Abdullah là một cụm hai từ được nén lại thành tên. ʿabd (عبد) tiếng Ả Rập là tôi tớ, hay người thờ phượng Thượng đế; Allāh là Thượng đế. Ghép lại là ʿAbd Allāh, “tôi tớ của Thượng đế”, một cái tên phổ biến trong người Hồi giáo vì khiêm nhường trước Thượng đế là giá trị trung tâm của đạo Hồi.
Tên này cổ hơn đạo Hồi. Cha của Nhà tiên tri Muhammad đã tên là Abdullah, và vì ông mất trước khi con trai ra đời, tên ấy hẳn đã được dùng ở Ả Rập thời tiền Hồi giáo. Mục từ trên bản đồ còn ghi một hadith gọi ʿAbdullāh và ʿAbd al-Raḥmān là những cái tên Thượng đế yêu nhất.
Bài học ngữ pháp trong một cái tên
Hãy nhìn vào giữa từ. Tiếng Ả Rập viết ʿabd và Allāh thành hai từ, vậy chữ u của Abdullah từ đâu ra? Từ ngữ pháp. Tiếng Ả Rập cổ điển đánh dấu chủ ngữ bằng đuôi -u: ʿabdu. Chữ a đầu của Allāh rụng đi, và ʿabdu + Allāh liền thành ʿAbdullāh. Một cái tên thường ngày giữ lại đuôi cách mà tiếng Ả Rập nói đã mất từ lâu.
Abdullahi, Abdala, 阿卜杜拉
Tiếng Ba Tư có cùng nguyên âm ấy dưới dạng o, thành Abdollah. Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, Urdu, Indonesia và Mã Lai đều viết Abdullah. Vùng Maghreb có Abdallah và Abdellah, với nguyên âm khác ở cùng chỗ. Người Bosnia viết Abdulah với một l.
Tên càng đi xa càng bị nắn theo âm địa phương. Ở Nigeria nó thường kết thúc bằng nguyên âm, thành Abdullahi, dạng phổ biến trong tiếng Hausa. Tiếng Swahili có Abdala. Tiếng Hán viết 阿卜杜拉 (Ābǔdùlā), bốn chữ Hán chỉ để ghi âm.
Tôi tớ của ai?
Allāh chỉ là một trong nhiều nửa sau có thể có. Sau ʿAbd thường là một trong các danh xưng của Thượng đế trong Kinh Qur'an, nên Abdul Rahman là “tôi tớ của Đấng Nhân từ”. Từ đó sinh ra một cái bẫy. Abdul nghĩa là “tôi tớ của”, câu bỏ lửng. Viết bằng chữ Ả Rập, nó không đứng một mình làm tên đàn ông, dù ngoài các xã hội nói tiếng Ả Rập đôi khi được dùng như một tên đầy đủ. A. P. J. Abdul Kalam, Tổng thống thứ 11 của Ấn Độ, mang nó ở giữa tên mình.
Ý tưởng này không chỉ của người Hồi giáo. Tiếng Do Thái có cùng khuôn trong Obadiah và Abdiel, và chính tên Ả Rập cũng gặp ở người Do Thái Mizrahi và Sephardi, nhất là người Do Thái Iraq và Syria.