Onʌyota'káhkahʌ

Kioneida

Kiirokoi

FamiliaKiirokoi Wasemaji~100–200 wanaozungumza vizuri L1 (iliyo hatarini sana sana) Hatialfabeti ya Kilatini yenye alama za matamshi (alama za kibainishi kwa vituo vya koo) NchiUnited States, Kanada Lugha rasmiOfficial national language of the Oneida Nation of Wisconsin (Oneida Business Committee Resolution 1-12-94-A, 12 January 1994); no official status in the United States or Canada, whose federal language statutes recognise Indigenous-language rights without conferring official status.

Kioneida (Onʌyota’a:ka, “Watu wa Jiwe Lililosimama”; ISO 639-3: one) ni lugha ya Kiiroquoian cha Kaskazini ya Wahaudenosaunee, iliyohusishwa kihistoria na New York ya kati na inayotumiwa sasa katika jamii za Waoneida huko New York, Wisconsin na katika Six Nations of the Grand River, Ontario. Wamebaki wazungumzaji fasaha wa lugha ya kwanza wapatao 100–200 tu, wengi wao wazee, ingawa kundi pana zaidi linaijifunza kama lugha ya pili. Kioneida ni lugha ya usanisi mwingi inayotawaliwa na kitenzi: kitenzi kwa kawaida huwa na kiambishi awali cha kiwakilishi, mzizi na kiambishi tamati cha hali ya tendo, na kinaweza kuingiza shina la nomino na mofimu nyingine. Tahajia za jamii zenye msingi wa Kilatini huonyesha kizuiwa koo kwa apostrofi, vokali ndefu kwa nukta mbili na mkazo kwa alama ya akuti, na hutumia ʌ kwa vokali ya kati. Taifa la Oneida la Wisconsin lilikitangaza kuwa lugha yake rasmi ya kitaifa mwaka 1994; programu za uzamishaji na ulezi, masomo ya shule, kamusi, rekodi na zana za kidijitali zinaunga mkono uhuishaji wake.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kioneida →

Maneno 87 ya msingi katika Kioneida

Maji

one:kánus

oneːkánũs

Moto

o:tsísteʼ

oːdʒísteʔ

Jua

kalahkwaʼ

kalahkwaʔ

Mwezi

wʌhní:taleʼ

wʌ̃hníːtaleʔ

Nyota

otsistóhkwaʼ

odʒistóhkwaʔ

Usiku

wahsutáti

wahsũtáti

Theluji

onyʌ́hteʼ

onjʌ̃́hteʔ

Upepo

owe:lá

oweːlá

Udongo

ohwʌ́tsyaʼ

ohwʌ̃́tsjaʔ

Jiwe

onʌ:yá:

onʌ̃ːjáː

Mlima

otstʌhleʼkó

otstʌ̃hleʔkó

Bahari

kanyatalá:ke

kanjataláːke

Mama

aknulha

aknulha

Baba

—

—

Binti

kheyʌ́:ha

kʰejʌ̃́ːha

Mimi

iʼí

iʔí

Wewe

isé

isé

Sisi

iʼí

iʔí

Jina

ohsʌ:ná:

ohsʌ̃ːnáː

Mtu

ukwé

ũkwé

Jicho

oká:laʼ

okáːlaʔ

Sikio

ohúhtaʼ

ohṹhtaʔ

Pua

oʼnyúhsaʼ

oʔnjṹhsaʔ

Jino

onawi:lá:

onawiːláː

Ulimi

oʼnáhsaʼ

oʔnáhsaʔ

Mkono

osnúhsaʼ

osnṹhsaʔ

Mguu

ohsí:taʼ

ohsíːtaʔ

Moyo

awelyá:ne

aweljáːne

Mfupa

ostyʌ́ʼtaʼ

ostjʌ̃́ʔtaʔ

Damu

onekwʌ́hsaʼ

onekwʌ̃́hsaʔ

Kinyesi

o:tá:

oːtáː

Upendo

kanolukhwásla

kanolũkʰwásla

Mti

kalu:tóteʼ

kaluːtóteʔ

Mbwa

é:lhal

éːlhal

Paka

takóhs

takóhs

Samaki

kʌ́tsiʼ

kʌ̃́tsiʔ

Ndege

otsiʼtʌ́haʼ

odʒiʔtʌ̃́haʔ

Kipepeo

kana:wʌ́

kanaːwʌ̃́

Yai

oʼnhúhsaʼ

oʔnhṹhsaʔ

Dubu

ohkwa:lí

ohkwaːlí

Farasi

kohsa:tʌ́s

kohsaːtʌ̃́s

Nyumba

kanúhsote

kanúhsote

Maziwa

onú:taʼ

onṹːtaʔ

Asali

óshes

óshes

Chumvi

teyohyó:tsis

tejohjóːdʒis

Mchele

watnʌʼʌ́:kwas

watnʌ̃ʔʌ̃́ːkwas

Hariri

kaʼnhehsatʌ́sha

kaʔnhehsatʌ̃́sha

Kitabu

kahyatúhsliʼ

kahjatṹhsliʔ

Kula

—

—

Kunywa

—

—

Moja

úskah

ṹskah

Mbili

tékni

tékni

Tatu

áhsʌ

áhsʌ̃

Nne

kayé

kajéː

Tano

wísk

wísk

Mia

tewʌhnyáwelu

tewʌ̃hnjáwelu

Habari

she:kú

sheːkú

Asante

ya:wʌ́

jaːwʌ̃́

Nzuri

skʌ:nʌ́

skʌ̃ːnʌ̃́

Nyekundu

onikwʌ́htalaʼ

onikwʌ̃́htalaʔ

Nyeupe

owísklaʼ

owísklaʔ

Nyeusi

oʼswʌ́:taʼ

oʔswʌ̃́ːtaʔ

Kijani

awʌ:lá:

awʌ̃ːláː

Buluu

olú:yaʼ

olúːjaʔ

Sukari

onutákliʼ

onũtákliʔ

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiirokoi

Maana KioneidaKimohawkOnondagaCayugaTuscaroraKimeroeKinavaho
Maji one:kánus /oneːkánũs/ ohné:kanos /ohnéːɡanos/ ohnéganos /ohnéɡanos/ ohneganóhs /ohneɡanóhs/ awę: /awɛ̃ː/ 𐦠𐦶 /ato/ tó /tʰó/
Moto o:tsísteʼ /oːdʒísteʔ/ otsénhaʼ /odzʌ̃́haʔ/ odékhaʼ /odékʰaʔ/ odé:kaʼ /odéːkaʔ/ ujihst /udʒihst/ — /—/ kǫʼ /kʰõ̀ʔ/
Jua kalahkwaʼ /kalahkwaʔ/ karáhkwa /karáhkwa/ gaehʼkwa /ɡaehʔkwa/ gá:gwa:ʼ /ɡáːɡwaːʔ/ hęhts /hɛ̃hts/ 𐦨𐦯 /ˈmasa/ jóhonaaʼéí /tʃóhònàːʔéí/
Mwezi wʌhní:taleʼ /wʌ̃hníːtaleʔ/ ehníta /ehníːta/ gaehʼkwa enitha /ɡaehʔkwa enitha/ ęhníʼda:ʼ /ẽhníʔdaːʔ/ hęhts uri:węh /hɛ̃hts uɾiːwɛ̃h/ — /—/ tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhònɑ̀ːʔéí/
Nyota otsistóhkwaʼ /odʒistóhkwaʔ/ otsistohkwaʼ /otsistohkwaʔ/ otsistoʼgwaʼ /odʒistoʔɡwaʔ/ ojihsǫ́:da:ʼ /odʒihsṍːdaːʔ/ utsíhstaʼ /utsíhstaʔ/ — /—/ sǫʼ /sõ̀ʔ/
Usiku wahsutáti /wahsũtáti/ ahsútha /ahsṹtʰa/ ahsų́t /ahsṹt/ ahsǫheh /ahsõheh/ ahthathu /ahθaθu/ — /—/ tłʼééʼ /tɬʼéːʔ/
Theluji onyʌ́hteʼ /onjʌ̃́hteʔ/ óniehte /ónjehte/ óʼgęʼ /óʔɡɛ̃ːʔ/ oʼgraʼ /oʔɡraʔ/ — — yas /jɑ̀s/
Upepo owe:lá /oweːlá/ óweraʼ /óweraʔ/ ó·wæʼ /óːwæʔ/ owá:deʼ /owáːdeʔ/ — — níyol /níjol/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap