ཆོས་སྐད
Kitibet cha kale cha kawaida
Kichina-Kitibeti (Tibeto-Burman, Bodish) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kitibet cha kale cha kawaida ni umbo la kifasihi la Kitibet la karne ya 7–12, kilichotumiwa kutafsiri kanuni za Kibuddha (Kangyur, Tengyur) na fasihi ya wenyeji. Othografia yake huhifadhi sifa za Kitibet cha zamani na inatofautiana sana na Kitibet cha mazungumzo cha kisasa. Hadi leo kinatumika kama lugha ya kiibada ya Ubuddha wa Kitibet.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kitibet cha kale cha kawaida
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina-Kitibeti (Tibeto-Burman, Bodish)
| Maana | Kitibet cha kale cha kawaida | Kibalti | Kiladakhi | Kisherpa | Kitibeti cha Kale cha Liturujia | Kisikkim | Kiamdo cha Kitibechi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ་ /tɕʰə/ |
| Moto | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ་ /ȵe/ |
| Jua | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲimə/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉི་མ་ /ȵəma/ |
| Mwezi | ཟླ་བ /zlaba/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /tawa/ | ཟླ་བོ /dau/ | ཟླ་བ་ /hdawa/ |
| Nyota | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /hkarma/ |
| Usiku | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | མཚན /tsʰan/ | མཚན /tsʰen/ | ནུབ /nup/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | མཚན་མོ /tsʰamo/ |
| Mvua | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པ /tɕʰaːpa/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ |
| Theluji | ཁ་བ /kʰaba/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བོ /kʰau/ | ཁངས /kʰaŋ/ |
| Upepo | རླུང /rluŋ/ | རླུང /r̥luŋ/ | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /ɬuŋ/ |
| Udongo | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sʰa/ |
| Jiwe | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ | རྡོ /to/ | རྡོ /do/ | རྡོ /do/ |
| Mlima | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ʐi/ | — | རི /rə/ |
| Bahari | རྒྱ་མཚོ /rɡja mtsʰo/ | — | རྒྱ་མཚོ /rɡʲatsʰo/ | རྒྱ་མཚུ /ɡjamtsu/ | རྒྱ་མཚོ /ɟa tsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /ɡʲamtsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /dʑamtsʰo/ |
| Mama | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མོ /amo/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨམ /am/ | ཨ་མ་ /ɑ mɑ/ |
| Baba | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཏ /ata/ | ཨ་བ /aba/ | ཨ་པ /apa/ | ཡབ /jap/ | ཨ་པོ /apo/ | ཕ་ /pʰɑ/ |
| Binti | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bomo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /pʰumo/ | བུམ /bum/ | བུ་མོ་ /wə mo/ |
| Mimi | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Wewe | ཁྱོད /kʰjod/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | ཁྱོད /tɕʰo/ |
| Sisi | ངེད /ŋed/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ངེད /ŋed/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | ང་ཚོ /ŋatsʰo/ |
| Jina | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /ȵaŋ/ |
| Mtu | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /ȵə/ |
| Kichwa | མགོ /mɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོའ /ɡoː/ | མགོ /ko/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /nɡo/ |
| Jicho | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mi/ | མིག /mik/ | མིག་ /hȵɔχ/ |
| Sikio | རྣ་བ /rnaba/ | རྣ་བ /naba/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | ཨ་མཆོག /amtɕʰok/ | རྣ་བ /nawa/ | — | རྣ་མཆོག /hnamdʑok/ |
| Pua | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /na/ | སྣ /na/ | སྣ /n̥a/ | སྣ /na/ |
| Mdomo | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ |
| Jino | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | ས /sa/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /sʰo/ |
| Ulimi | ལྕེ /ltɕe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /htɕe/ |
| Mkono | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་ཀོ /lako/ | ལག་པ་ /laχkwa/ |
| Mguu | རྐང་པ /rkaŋpa/ | རྐང་མ /kaŋma/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐང་པ /kaŋpa/ | རྐངམ /kaːm/ | རྐང་པ་ /hkaŋwa/ |
| Moyo | སྙིང /sɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /hȵaŋ/ |
| Mfupa | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /rəpa/ |
| Damu | ཁྲག /kʰraɡ/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྲག /ʈʂʰa/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | ཁྲག /tɕʰak/ |
| Kinyesi | རྐྱག་པ /rkjakpa/ | — | — | སྐྱག་པ /kjakpa/ | རྐྱག་པ /tɕakpa/ | སྐྱག་ཀོ /kʲakko/ | — |
| Upendo | དགའ་བ /dɡaba/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | བྱམས་པ /tɕʰampa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་ /ɡɑ/ |
| Mti | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ʂɪŋ/ |
| Mbwa | ཁྱི /kʰji/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /cʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི་ /tɕʰə/ |
| Paka | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | ཞི་མི /ʑimi/ | ཀུ་ཕ་ /kufa/ |
| Samaki | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ |
| Ndege | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ | བྱ /ɕa/ |
| Kipepeo | ཕྱེ་མ་ལེབ /pʰje ma leb/ | — | — | བ་ལིབ /pʰalip/ | ཕྱེ་མ་ལེབ /tɕʰe ma lep/ | — | — |
| Yai | སྒོ་ང /sɡoŋa/ | — | — | བྱའི་མེན་ཏོག /tɕʰe mentok/ | སྒོ་ང /ɡoŋa/ | — | སྒོང་ང /ɡoŋŋa/ |
| Dubu | དོམ /dom/ | — | དྲེན་མོ /drenmo/ | དོམ /tʰom/ | དོམ /tʰom/ | — | དོམ /tom/ |
| Farasi | རྟ /rta/ | རྟ /r̥ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /hta/ |
| Nyumba | ཁྱིམ /kʰjim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ནང /naŋ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /kʰim/ | ཁང་ /kʰɑŋ/ |
| Maziwa | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /om/ | འོ་མ /oma/ |
| Asali | སྦྲང་རྩི /sbraŋ rtsi/ | — | རང་རྩི /raŋ tsi/ | སྦྲང /raŋ/ | སྦྲང་རྩི /ʈʂəŋ tsi/ | — | — |
| Chumvi | ཚྭ /tsʰwa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ་ /tsʰa/ |
| Mvinyo | རྒུན་ཆང /rɡun tɕʰaŋ/ | — | རྒུན་ཆང /rɡuntɕʰaŋ/ | — | རྒུན་ཆང /kỹ tɕaŋ/ | — | — |
| Mchele | འབྲས /bras/ | — | — | འབྲའ /ɖʐaː/ | འབྲས /ʈʂɛː/ | — | འབྲས /ndʐe/ |
| Chuma | ལྕགས /ltɕaɡs/ | — | ལྕགས /ltʃaks/ | ལྕའ /tɕaː/ | ལྕགས /tɕa/ | ལྕགས /tɕaʔ/ | ལྕགས /htɕak/ |
| Gurudumu | འཁོར་ལོ /kʰor lo/ | — | — | འཁོར་ལུ /kʰorlu/ | འཁོར་ལོ /kʰo lo/ | འཁོར་ལོ /kʰorlo/ | — |
| Hariri | དར /dar/ | — | — | — | དར /tʰaː/ | — | — |
| Kitabu | དཔེ་ཆ /dpe tɕʰa/ | ཤོག་བུ /ʃoɡbu/ | ཀི་དེབ /kideb/ | ཀི་ཏབ /kitap/ | དཔེ་ཆ /pe tɕʰa/ | དེབ /dep/ | དཔེ་ཆ /χwetɕa/ |
| Kula | བཟའ /bza/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /sa/ | ཟ /sa/ | ཟ་ /sa/ |
| Kunywa | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰoŋ/ |
| Kulala | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ་ /ɲal/ |
| Moja | གཅིག /ɡtɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕi/ | གཅིག /tɕiʔ/ | གཅིག་ /htɕək/ |
| Mbili | གཉིས /ɡɲis/ | ངིས /ŋis/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /hȵi/ |
| Tatu | གསུམ /ɡsum/ | གསུམ /xsum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /hsəm/ |
| Nne | བཞི /bʑi/ | བཞི /bʒi/ | བཞི /ʒi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ɕi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /hʑə/ |
| Tano | ལྔ /lŋa/ | ལྔ /ɣa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /hŋa/ |
| Mia | བརྒྱ /brɡja/ | བརྒྱ་གཅིག /bɡja tɕik/ | བརྒྱ /rɡʲa/ | — | བརྒྱ /ca/ | བརྒྱ /ɡʲɛ/ | བརྒྱ་ཐམ་པ /dʑatʰamba/ |
| Habari | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | བདེ་མོ་ /bdeː mo/ |
| Asante | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰoktɕe tɕʰe/ |
| Nzuri | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགམ /lɛm/ | ཡག་པོ་ /joχwa/ |
| Mpya | གསར་པ /ɡsarpa/ | གསར་པ /sarpa/ | སོ་མ /soma/ | གསམ་པ /samba/ | གསར་པ /saːpa/ | — | — |
| Nyekundu | དམར་པོ /dmar po/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /maː po/ | དམར་པོ /maːpu/ | དམར་པོ /hmaro/ |
| Nyeupe | དཀར་པོ /dkar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /kaː po/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | དཀར་པོ /karo/ |
| Nyeusi | ནག་པོ /nag po/ | ནག་པོ /naɡpo/ | ནག་པོ /nakpo/ | ནག་པུ /nakpu/ | ནག་པོ /nako/ | — | ནག་པོ /naχkwo/ |
| Kijani | ལྗང་ཁུ /ldʑaŋkʰu/ | — | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | ལྗང་སྨུ /dʑaŋmu/ | ལྗང་ཁུ /tɕəŋku/ | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | ལྗང་ཁུ /dʑaŋkʰə/ |
| Buluu | སྔོན་པོ /sngon po/ | — | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | སྔོན་པོ /ŋø̃po/ | — | སྔོན་པོ /hŋonpo/ |
| Kekeo | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — | — | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — |
| Kompyuta | རྩིས་པ /rtsis pa/ | — | — | — | — | — | — |
| Chai | ཇ /dʑa/ | ཇ /tɕa/ | — | ཇ /dʑa/ | ཇ /tɕʰa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ་ /tɕa/ |
| 99 | དགུ་བཅུ་གོ་དགུ /dɡu btɕu ɡo dɡu/ | — | — | — | དགུ་བཅུ་གོ་དགུ /dɡu btɕu ɡo dɡu/ | — | — |
Ukurasa 1/10
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap