台山话

Kitaishan

Kichina (Kiyue, Sze Yap)

FamiliaKichina (Kiyue, Sze Yap) Wasemaji~2M (Taishan na diaspora ya kimataifa) HatiKichina cha Jadi NchiChina (Taishan, Delta ya Mto wa Lulu), Marekani, Kanada, Australia Lugha rasmiHapana (kikanda) Uhai wa lughasalama ISO 639-3yue

Kitaishan (Toisanese, 台山话) ni lahaja ya Kiyue ya kundi la Sze Yap (四邑) yenye asili ya Taishan katika delta ya Mto Lulu, Guangdong, yenye wazungumzaji wapatao milioni 2 duniani kote. Haieleweki kwa pande zote na Kikantoni sanifu ingawa zote mbili ni Kiyue: Kitaishan kina vikwamizo vya kando /ɬ/ mahali ambapo Kikantoni kina /s/, kina makundi tofauti ya toni, na msamiati tofauti kwa kiasi kikubwa. La muhimu zaidi, Kitaishan kilikuwa lahaja kuu ya Kichina katika Marekani ya awali ya Wachina: wafanyakazi wa reli ya kuvuka bara na wa Mbio za Dhahabu za karne ya 19, waanzilishi wa Chinatown za San Francisco na New York, na familia zilizoathiriwa na Sheria ya Kuwazuia Wachina (1882-1943) kwa wingi mkubwa walikuwa wazungumzaji wa Kitaishan — jambo linalokifanya kuwa babu wa kihistoria wa “Kikantoni cha Kimarekani”, kabla ya wimbi la Hong Kong la baada ya 1965 kuleta Kikantoni sanifu.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kitaishan →

Maneno 87 ya msingi katika Kitaishan

Maji

水

ɬui˧˧

Moto

火

fɔ˥˥

Jua

日头

ɲit˨˨ heu˧˧

Mwezi

月光

ɲut˧˧ kwɔŋ˨˨

Nyota

星

ɬaŋ˧˧

Usiku

夜晚

jɛ˧˨ man˧˧

Mvua

雨

ji˨˩

Theluji

雪

ɬet˥˥

Upepo

风

fɵŋ˧˧

Udongo

泥

ⁿdai˨˨

Jiwe

石牯

siak̚˨˩ ku˥˥

Mlima

山

san˧˧

Bahari

海

hɔi˥˥

Mama

阿妈

a˧˧ ma˥˥

Baba

阿爸

a˧˧ pa˥˥

Binti

女

ⁿdui˥˥

Mimi

我

ŋɔi˧˧

Wewe

你

ni˧˧

Sisi

我

ŋɔi˨˩

Jina

名

miaŋ˨˨˥

Mtu

人

ŋin˨˨

Kichwa

头

heu˨˨

Jicho

眼

ŋaːn˧˧

Sikio

耳

ᵑɡei˥˥

Pua

鼻

pi˧˨

Mdomo

口

heu˥˥

Jino

牙

ŋa˨˨

Ulimi

脷

lei˨˨

Mkono

手

ɬiu˧˧

Mguu

脚

kiak̚˧˧

Moyo

心

ɬim˧˧

Mfupa

骨

kut˥˥

Damu

血

hut˥˥

Kinyesi

屎

ɬi˧˧

Upendo

爱

ɔi˧˧

Mti

树

ɬi˧˨

Mbwa

狗

kau˧˧

Paka

猫

miau˨˨

Samaki

鱼

ᵑɡui˨˨

Ndege

鸟

niu˧˧

Kipepeo

蝴蝶

vu˨˨ iap̚˧˨

Yai

蛋

an˧˨

Dubu

熊

huŋ˨˨

Farasi

马

ma˨˩

Nyumba

屋

uk˥˥

Maziwa

牛奶

ŋeu˨˨ nai˨˩

Asali

蜜糖

mit˨ hɔŋ˨˨

Chumvi

盐

jiam˨˨

Mvinyo

葡萄酒

pʰu˨˨ hau˨˨ tiu˥˥

Mchele

米

mai˥˥

Chokoleti

朱古力

tsi˧˧ ku˥˥ let˥˥

Chuma

铁

hɛt˧˧

Gurudumu

车辘

tsʰia˧˧ lɵk̚˥˥

Hariri

丝

ɬu˧˧

Kitabu

书

si˧˧

Kula

食

ɬik˧˧

Kunywa

饮

ɲim˧˧

Kulala

瞓觉

fun˧˧ kau˧˧

Moja

一

it˥˥

Mbili

二

ei˧˧

Tatu

三

ɬam˧˧

Nne

四

ɬei˧˧

Tano

五

ŋ̍˥˥

Mia

百

paːk̚˧˧

Habari

你好

nei˧˧ hau˧˧

Asante

多谢

tɔ˨˨ ɬɛ˧˨

Nzuri

好

hau˧˧

Mpya

新

ɬin˧˧

Nyekundu

红

huŋ˨˨

Nyeupe

白

paːk̚˨

Nyeusi

黑

haːk̚˥˥

Kijani

绿

lɵk̚˨˨

Buluu

蓝

lam˨˨

Kekeo

布谷鸟

pu˧˧ kɵk̚˥ ⁿdiau˨˩

Woof

汪汪

ʋɔŋ˥˥ ʋɔŋ˥˥

Kokoriko

喔喔

ʔəɯk˥˥ ʔəɯk˥˥

Kompyuta

电脑

en˧˨ ⁿdau˥˥

Sushi

寿司

siu˧˨ ɬu˧˧

Chai

茶

tsʰa˨˨

Kahawa

咖啡

ka˧˧ fe˥˥

Sukari

糖

hɔŋ˨˨

Chungwa

橙

tsʰaːŋ˩˧

99

九十九

kiu˧˧ sip˨ kiu˧˧

Dopamini

多巴胺

ʔuɔ˧˧ pa˧˧ ʔuɔn˧˧

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina (Kiyue, Sze Yap)

Maana KitaishanKibaihua cha NanningPinghuaKikantoniKiyue cha ZhongshanKigani cha FuzhouKiyue cha Dongguan
Maji 水 /ɬui˧˧/ 水 /ʃui˧˥/ 水 /ʃui˧˧/ 水 /sɵy˧˥/ 水 /sɵy˨˩˧/ 水 /suøi˧˥/ 水 /ʃɵ˧˥/
Moto 火 /fɔ˥˥/ 火 /fɔ˧˥/ 火 /hu˧˧/ 火 /fɔː˧˥/ 火 /fɔ˨˩˧/ 火 /fɔ˧˥/ 火 /fɔ˧˥/
Jua 日头 /ɲit˨˨ heu˧˧/ 日头 /jɐt˨ tʰɐu˨˩/ 日头 /ȵɐt˨˦ tɐu˨˩/ 太陽 /tʰaːi˧ jœːŋ˨˩/ 熱頭 /ŋit˧ tʰɐu˥˩/ 日头 /ȵit˥ xɛu˨˦/ 日头 /jak˧ tʰau˧˩/
Mwezi 月光 /ɲut˧˧ kwɔŋ˨˨/ 月光 /jyt˨ kɔŋ˥˥/ 月光 /ȵyt˨˦ koŋ˥˧/ 月光 /jyːt˨ kʷɔːŋ˥/ 月光 /ŋyt˧ kɔŋ˥˥/ 月光 /ȵyɔt˥ kuɔŋ˩˩/ 月光 /jɵt˧ kʷɔŋ˨˧/
Nyota 星 /ɬaŋ˧˧/ 天星 /tʰin˥˥ ɬɛŋ˥˥/ 星子 /ɬeŋ˥˧ tʃi˧˧/ 星 /sɪŋ˥/ 天星 /tʰin˥˥ siaŋ˥˥/ 星 /ɕiaŋ˩˩/ 星 /ʃœŋ˥˥/
Usiku 夜晚 /jɛ˧˨ man˧˧/ 夜晚 /jɛ˨˨ man˨˦/ 夜晚 /ja˨˨ man˨˦/ 夜晚 /jɛː˨ maːn˩˧/ 夜晚 /ja˧˧ man˨˩˧/ 夜里 /ia˧˧ ti˧˥/ 夜晚 /jœ˦˦˧ mɛŋ˧˦/
Mvua 雨 /ji˨˩/ 雨 /jy˨˦/ 雨 /jy˨˦/ 雨 /jyː˩˧/ 雨 /y˨˩˧/ 雨 /i˧˥/ 雨 /jy˧˦/
Theluji 雪 /ɬet˥˥/ 雪 /ɬyt˧/ 雪 /ɬyt˧/ 雪 /syːt˧/ 雪 /syt˧/ 雪 /ɕyɔt˨/ 雪 /ʃɵt˧/
Ukurasa 1/11

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Herufi KitaishanHakka ya Sha Tau KokKibaihua cha NanningKihakka cha HailuKihokkien cha MalaysiaPinghuaKizhuang
一 yit2 /jit̚˥˥/ zit²¹ /zit̚˨˩/ jat1 /jɐt̚˥/ yit /jit̚˥/ 文讀it /it̚˥˧/訓讀(蜀)tsi̍t /tsit̚˧/ ɐt³ /ɐt̚˧/ ʔet⁵⁵ /ʔet̚˥˥/
二 ngei5 /ᵑɡei˧˨/ gi⁴² /ɡi˦˨/ ji6 /ji˨˨/ ngì /ŋi˧˧/ jī /dzi˧˩/ ȵi²² /ȵi˨˨/ ȵi²¹ /ȵi˨˩/
三 lham1 /ɬam˧˧/ sam³³ /sam˧˧/ slaam1 /ɬam˥˥/ sâm /sam˥˧/ 白讀sann /sã˧˧/文讀sam /sam˧˧/ ɬam⁵³ /ɬam˥˧/ ɬaːm⁵³ /ɬaːm˥˧/
四 lhei1 /ɬei˧˧/ si⁴² /si˦˨/ sli3 /ɬi˧˧/ sì /si˩˩/ sì /si˧˩/ ɬi⁵⁵ /ɬi˥˥/ ɬei¹¹ /ɬei˩˩/
五 ng4 /ŋ˨˩/ n̩³¹ /n̩˧˩/ ng5 /ŋ̍˨˦/ ńg /ŋ̩˨˦/ 白讀gōo /ɡɔ˧˩/文讀ngóo /ŋɔ̃˥˧/ ŋ̍²⁴ /ŋ̍˨˦/ ȵou³⁴ /ȵou˧˦/
六 luuk5 /lɵk̚˧˨/ luk²¹ /luk̚˨˩/ luk6 /lʊk̚˨/ liu̍k /liuk̚˨/ 白讀la̍k /lak̚˧/文讀lio̍k /liɔk̚˧/ lœk²⁴ /lœk̚˨˦/ lok⁵⁵ /lok̚˥˥/
七 tit2 /tʰit̚˥˥/ tsʰit²¹ /tsʰit̚˨˩/ cat1 /tʃʰɐt̚˥/ chhit /tsʰit̚˥/ tshit /tsʰit̚˥˧/ tʃʰɐt³ /tʃʰɐt̚˧/ ɕɐt⁵⁵ /ɕɐt̚˥˥/
八 bat2 /pat̚˥˥/ pat²¹ /pat̚˨˩/ 白讀bet3 /pɛt̚˧/文讀baat3 /pat̚˧/ pat /pat̚˥/ 白讀pueh /pueʔ˥˧/文讀pat /pat̚˥˧/ pat³ /pat̚˧/ pɛːt¹¹ /pɛːt̚˩˩/
九 giu2 /kiu˥˥/ kiu³¹ /kiu˧˩/ gau2 /kɐu˧˥/ kiú /kiu˨˦/ 白讀káu /kau˥˧/文讀kiú /kiu˥˧/ kɐu³³ /kɐu˧˧/ kou⁴⁵ /kou˦˥/
十 lhip5 /ɬɪp̚˧˨/ sip⁵⁵ /sip̚˥˥/ sap6 /ʃɐp̚˨/ shi̍p /ʃip̚˨/ 白讀tsa̍p /tsap̚˧/文讀si̍p /sip̚˧/ ʃɐp² /ʃɐp̚˨/ ɕep²¹ /ɕep̚˨˩/
Ukurasa 1/11

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap