vahine/ |
| Baba | baba /baba/ | baba /baba/ | papa /papa/ | apar /apaɾ/ | papang /papaŋ/ | xtad /ʃtad/ | matuʻa tāne /matuʔa taːne/ |
| Binti | sisgwa /sisɡwa/ | mwana wankazi /mwana wankazi/ | bake ainbo /bake ãĩbo/ | nawantur /nawantuɾ/ | — | zhinyzhyap /ʒiɲʒjap/ | poki vahine /poki vahine/ |
| Mimi | an /an/ | ine /ine/ | ea /ea/ | wi /wi/ | yang /jaŋ/ | naa /naː/ | au /au/ |
| Wewe | be /pe/ | iwe /iwe/ | mia /mia/ | ame /ame/ | man /man/ | liʼ /liʔ/ | koe /koe/ |
| Sisi | anmar /anmar/ | ife /ife/ | noa /noa/ | ii /iː/ | mayang / yangna /majaŋ / jaŋna/ | nuʼ /nuʔ/ | tatou / matou /tatou / matou/ |
| Jina | nug /nuk/ | dzina /dzina/ | jane /hanɨ/ | naari /naːɾi/ | pani /paˈni/ | laʼ /laʔ/ | ingoa /iŋoa/ |
| Mtu | dule /tule/ | munthu /muntʰu/ | joni /honi/ | aints /aints/ | muih /muih/ | bniety /bnietj/ | tangata /taŋata/ |
| Kichwa | nono /nono/ | nsolo /nsolo/ | mapo /mapo/ | muuk /muːk/ | tuna /tuna/ | guëcy /ɡəkʲ/ | puʻoko /puʔoko/ |
| Jicho | ibya /ibja/ | diso /diso/ | bero /bɨɾo/ | jii /hiː/ | nakra /nakɾa/ | bsloo /bsloː/ | mata /mata/ |
| Sikio | uaduk /uaduk/ | khutu /kʰutu/ | pabíki /pabiki/ | kuwish /kuwiʃ/ | tapan /tapan/ | diaga /diaɡa/ | taringa /taɾiŋa/ |
| Pua | asu /asu/ | mphuno /mpʰuno/ | rekin /ɾɨkin/ | nuji /nuhi/ | nantak /nantak/ | zhi /ʒi/ | ihu /ihu/ |
| Mdomo | kaya /kaja/ | nkanwa /nkanwa/ | kexa /kɨʂa/ | wene /wene/ | tinpas /tinpas/ | ruu /ɾuː/ | haha /haha/ |
| Jino | nugar /nuɡar/ | dzino /dzino/ | xeta /ʂɨta/ | nai /nai/ | an /an/ | yalay /jalaj/ | niho /niho/ |
| Ulimi | kuabin /kuabin/ | lirimi /lirimi/ | jana /hana/ | inai /inai/ | tû /tuː/ | ludxy /ludʒj/ | arero /aɾeɾo/ |
| Mkono | arigan /aɾiɡan/ | nkono /nkono/ | meken /mɨkɨn/ | uwej /uweh/ | ting /tiŋ/ | na /na/ | rima /ɾima/ |
| Mguu | nag /nak/ | mwendo /mwendo/ | tae /taɨ/ | nawe /nawe/ | kal /kal/ | nii /niː/ | vaʻe /vaʔe/ |
| Moyo | kurgin /kuɾɡin/ | ntima /ntima/ | joínti /hointi/ | enentai /enentai/ | mâ /maː/ | lazdoo /lazdoː/ | mahatu /mahatu/ |
| Mfupa | kar /kaɾ/ | gogodo /ɡoɡodo/ | xao /ʂao/ | ukunch /ukuntʃ/ | wakal /wakal/ | dxit /dʒit/ | ivi /ivi/ |
| Damu | abe /abe/ | malopa /malopa/ | jimi /himi/ | numpa /numpã/ | â /aː/ | rén /ɾen/ | toto /toto/ |
| Kinyesi | saa /saː/ | matubzwi /matubzwi/ | poi /poi/ | ija /iha/ | — | — | tūtaʻe /tuːtaʔe/ |
| Upendo | sabbi /sabːi/ | kufuna /kufuna/ | noi /noi/ | anentin /anentin/ | walai /walai/ | rcaaz /ɾkaːz/ | hanga /haŋa/ |
| Mti | sappi /sapːi/ | muti /muti/ | jiwi /hiwi/ | numi /numi/ | âu /aːu/ | yag /jaɡ/ | tumu rākau /tumu ɾaːkau/ |
| Mbwa | achu /atʃu/ | mbwa /mbwa/ | ochiti /otʃiti/ | yawa /jawa/ | suluk /suluk/ | beecu /beːku/ | paihenga /paiheŋa/ |
| Paka | miji /midʒi/ | paka /paka/ | mishito /miʃito/ | micha /mitʃa/ | mistuh /mistuh/ | mishu /miʃu/ | kati /kati/ |
| Samaki | ua /ua/ | omba /omba/ | yapa /japa/ | namak /namak/ | waspa /waspa/ | beld /beld/ | ika /ika/ |
| Ndege | sikwi /sikwi/ | mbalame /mbalame/ | isa /isa/ | chingki /tʃiŋki/ | di lawani /di lawani/ | — | manu /manu/ |
| Dubu | wiob /wiob/ | urusu /urusu/ | oso /oso/ | chayu /tʃaju/ | — | — | oso /oso/ |
| Farasi | moli /moli/ | kavalo /kavalo/ | kabayo /kabajo/ | kawai /kawai/ | aras /aɾas/ | cabay /kabaj/ | hoi /hoi/ |
| Nyumba | nega /neɡa/ | nyumba /ɲumba/ | xobo /ʂobo/ | jea /hea/ | utla /utla/ | yuu /juː/ | hare /haɾe/ |
| Maziwa | nunis /nunis/ | nkaka /nkaka/ | xoma /ʂoma/ | muntsu /muntsu/ | tāwas /taːwas/ | lech /letʃ/ | ū /uː/ |
| Asali | achanis /atʃanis/ | uci /utʃi/ | bona jene /bona hɨnɨ/ | wapasa yumiri /wapasa jumiɾi/ | amak /amak/ | — | meri /meɾi/ |
| Chumvi | balu /palu/ | munyu /muɲu/ | tashi /taʃi/ | wee /weː/ | kuma /kuma/ | zeidy /zeidj/ | miti /miti/ |
| Mvinyo | vino /ˈbino/ | vinyu /viɲu/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | wain /wain/ | vin /vin/ | vino /vino/ |
| Mchele | oros /oɾos/ | mpunga /mpuŋɡa/ | aros /aɾos/ | arrus /aɾus/ | — | rros /ros/ | raiti /ɾaiti/ |
| Chuma | esgoro /esɡoɾo/ | utale /utale/ | yami /jami/ | jiru /hiɾu/ | ayan /ajan/ | gyieb /ɡʲieb/ | auri /auɾi/ |
| Gurudumu | yanda /janda/ | roda /roda/ | karotae /kaɾotaɨ/ | — | — | rrued /rued/ | — /—/ |
| Hariri | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | — | sed /sed/ | sea /sea/ |
| Kitabu | garda /ɡaɾda/ | bukhu /bukʰu/ | kirika /kiɾika/ | papi /papi/ | wauhtaya /wauhtaja/ | liebr /liebɾ/ | puka /puka/ |
| Kula | gunne /ɡune/ | kudya /kudja/ | piti /piti/ | yuata /juata/ | piru /piɾu/ | rau /ɾau/ | kai /kai/ |
| Kunywa | gobe /ɡobe/ | kumwa /kumwa/ | xeati /ʂɨati/ | umarta /umaɾta/ | di /di/ | re /ɾe/ | unu /unu/ |
| Kulala | gabe /ɡabe/ | kugona /kuɡona/ | oxa /oʂa/ | kanarta /kanaɾta/ | kami /kami/ | rasi /ɾasi/ | moe /moe/ |
| Moja | kuenki /kweŋki/ | posi /posi/ | westíora /wɨstioɾa/ | kichik /kitʃik/ | as /as/ | tuby /tubj/ | tahi /tahi/ |
| Mbili | bo /po/ | piŵiri /piwiri/ | rabé /ɾabɨ/ | jimiar /himiaɾ/ | bu /bu/ | tiop /tiop/ | rua /ɾua/ |
| Tatu | baa /baː/ | pitatu /pitatu/ | kimisha /kimiʃa/ | kampatam /kampatam/ | bas /bas/ | chon /tʃon/ | toru /toɾu/ |
| Nne | bake /pake/ | pinai /pinai/ | chosko /tʃosko/ | aintiuk /aintʲuk/ | arungka /aɾuŋka/ | tap /tap/ | hā /haː/ |
| Tano | atar /ataɾ/ | xanu /ʃanu/ | pichika /pitʃika/ | ewej /eweh/ | singka /siŋka/ | gai /ɡai/ | rima /ɾima/ |
| Mia | dulatar /dulataɾ/ | dzana /dzana/ | pacha /patʃa/ | pachak /patʃak/ | — | gayuaa /ɡajuaː/ | rau /ɾau/ |
| Habari | nuedi /nweðiː/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | jakon raoma /hakon raoma/ | pujamek /puhamek/ | naksa /naksa/ | padiux /padiuʃ/ | ʻiorana /ʔioɾana/ |
| Asante | nuedi malo /nweðiː malo/ | ndatenda /ndatenda/ | irake /iɾake/ | mai-tikut /majtikut/ | yaisi /jaisi/ | xclen loʼ /ʃklen loʔ/ | maururu /mauɾuɾu/ |
| Nzuri | nuegan /nweɡan/ | nadidi /nadidi/ | jakon /hakon/ | pengker /peŋkeɾ/ | pain /pain/ | nazaac /nazaːk/ | riva /ɾiva/ |
| Mpya | binid /binid/ | ipsa /ipsa/ | bena /bɨna/ | yamaram /jamaɾam/ | wisam /wisam/ | cuby /kubj/ | hoʻou /hoʔou/ |
| Nyekundu | kinnid /kinːid/ | funga /funɡa/ | joshin /hoʃin/ | kapantin /kapantin/ | bahna /bahna/ | xnia /ʃnia/ | mea mea /mea mea/ |
| Nyeupe | sipu /sipu/ | cena /tʃena/ | joxo /hoʂo/ | puju /puhu/ | pihni /pihni/ | nguits /ŋɡits/ | tea tea /tea tea/ |
| Nyeusi | sichid /sitʃid/ | psipa /psipa/ | wiso /wiso/ | shuwin /ʃuwin/ | sani /sani/ | ngas /ŋas/ | uri uri /uɾi uɾi/ |
| Kijani | arrad /arːad/ | — | yãkõ /jãkõ/ | samek /samek/ | sangni /saŋni/ | nga /ŋa/ | rito mata /ɾito mata/ |
| Buluu | arrad /arːad/ | — | yãkõ /jãkõ/ | — | sangni /saŋni/ | — | moana /moana/ |
| Kompyuta | computadora | komputadhori | — | — | — | — | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap