мокшень кяль
Kimoksha
Urali (Mordvinic)
Kimoksha (мокшень кяль mokshen kjal') ni mojawapo ya lugha mbili za Kimordvini za familia ya Kiurali pamoja na Kierzya, lenye wazungumzaji wapatao 250,000. Zote mbili ni lugha rasmi sambamba na Kirusi katika Jamhuri ya Mordovia (mji mkuu Saransk), lakini hazieleweki kati ya wazungumzaji wao licha ya asili ya pamoja — zilitofautiana kabla ya kipindi cha enzi za kati na sasa ni lugha za maandishi zilizotengana. Kimoksha kina usambazaji wa magharibi/kusini zaidi kuliko Kierzya, ilhali Kierzya kiko mashariki/kaskazini zaidi. Kinajulikana kwa fonimu isiyo ya kawaida ya irabu iliyopunguzwa /ə/ (inayoandikwa ъ kwa Kisirili, tofauti na matumizi ya Kirusi), kesi 13 za kisarufi, mnyambuliko wa kuainisha/kutoainisha/umiliki, mfululizo wa konsonanti za uvula, na mpangilio wa maneno wa SOV. Othografia inayotegemea Kisirili yenye herufi za ziada tangu 1922 (na kipindi kifupi cha Kilatini cha Yañalif 1928–37). Mapokeo ya kifasihi tangu kipindi cha uamsho wa kitaifa cha miaka ya 1920. UNESCO inaiainisha kama iliyo hatarini kabisa kutoweka kutokana na urussishaji unaoendelea.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kimoksha
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Urali (Mordvinic)
| Maana | Kimoksha | Kierzya | Kimari cha Tambarare | Kiveps | Kimari cha Milimani | Kikarelia | Kiudmurt |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ведь /vedʲ/ | ведь /vʲedʲ/ | вӱд /vyd/ | vezi /ˈvezi/ | вӹд /vʉd/ | vesi /ˈvesʲi/ | ву /vu/ |
| Moto | тол /tol/ | тол /tol/ | тул /tul/ | lämoi /ˈlæmoi/ | тыл /tɨl/ | tuli /ˈtuli/ | тыл /tɨl/ |
| Jua | ши /ʃi/ | чи /tʃi/ | кече /ketʃe/ | päiväine /ˈpæivæine/ | кечӹ /ketʃʉ/ | päivä /ˈpæivæ/ | шунды /ʃundɨ/ |
| Mwezi | ков /kov/ | ков /kov/ | тылзе /tɨlze/ | ku /ku/ | тӹлзӹ /tʉlzʉ/ | kuu /kuː/ | толэзь /tolezʲ/ |
| Nyota | тяште /ˈtʲæʃtʲe/ | теште /ˈtʲeʃtʲe/ | шӱдыр /ˈʃydɨr/ | tähtaz /ˈtæhtaz/ | шӹдӹр /ˈʃɘdɘr/ | tähti /ˈtʲæhtʲi/ | кизили /kizʲili/ |
| Usiku | ве /vʲe/ | ве /ve/ | йӱд /jyd/ | ö /ø/ | йыд /jəð/ | yö /yø/ | уй /uj/ |
| Mvua | пизема /pizʲemə/ | пиземе /pizʲemʲe/ | йӱр /jyr/ | vihm /ˈvihm/ | юр /jur/ | vihma /ˈvihmɑ/ | зор /zor/ |
| Theluji | лов /lov/ | лов /lov/ | лум /lum/ | lumi /lumi/ | лум /lum/ | lumi /lumi/ | лымы /lɨmɨ/ |
| Upepo | варма /varma/ | варма /varma/ | мардеж /marˈdeʒ/ | tullei /tulːei/ | мардеж /mardeʒ/ | tuuli /ˈtuːlʲi/ | тӧл /tɘl/ |
| Udongo | мода /moda/ | мода /moda/ | мланде /mlande/ | ma /ma/ | рок /rok/ | mua /mua/ | музъем /muzjem/ |
| Jiwe | кев /kev/ | кев /kev/ | кӱ /ky/ | kivi /ˈkiʋi/ | кӱ /ky/ | kivi /ˈkivi/ | из /iz/ |
| Mlima | панда /panda/ | пандо /pando/ | курык /ˈkurək/ | mägi /ˈmæɡi/ | кырык /ˈkərək/ | vuara /ˈvuara/ | гурезь /ɡurezʲ/ |
| Bahari | моря /ˈmorʲa/ | иневедь /ˈinʲevedʲ/ | теҥыз /teŋɨz/ | meri /ˈmeri/ | тангыж /taŋɡəʒ/ | meri /ˈmeri/ | зарезь /zarezʲ/ |
| Mama | тядя /tʲadʲa/ | ава /ava/ | ава /ava/ | mam /mam/ | ӓвӓ /ævæ/ | muamo /ˈmuamo/ | мумы /mumɨ/ |
| Baba | аля /alʲa/ | тетя /tʲetʲa/ | ача /atʃa/ | tat /tat/ | ӓтя /ætʲa/ | tuatto /ˈtuatto/ | атай /ataj/ |
| Binti | стирь /stʲirʲ/ | тейтерь /tʲejtʲerʲ/ | ӱдыр /ydər/ | tütär /ˈtytær/ | ӹдӹр /ɘdɘr/ | tytär /ˈtʲytʲær/ | ныл /nɨl/ |
| Mimi | мон /mon/ | мон /mon/ | мый /mɨj/ | minä /ˈminæ/ | мӹнь /mɘnʲ/ | mie /mie/ | мон /mon/ |
| Wewe | тон /ton/ | тон /ton/ | тый /tɨj/ | sinä /ˈsinæ/ | тӹнь /tɘnʲ/ | sie /sie/ | тон /ton/ |
| Sisi | минь /minʲ/ | минь /minʲ/ | ме /me/ | mö /mø/ | мӓ /mæ/ | myö /myø/ | асьмеос / ми /asʲmeos / mi/ |
| Jina | лем /lʲem/ | лем /lʲem/ | лӱм /lym/ | nimi /ˈnimi/ | лӹм /lɘm/ | nimi /ˈnʲimi/ | ним /nim/ |
| Mtu | ломань /lomanʲ/ | ломань /ˈlomanʲ/ | айдеме /ajˈdeme/ | mez' /mezʲ/ | эдем /edem/ | ihmini /ˈihminʲi/ | адями /adʲami/ |
| Kichwa | пря /prʲa/ | пря /prʲa/ | вуй /vuj/ | pä /pæ/ | вуй /vuj/ | piä /piæ/ | йыр /jɨr/ |
| Jicho | сельме /sʲelʲmʲe/ | сельме /sʲelʲmʲe/ | шинча /ʃintʃa/ | sil'm /silʲm/ | сӹнзӓ /sʉnzæ/ | šilmä /ˈʃilmæ/ | син /sin/ |
| Sikio | пиле /pile/ | пиле /pile/ | пылыш /pələʃ/ | korv /korʋ/ | пӹлӹш /pɘlɘʃ/ | korva /ˈkorva/ | пель /pelʲ/ |
| Pua | шалхка /ˈʃalxka/ | судо /sudo/ | нер /ner/ | nena /ˈnena/ | нер /ner/ | nenä /ˈnenæ/ | ныр /nɨr/ |
| Mdomo | курга /kurɡa/ | курго /kurɡo/ | умша /umˈʃa/ | su /su/ | ышма /əʃma/ | šuu /ʃuː/ | ым /ɨm/ |
| Jino | пей /pej/ | пей /pej/ | пӱй /pyj/ | hambaz /ˈhɑmbɑz/ | пӱ /py/ | hammaš /ˈhɑmːɑʃ/ | пинь /pinʲ/ |
| Ulimi | кяль /kʲalʲ/ | кель /kelʲ/ | йылме /jəlme/ | kel' /kelʲ/ | йӹлмӹ /jɯlmɯ/ | kieli /ˈkie̯lʲi/ | кыл /kɨl/ |
| Mkono | кядь /kʲadʲ/ | кедь /kedʲ/ | кид /kid/ | käzi /ˈkæzi/ | кид /kid/ | käsi /ˈkæsʲi/ | ки /ki/ |
| Mguu | пильге /pilʲɡe/ | пильге /pilʲɡe/ | йол /jol/ | jaug /jauɡ/ | ял лапа /jal lɑpɑ/ | jalka /jɑlkɑ/ | пыд /pɨd/ |
| Moyo | седи /sedʲi/ | седей /sʲedʲej/ | шӱм /ʃym/ | südäin /ˈsydæin/ | шӱм /ʃym/ | syväin /ˈsyvæin/ | сюлэм /sʲulem/ |
| Mfupa | пакарь /pakarʲ/ | ловажа /lovaʒa/ | лу /lu/ | lu /lu/ | лу /lu/ | luu /luː/ | лы /lɨ/ |
| Damu | вер /vʲer/ | верь /vʲerʲ/ | вӱр /vyr/ | veri /ˈveri/ | вӹр /vɯr/ | veri /ˈverʲi/ | вир /vir/ |
| Upendo | кельгома /kelʲɡoma/ | вечкема /vʲetʃkema/ | йӧратымаш /jøratɨmaʃ/ | armastuz /ˈarmastuz/ | ярататмаш /jaratatmaʃ/ | tykätä /ˈtykætæ/ | яратон /jaraton/ |
| Mti | шуфта /ʃufta/ | чувто /tʃuvto/ | пушеҥге /puʃeŋɡe/ | pu /pu/ | пушӓнгӹ /puʃæŋɡʉ/ | puu /puː/ | писпу /pispu/ |
| Mbwa | пине /pinʲe/ | киска /kiska/ | пий /pij/ | koir /koir/ | пи /pi/ | koira /ˈkoirɑ/ | пуны /punɨ/ |
| Paka | катка /katka/ | катка /katka/ | пырыс /pɨrɨs/ | kaži /ˈkaʒi/ | кытьӹ /kʉtʲʉ/ | kišša /ˈkiʃːɑ/ | коӵыш /kotʃɨʃ/ |
| Samaki | кал /kal/ | кал /kal/ | кол /kol/ | kala /ˈkɑlɑ/ | кол /kol/ | kala /ˈkɑlɑ/ | чорыг /tɕorɨɡ/ |
| Ndege | нармонь /narmonʲ/ | нармунь /narmunʲ/ | кайык /kajək/ | lind /lind/ | кек /kek/ | lintu /ˈlʲintu/ | тылобурдо /tɨloburdo/ |
| Kipepeo | мелав /mʲelav/ | нимиляв /ɲimʲilʲav/ | лыве /ləve/ | lipkaine /ˈlipkɑine/ | лӹпӹ /lɯpɯ/ | liipukkaini /ˈliːpukːɑini/ | бубыли /bubɨlʲi/ |
| Yai | ал /al/ | ал /al/ | муно /muno/ | muna /muna/ | мыны /mənə/ | muna /muna/ | пуз /puz/ |
| Dubu | офта /ofta/ | овто /ovto/ | маска /maska/ | kondi /ˈkondi/ | мӧскӓ /møskæ/ | kontie /ˈkontie̯/ | гондыр /ɡondɨr/ |
| Farasi | лишме /ˈlʲiʃme/ | лишме /ˈlʲiʃme/ | имне /ˈimɲe/ | hebo /ˈhebo/ | имни /ˈimɲi/ | hepo /ˈhepo/ | вал /val/ |
| Nyumba | куд /kud/ | кудо /kudo/ | пӧрт /pørt/ | pert' /pertʲ/ | пӧрт /pørt/ | koti /ˈkoti/ | корка /korka/ |
| Maziwa | лофца /ˈloftsa/ | ловсо /ˈlovso/ | шӧр /ʃør/ | maid /maid/ | шӧр /ʃør/ | maito /ˈmaito/ | йӧл /jɘl/ |
| Asali | медь /medʲ/ | медь /medʲ/ | мӱй /myj/ | mezi /ˈmezi/ | мӱ /my/ | mesi /ˈmesi/ | чечы /tɕetɕɨ/ |
| Chumvi | сал /sal/ | сал /sal/ | шинчал /ʃintʃal/ | sol /sol/ | санзал /sanzal/ | šuola /ˈʃuola/ | сылал /sɨlal/ |
| Mvinyo | вина /vina/ | вина /vina/ | йошкар арака /joʃkar araka/ | vin /vin/ | якшар ӓрӓкӓ /jakʃar ærækæ/ | viina /ˈviːna/ | вина /vina/ |
| Chuma | кшни /kʃnʲi/ | кшни /kʃnʲi/ | кӱртньӧ /kyrtnʲø/ | raud /raud/ | кӹртни /kʉrtnʲi/ | rauta /ˈrauta/ | корт /kort/ |
| Gurudumu | шары /ʃarɨ/ | чары /tʃarɨ/ | орава /orava/ | kezr /kezr/ | арава /arava/ | pyörä /ˈpyøræ/ | питыран /pitɨran/ |
| Hariri | парьхци /parʲxtsi/ | парсей /parsej/ | порсын /ˈporsən/ | šuuk /ʃuːk/ | парсын /parsən/ | šulku /ˈʃulku/ | буртчин /burtɕin/ |
| Kitabu | книга /kɲiɡa/ | книга /kɲiɡa/ | книга /knʲiɡa/ | kirj /kirj/ | книгӓ /kniɣæ/ | kirja /ˈkirja/ | книга /kɲiɡa/ |
| Kula | ярхцамс /jarxtsams/ | ярсамс /jarsams/ | кочкаш /kotʃkaʃ/ | söda /ˈsøda/ | качкаш /katʃkaʃ/ | šyyvvä /ˈʃyːvːæ/ | сиыны /siɨnɨ/ |
| Kunywa | симомс /simoms/ | симемс /sʲimems/ | йӱаш /jyaʃ/ | joda /ˈjoda/ | йӱӓш /jyæʃ/ | juuvva /ˈjuːvːa/ | юыны /juɨnɨ/ |
| Kulala | удомс /udəms/ | удомс /udoms/ | малаш /malaʃ/ | magata /mɑɡɑtɑ/ | амалаш /amalaʃ/ | muata /ˈmuɑtɑ/ | изьыны /izʲɨnɨ/ |
| Moja | фкя /fkʲa/ | вейке /vʲejkʲe/ | ик /ik/ | üks' /yksʲ/ | ик /ik/ | yksi /ˈyksʲi/ | одӥг /odiɡ/ |
| Mbili | кафта /ˈkafta/ | кавто /ˈkavto/ | кок /kok/ | kaks' /kaksʲ/ | кок /kok/ | kakši /ˈkakʃi/ | кык /kɨk/ |
| Tatu | колма /ˈkolma/ | колмо /ˈkolmo/ | кум /kum/ | koume /ˈkoume/ | кым /kɤm/ | kolme /ˈkolme/ | куинь /kuiɲ/ |
| Nne | ниле /ˈnʲilʲe/ | ниле /ˈnʲile/ | ныл /nɨl/ | nell' /nʲelʲː/ | нӹл /nəl/ | nellä /ˈnʲelʲːæ/ | ньыль /ɲɨlʲ/ |
| Tano | вете /vʲetʲe/ | вете /vʲetʲe/ | вич /vitʃ/ | viž /viʒ/ | вӹц /vəts/ | viisi /ˈviːsʲi/ | вить /vitʲ/ |
| Mia | сяда /ˈsʲada/ | сядо /ˈsʲado/ | шӱдӧ /ʃydø/ | sada /ˈsada/ | шӱдӹ /ʃydə/ | šata /ˈʃata/ | сю /sʲu/ |
| Habari | шумбрат /ʃumbrat/ | шумбрат /ʃumbrat/ | салам лийже /salam lijʒe/ | tervhen /ˈtervhen/ | пӓрӓнӓ /pærænæ/ | terveh /ˈterveh/ | ӟечбур /dʑetɕˈbur/ |
| Asante | сюкпря /sʲukprʲa/ | сюкпря /sʲukprʲa/ | тау /tau/ | spasib /ˈspasib/ | таусола /tausola/ | passibo /ˈpassibo/ | тау /tau/ |
| Nzuri | цебярь /tsʲebʲarʲ/ | паро /paro/ | сай /saj/ | hüvä /ˈhyvæ/ | сӓй /sæj/ | hyvä /ˈhyvæ/ | умой /umoj/ |
| Mpya | од /od/ | од /od/ | у /u/ | uz' /uzʲ/ | у /u/ | uuši /ˈuːʃi/ | выль /vɨlʲ/ |
| Nyekundu | якстерь /ˈjakstʲerʲ/ | якстере /ˈjakstere/ | йошкар /joʃkar/ | rusked /ˈrusked/ | якшаргы /jakʃɑrɣə/ | ruškie /ˈruʃkie̯/ | горд /ɡord/ |
| Nyeupe | акша /akʃa/ | ашо /aʃo/ | ошо /oʃo/ | vauged /ˈvɑuɡed/ | ошо /oʃo/ | valkie /ˈvɑlkie/ | тӧдьы /tɘdʲɨ/ |
| Nyeusi | равжа /ˈravʒa/ | раужо /ˈrauʒo/ | шеме /ʃeme/ | must /must/ | шим /ʃim/ | mušta /ˈmuʃta/ | сьӧд /sʲɘd/ |
| Kijani | пиже /ˈpiʒe/ | пиже /ˈpiʒe/ | ужар /uˈʒar/ | vihand /ˈvihand/ | ыжар /əˈʒar/ | vihanta /ˈvihanta/ | вож /voʒ/ |
| Buluu | сенем /ˈsʲeɲem/ | сэнь /seɲ/ | канде /ˈkande/ | sinine /ˈsinine/ | симсӹ /ˈsimsə/ | sinini /ˈsinini/ | лыз /lɨz/ |
| Kekeo | куку /ˈkuku/ | куко /ˈkuko/ | куку /ˈkuku/ | kägi /ˈkæɡi/ | куку /ˈkuku/ | käki /ˈkæki/ | кикы /kiˈkɨ/ |
| Kompyuta | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /komˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | tedomašin /ˈtedomaʃin/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | tiedokoneh /ˈtie̯dokoneh/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ |
| Sushi | суши /ˈsuʃi/ | — | суши /suˈʃi/ | — | суши /suˈʃi/ | — | суши /suˈʃi/ |
| Chai | чай /tʃaj/ | чай /tʃaj/ | чай /tʃaj/ | čai /tʃai/ | чӓй /tʃæj/ | čuaju /ˈtʃuaju/ | чай /tɕaj/ |
| Kahawa | кофе /ˈkofʲe/ | кофе /ˈkofʲe/ | кофе /ˈkofe/ | kofe /ˈkofe/ | кофе /ˈkofe/ | kahvi /ˈkahvi/ | кофе /ˈkofe/ |
| Sukari | захар /ˈzaxar/ | сахор /ˈsaxor/ | сакыр /ˈsakɨr/ | sahar /ˈsahar/ | сакыр /ˈsakɨr/ | šokeri /ˈʃokeri/ | сакыр /saˈkɨr/ |
| Chungwa | апельсин /apelʲˈsin/ | апельсин /apelʲˈsin/ | апельсин /apelʲˈsin/ | apel'sin /apelʲˈsin/ | апельсин /apelʲsin/ | apelʼsiini /ˈɑpelʲsiːni/ | апельсин /apelʲˈsin/ |
| 99 | вейхксогемонь вейхксые /vʲejxksoɡʲemonʲ vʲejxksɨje/ | вейксэньгемень вейксэ /vʲejksenʲɡʲemenʲ vʲejkse/ | индешле индеш /indeʃle indeʃ/ | — | ӹндекшлу ӹндекш /əndekʃlu əndekʃ/ | — | укмыстон укмыс /ukmɨston ukmɨs/ |
Ukurasa 1/10
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap