Kanhgág

Kaingang

Macro-Jê (kusini Jê)

FamiliaMacro-Jê (kusini Jê) Wasemaji~27K (2022 census) Hatialfabeti ya Kilatini NchiBrazili Lugha rasmiIndigenous language of southern Brazil; used in bilingual Indigenous schools

Kaingang (ISO 639-3: kgp), jina la asili Kanhgág, ni lugha ya Kijê cha Kusini ya shina la Macro-Jê na mojawapo ya lugha za Wenyeji zinazozungumzwa zaidi nchini Brazili; huzungumzwa na takribani watu 27,000 (sensa ya 2022) katika maeneo ya Wenyeji yapatayo thelathini katika majimbo ya kusini ya Rio Grande do Sul, Santa Catarina, Paraná na São Paulo. Fonolojia yake inajulikana kwa upatanifu wa unazali: unazali huenea katika neno lote hivyo vipasuo vyenye ghuna hutamkwa kama konsonanti za puani au za kutanguliza unazali kulingana na vokali za jirani. Huandikwa kwa tahajia yenye msingi wa Kilatini iliyobuniwa na Ursula Wiesemann kwa ajili ya shule na tafsiri ya Biblia; kamusi yake ya Kaingang–Kireno inabaki kuwa marejeo ya kileksia ya kawaida.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kaingang →

Maneno 87 ya msingi katika Kaingang

Maji

goj

ŋoj

Moto

pĩ

pĩ

Jua

rã

ɾã

Mwezi

kysã

kɨsã

Nyota

krĩg

kɾĩŋ

Usiku

kuty

kutɨ

Mvua

ta

ta

Theluji

kukryr kó

kukɾɨɾ ko

Upepo

kãka

kãka

Udongo

ga

ŋa

Jiwe

pó

pɔ

Mlima

pãnónh

pãnɔɲ

Bahari

goj kafã tũ

ŋoj kaɸã tũ

Mama

mỹnh

mə̃ɲ

Baba

panh

pãɲ

Binti

kósin fi

kɔsin ɸi

Mimi

inh

ʔĩɲ

Wewe

ã

ʔã

Sisi

ẽg

ʔẽŋ

Jina

jiji

jiji

Mtu

kanhgág

kaɲŋəŋ

Kichwa

krĩ

kɾĩ

Jicho

kanẽ

kanẽ

Sikio

nĩgrẽg

nĩŋɾẽŋ

Pua

nĩjẽ

nĩjẽ

Mdomo

jẽnky

jẽnkɨ

Jino

jã

jã

Ulimi

nũnẽ

nũnẽ

Mkono

nĩgé

nĩŋɛ

Mguu

pẽn

pẽn

Moyo

fe ror

ɸɛ ɾoɾ

Mfupa

kuka

kuka

Damu

kyvénh

kɨwɛɲ

Kinyesi

jãfa

jãˈɸa

Upendo

—

—

Mti

ka

ka

Mbwa

hoghog

hoŋhoŋ

Paka

mĩg sĩ

mĩŋ sĩ

Samaki

pirã

piɾã

Ndege

sẽsĩ

sɛ̃sĩ

Kipepeo

toto

toto

Yai

o

o

Farasi

kãvãru

kãvãɾu

Nyumba

ĩn

ʔĩn

Maziwa

leite

lejte

Asali

mỹg

mɨ̃ŋ

Chumvi

sa

sa

Mvinyo

vĩjũ

wĩjũ

Mchele

aronh

aɾoɲ

Chuma

—

—

Gurudumu

jyryryn

jɨɾɨˈɾɨn

Hariri

seda

seda

Kitabu

vẽnh rá

wẽɲ ɾə

Kula

ko

ko

Kunywa

kron

kɾõn

Kulala

nũr

nũɾ

Moja

pir

piɾ

Mbili

régre

ɾɛŋɾe

Tatu

tãgtũ

tãŋtũ

Nne

vẽnh kãgra

wẽɲ kãŋɾa

Tano

—

—

Habari

—

—

Asante

—

—

Nzuri

há

hə

Mpya

tãg

tãŋ

Nyekundu

kusũg

kusũŋ

Nyeupe

kupri

kupɾi

Nyeusi

sá

sə

Kijani

tánh

təɲ

Buluu

tánh

təɲ

Kekeo

—

—

Woof

—

—

Kompyuta

—

—

Sushi

—

—

Chai

—

—

Kahawa

café

Sukari

asuka

aʃuka

Chungwa

—

—

Dopamini

—

—

Alama ya @

—

—

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Macro-Jê (kusini Jê)

Maana KaingangYanomamiDâwBaniwaMakushiKarajáNivaclé
Maji goj /ŋoj/ maũ ũ /maũ ũ/ nǝ̌x /nə̌x/ óoni /óoni/ tuna /tuna/ be /be/ inɔʔt /inɔʔt/
Moto pĩ /pĩ/ koa wakə /koa wakə/ bohõ̂ /bohõ̂/ ttídzee /t̪ídzee/ apóó /apóó/ heɔtɨ /heɔtɨ/ itɔx /itɔx/
Jua rã /ɾã/ motʰoka /motʰoka/ xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ kámoi /kámoi/ wéi /wéi/ tʃuu /tʃuu/ xunkuklaʔj /xunkuklaʔj/
Mwezi kysã /kɨsã/ peɾipo /peɾipo/ xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ kéeri /kéeɻi/ kapói /kapói/ ahãdu /ahãdu/ xiweʔkla /xiweʔkla/
Nyota krĩg /kɾĩŋ/ ʃitikaɾi /ʃitikaɾi/ mʼæ̃̌h /mʼæ̃̌h/ hiwírhi /hiwíɻhi/ sírikɨ́ /sírikɨ́/ taina /taina/ katiʔs /katiʔs/
Usiku kuty /kutɨ/ titi ha /titi ha/ cem /cem/ déepi /déepi/ ewaron /ewaron/ ruu /ruu/ tuɬ /tuɬ/
Mvua ta /ta/ maː /maː/ doɟ /doɟ/ íidza /íidza/ konoʔ /konoʔ/ biu /biu/ tʃanu /tʃanu/
Theluji kukryr kó /kukɾɨɾ ko/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ jekleʃe /jekleʃe/
Ukurasa 1/10

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap