Rutooro
Kitooro
Familia ya Atlantiki-Kongo (tawi la Kibantu, JE Runyakitara)
Kitooro (Rutooro) ni lugha ya Kibantu ya kanda ya JE ya magharibi mwa Uganda inayozungumzwa na watu wapatao 660,000, dada wa Kinyoro ndani ya kundi la Runyakitara — Kitooro na Kinyoro mara nyingine huchukuliwa kama lugha moja (Rutooro-Runyoro). Inajikita Fort Portal, mji mkuu wa Ufalme wa kihistoria wa Tooro uliorejeshwa mwaka 1993. Inajulikana kwa desturi yake ya majina ya kubembeleza ya empaako (Urithi wa Kitamaduni Usioshikika wa UNESCO 2013), ambapo watoto hupewa mojawapo ya majina kumi na mbili ya kitamaduni ya sifa. Maandishi ya Kilatini; hutumika katika elimu ya msingi na katika mfumo wa utangazaji wa redio wa eneo la Rwenzori.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kitooro
chocolate
omucunguwa
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Familia ya Atlantiki-Kongo (tawi la Kibantu, JE Runyakitara)
| Maana | Kitooro | Kinyoro | Kinyankole | Kichiga | Kisoga | Kiganda | Kinyarwanda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaadhi /amaːd̪i/ | amazzi /amaːzːi/ | amazi /amaːzi/ |
| Moto | omurro /omuro/ | omurro /omurro/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | omuliro /omuliro/ | omuliro /omuliɾo/ | umuriro /umuɾiɾo/ |
| Jua | izooba /izoːba/ | izooba /izoːba/ | eizooba /eizoːba/ | eizooba /eizoːba/ | endhuba /end̪uba/ | enjuba /eɲɟuba/ | izuba /izuba/ |
| Mwezi | okwezi /okwezi/ | okwezi /okwezi/ | okwezi /okwezi/ | okwezi /okwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | ukwezi /ukwezi/ |
| Nyota | enyunyuuzi /eɲuɲuːzi/ | enyunyuunzi /eɲuɲuːnzi/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | emuunienie /emuːɲeɲe/ | emmunyeenye /emːuɲeːɲe/ | inyenyeri /iɲeɲeri/ |
| Usiku | ekiro /ekiro/ | ekiro /ekiro/ | ekiro /ekiro/ | ekiro /etʃiro/ | obwire /obwire/ | ekiro /etʃiro/ | ijoro /iʒoro/ |
| Mvua | enjura /endʒura/ | enjura /eɲɟura/ | enjura /enˈdʒura/ | enjura /eɲɟura/ | enkuba /eŋkuba/ | enkuba /eŋˈkuba/ | imvura /imˈvura/ |
| Theluji | ebirika /eβirika/ | ebirika /eβirika/ | — | — | — | omuzira /omuzira/ | shelegi /ʃeleɡi/ |
| Upepo | omuyaga /omujaɡa/ | omuyaga /omujaɡa/ | omuyaga /omujaɡa/ | omuyaga /omujaɡa/ | empewo /empewo/ | empewo /empeːwo/ | umuyaga /umujaɣa/ |
| Udongo | itaaka /itaːka/ | itaka /itaka/ | eitaka /eitaka/ | eitaka /eitaka/ | eitaka /eitaka/ | ettaka /ettaka/ | ubutaka /uɓutaka/ |
| Jiwe | ibaale /iβaːle/ | ibaale /iβaːle/ | eibaare /eiˈbaːre/ | eibaare /eiˈbaːre/ | eibaale /eibaːle/ | ejjinja /edʒːiˈndʒa/ | ibuye /iˈɓuje/ |
| Mlima | orusozi /orusozi/ | orusozi /orusozi/ | orushozi /oruʃozi/ | omusozi /omusozi/ | olusozi /olusozi/ | olusozi /olusozi/ | umusozi /umusozi/ |
| Bahari | enyanja /eɲaːndʒa/ | enyanja /eɲaɲɟa/ | enyanja /eɲaɲdʒa/ | enyanja /eɲaɲdʒa/ | enhandha /eɲand̪a/ | ennyanja /eɲːaɲdʒa/ | inyanja /iɲandʒa/ |
| Mama | nyinya /ɲiɲa/ | nyinya /ɲiɲa/ | maawe /maːwe/ | nyina /ɲina/ | maama /maːma/ | maama /maːma/ | mama /maːma/ |
| Baba | isho /iʃo/ | isho /iʃo/ | tata /tata/ | ishe /iʃe/ | lata /lata/ | taata /taːta/ | papa /paːpa/ |
| Binti | omuhara /omuhara/ | omuhara /omuhara/ | omuhara /omuhara/ | omuhara /omuhara/ | omughala /omuɣala/ | omuwala /omuwala/ | umukobwa /umukobwa/ |
| Mimi | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nze /nze/ | nze /nze/ | njye /ɲɟe/ |
| Wewe | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | ggwe /ɡːwe/ | wowe /wowe/ |
| Sisi | itwe /itwe/ | itwe /itwe/ | itwe /itwe/ | itwe /itwe/ | iffe /ifːe/ | ffe /fːe/ | twebwe /twebwe/ |
| Jina | ibara /iβara/ | ibara /iβara/ | eiziina /eiziːna/ | eiziina /eiziːna/ | eriina /eriːna/ | erinnya /eriɲːa/ | izina /izina/ |
| Mtu | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | umuntu /umuntu/ |
| Kichwa | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | umutwe /umutwe/ |
| Jicho | eriiso /eriːso/ | eriiso /eriːso/ | eriisho /eriːʃo/ | eriisho /eriːʃo/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eɾiːso/ | ijisho /iʒiʃo/ |
| Sikio | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | ugutwi /uɣutwi/ |
| Pua | enyindo /eɲindo/ | enyindo /eɲindo/ | enyindo /eɲindo/ | enyindo /eɲindo/ | enhindo /eɲindo/ | ennyindo /eɲːindo/ | izuru /iˈzuɾu/ |
| Mdomo | akanwa /akanwa/ | akanwa /akanwa/ | akanwa /akanwa/ | akanwa /akanwa/ | omunwa /omunwa/ | akamwa /akamwa/ | akanwa /akanwa/ |
| Jino | eriino /eriːno/ | eriino /eriːno/ | eriino /eriːno/ | eriino /eriːno/ | erino /erino/ | erinnyo /eriɲːo/ | iryinyo /irjiɲo/ |
| Ulimi | orulimi /orulimi/ | orulimi /orulimi/ | orurimi /orurimi/ | orurimi /orurimi/ | olulimi /olulimi/ | olulimi /olulimi/ | ururimi /ururimi/ |
| Mkono | engaro /eŋɡaro/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | ikiganza /ikiɡanza/ |
| Mguu | ekigere /ekiɡere/ | ekigere /ekiɡere/ | ekigyere /ekiɡjere/ | ekigyere /ekiɡjere/ | ekigere /ekiɡere/ | ekigere /etʃiɡere/ | ikirenge /ikirenɡe/ |
| Moyo | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | umutima /umutima/ |
| Mfupa | igufa /iɡufa/ | igufa /iɡufa/ | eigufa /eiɡufa/ | eigufa /eiɡufa/ | eigumba /eiɡumba/ | eggumba /eɡːumba/ | igufwa /iɡufwa/ |
| Damu | esagama /esaɡama/ | esagama /esaɡama/ | eshagama /eʃaɡama/ | eshagama /eʃaɡama/ | omusaayi /omusaːji/ | omusaayi /omusaːji/ | amaraso /amaraso/ |
| Kinyesi | amaazi /amaːzi/ | amazi /amazi/ | amazi /amazi/ | amazi /amazi/ | amazzi /amazːi/ | empitambi /empitambi/ | amase /amase/ |
| Upendo | kugonza /kuɡonza/ | kugonza /kuɡonza/ | rukundo /rukundo/ | kukunda /kukunda/ | kugonza /kuɡonza/ | okwagala /okwaːɡala/ | urukundo /uɾukundo/ |
| Mti | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | igiti /iɡiti/ |
| Mbwa | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Paka | enjangu /endʒaŋɡu/ | paaka /paːka/ | enjangu /endʒaŋɡu/ | kapa /kapa/ | pusi /pusi/ | kkapa /kːapa/ | injangwe /indʒaŋɡwe/ |
| Samaki | encu /entʃu/ | encu /eɲtʃu/ | eky'enyanja /etʃeɲaɲdʒa/ | eky'enyanja /etʃeɲaɲdʒa/ | ekyenhandha /etʃeɲand̪a/ | ekyennyanja /etʃeɲːaɲdʒa/ | ifi /ifi/ |
| Ndege | enyonyi /eɲoɲi/ | enyonyi /eɲoɲi/ | enyonyi /eɲoɲi/ | enyonyi /eɲoɲi/ | enhonhi /eɲoɲi/ | ennyonyi /eɲːoˈɲi/ | inyoni /iˈɲoni/ |
| Kipepeo | ekihoiholya /ekihoiholja/ | — | ekihuguuhugu /ekihuɡuːhuɡu/ | ekinyugunyugu /etʃiɲuɡuɲuɡu/ | ekiwoiwolo /ekiwoiwolo/ | ekiwojjolo /etʃiwodʒːolo/ | ikinyugunyugu /ikiɲuɡuɲuɡu/ |
| Yai | ihuli /ihuli/ | ihuli /ihuli/ | eihuri /eihuri/ | eihuri /eihuri/ | eggi /eɡːi/ | eggi /ˈeɡːi/ | igi /iɡi/ |
| Dubu | edubu /edubu/ | edubu /edubu/ | edubu /edubu/ | edubu /edubu/ | — | eddubu /edːubu/ | idubu /iduβu/ |
| Farasi | embarasi /embarasi/ | embaraasi /embaraːsi/ | embaraasi /embaraːsi/ | embaraasi /embaraːsi/ | embalaasi /embalaːsi/ | embalaasi /embalaːsi/ | ifarashi /ifaˈraʃi/ |
| Nyumba | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | endhu /end̪u/ | ennyumba /eɲːumba/ | inzu /inzu/ |
| Maziwa | amata /amata/ | amata /amata/ | amate /amate/ | amate /amate/ | amata /amata/ | amata /amata/ | amata /amata/ |
| Asali | obwoki /oβwoki/ | obwoki /obwoki/ | obwoki /obwoki/ | obwuuki /obwuːtʃi/ | omudheenene /omud̪eːnene/ | omubisi gwʼenjuki /omubisi ɡweɲdʒuki/ | ubuki /ubuki/ |
| Chumvi | omunyu /omuɲu/ | omunyu /omuɲu/ | omwonyo /omwoɲo/ | omwonyo /omwoɲo/ | omuunhu /omuːɲu/ | omunnyo /omuɲːo/ | umunyu /umuɲu/ |
| Mvinyo | eviini /eviːni/ | eviini /eviːni/ | viino /viːno/ | viino /viːno/ | omwenge gw'emizabbibu /omweŋɡe ɡwemizabːibu/ | wayini /wajini/ | divayi /divaji/ |
| Chokoleti | chocolate | — | — | — | — | kyokoleeti | shokora /ʃokora/ |
| Chuma | ekyoma /ekjoma/ | ekyoma /ekjoma/ | ekyoma /eˈkjoma/ | obutare /obutare/ | ekyuma /ekjuma/ | ekyuma /eˈtʃuːma/ | icyuma /iˈtʃuma/ |
| Gurudumu | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | enkede /eŋkede/ | nnamuziga /nːamuˈziɡa/ | uruziga /uɾuziɡa/ |
| Hariri | liiri /liːri/ | liiri /liːri/ | riiri /riːri/ | riiri /riːri/ | liiri /liːri/ | liiri /liːri/ | hariri /hariri/ |
| Kitabu | ekitabu /ekitaβu/ | ekitabu /ekitaβu/ | ekitabo /ekitabo/ | ekitabo /etʃitabo/ | ekitabo /ekitabo/ | ekitabo /etʃitabo/ | igitabo /iɡitabo/ |
| Kula | kulya /kulja/ | kulya /kulja/ | kurya /kurja/ | kurya /kurja/ | kulya /kulja/ | okulya /okulja/ | kurya /kuɾja/ |
| Kunywa | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunhwa /kuɲʷa/ | okunywa /okuɲʷa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Kulala | kubyama /kuβjama/ | kubyama /kubjama/ | kubyama /kubjama/ | kubyama /kubjama/ | kutenduka /kutenduka/ | okwebaka /okweβaka/ | gusinzira /ɡusinzira/ |
| Moja | emu /emu/ | emu /emu/ | emwe /emwe/ | rumwe /rumwe/ | ndala /ndala/ | emu /emu/ | rimwe /ɾimwe/ |
| Mbili | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /ibiri/ | bbiri /bːiri/ | kabiri /kabiri/ |
| Tatu | isatu /iːsatu/ | isatu /isatu/ | ishatu /iʃatu/ | ishatu /iʃatu/ | isatu /isatu/ | ssatu /sːatu/ | gatatu /ɡatatu/ |
| Nne | ina /iːna/ | ina /ina/ | eina /eina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | nnya /ɲːa/ | kane /kane/ |
| Tano | itaano /iˈtaːno/ | itaano /iˈtaːno/ | itaano /itaːno/ | itaano /itaːno/ | itaanu /iˈtaːnu/ | ttaano /tːaːno/ | gatanu /ɡataːnu/ |
| Mia | kikumi /kikumi/ | kikumi /tʃikumi/ | igana /iɡana/ | igana /iɡana/ | kikumi /kikumi/ | kikumi /tʃikumi/ | ijana /iʒana/ |
| Habari | oraire ota /oraire ota/ | oraire ota /oraire ota/ | agandi /aɡandi/ | oraire /oraire/ | mwaakire /mwaːkire/ | oli otya /oli otja/ | muraho /muɾaːho/ |
| Asante | webale /webale/ | webale /webale/ | webare /webare/ | webare /webare/ | weebale /weːbale/ | webale /weːbale/ | murakoze /muɾakoze/ |
| Nzuri | kurungi /kuruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | bulungi /buluŋɡi/ | kirungi /tʃiruŋɡi/ | byiza /bjiza/ |
| Mpya | ekihyaka /ekihjaka/ | ekihyaka /ekihjaka/ | ekisya /ekisja/ | ekisya /etʃisja/ | iyaka /ijaka/ | mpya /mpja/ | gishya /ɡiʃja/ |
| Nyekundu | kutukura /kutukura/ | kutukura /kutukura/ | kutukura /kutukura/ | kutukura /kutukura/ | myufu /mjufu/ | myufu /mjufu/ | utukura /utukura/ |
| Nyeupe | kwera /kwera/ | kwera /kwera/ | kwera /kwera/ | kwera /kwera/ | ndheru /nd̪eru/ | eru /eːru/ | umweru /umweru/ |
| Nyeusi | kwiragura /kwiraɡura/ | kwiragura /kwiraɡura/ | kwiragura /kwiraɡura/ | kwiragura /kwiraɡura/ | ndhirugavu /nd̪iruɡavu/ | ddugavu /dduɡavu/ | umukara /umukara/ |
| Buluu | bururu /βururu/ | — | bururu /bururu/ | — | bbululu /bːululu/ | bululu /bululu/ | ubururu /ubururu/ |
| Kompyuta | kompyuta /kompjuta/ | — | kompyuta /kompjuta/ | kompiyuta /kompijuta/ | — | kompyuta /kompjuta/ | mudasobwa /mudasobwa/ |
| Kahawa | kaawa /kaːwa/ | — | kaawa /kaːwa/ | — | — | kaawa /kaːwa/ | ikawa /ikawa/ |
| Chungwa | omucunguwa | — | omucungwa /omutʃuŋɡwa/ | — | — | omucungwa /omutʃuŋɡwa/ | icunga /itʃuŋɡa/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap