Deutsch
जर्मन
जर्मनिक
अन्य नाम: German, Deutsch
जर्मन (Deutsch) एक पश्चिम जर्मैनिक भाषा है जिसके लगभग 9.5 करोड़ मातृभाषी हैं और यह यूरोपीय संघ में सबसे अधिक बोली जाने वाली मातृभाषा है। यह जर्मनी, ऑस्ट्रिया, स्विट्ज़रलैंड, लिकटेंस्टाइन, लक्ज़मबर्ग और इटली के दक्षिण टिरोल क्षेत्र में राजभाषा है, तथा बेल्जियम (पूर्वी कैंटन), नामीबिया और अनेक ऐतिहासिक प्रवासी समुदायों में इसे क्षेत्रीय या अल्पसंख्यक भाषा का दर्जा प्राप्त है। जर्मैनिक शाखा के भीतर यह डच, अंग्रेज़ी और स्कैंडिनेवियाई भाषाओं की सहोदर भाषा है। यह रोमन लिपि में लिखी जाती है — फ्रैक्टूर टाइपफ़ेस 1941 तक प्रचलित रहा, जब नाज़ी शासन ने आंटिक्वा अनिवार्य कर दिया; एस्ज़ेट ß और उमलाउट वाले स्वर ä/ö/ü इसकी पहचान हैं। 1996 के वर्तनी सुधार ने, जिसमें 2004 और 2006 में संशोधन हुए, जर्मनी, ऑस्ट्रिया और स्विट्ज़रलैंड में विराम-चिह्न, ß तथा ss के प्रयोग और बड़े अक्षरों के नियम एकसमान किए। व्याकरण रूढ़िवादी है: चार कारक (कर्ता, कर्म, संप्रदान, संबंध), तीन लिंग (पुल्लिंग, स्त्रीलिंग, नपुंसक), सबल और निर्बल क्रिया-वर्ग, तथा मुख्य उपवाक्य में क्रिया दूसरे स्थान पर पर आश्रित उपवाक्य में अंत में। साहित्यिक परंपरा सदियों तक फैली है — निबेलुंगेनलीड (लगभग 1200) से गोएटे, शिलर, काफ़्का और मान होते हुए ग्रास (नोबेल 1999) तक; जर्मन दर्शन (कांट, हेगेल, हाइडेगर), संगीत (बाख, बेथोवन) और 19वीं–20वीं सदी के प्राकृतिक विज्ञानों की भी एक आधार भाषा है।
कहाँ बोली जाती है
जर्मन में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: जर्मनिक
| अर्थ | जर्मन | लक्समबर्ग जर्मन | ऑस्ट्रियाई जर्मन | स्विस मानक जर्मन | लूथर-कालीन जर्मन | पूर्वी फ्रैंकोनियन | कोलोनिश |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /ˈvasər/ | Wasser /ˈvasːər/ | Wasser /vasːə/ | Wasser /vasɐ/ |
| आग | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ | Feuer /fɔɪɐ/ | Feuer /ˈfɔɪ̯ər/ | Fewr /ˈfɔɪ̯ər/ | Feier /faɪɐ/ | Füer /fyːɐ/ |
| सूरज | Sonne /zɔnə/ | Sonne /zɔnə/ | Sonne /sɔnə/ | Sonne /ˈsɔnə/ | Sonne /ˈzɔnə/ | Sunn /sʊn/ | Sonn /zɔn/ |
| चाँद | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Maa /maː/ | Mond /moːnt/ |
| तारा | Stern /ʃtɛʁn/ | Stern /ʃtɛʁn/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stään /ʃtɛːn/ |
| रात | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Naach /naːx/ |
| बारिश | Regen /ˈʁeːɡn̩/ | Regen /ˈʁeːɡn̩/ | Regen /ˈreːɡn̩/ | Regen /ˈreːɡən/ | Regen /ˈreːɡən/ | — | Räje /ˈʁɛːjə/ |
| बर्फ़ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnei /ʃnaɪ/ |
| हवा | Wind /vɪnt/ | Wind /vɪnt/ | Wind /vɪnt/ | Wind /vɪnt/ | Wind /vɪnt/ | Wind /vɪnd/ | Wind /vɪnd/ |
| मिट्टी | Erde /eːɐdə/ | Erde /eːɐdə/ | Erde /eːɐdə/ | Erde /ˈeːrdə/ | Erde /ˈeːrdə/ | Erd /ɛɐd/ | Ääd /ɛːt/ |
| पत्थर | Stein /ʃtaɪn/ | Stein /ʃtaɪn/ | Stein /ʃtaɪn/ | Stein /ʃtaɪn/ | Stein /ʃtaɪn/ | — | Stein /ʃtaɪn/ |
| पहाड़ | Berg /bɛʁk/ | Berg /bɛʁk/ | Berg /bɛɐk/ | Berg /bɛrk/ | Berg /bɛrk/ | — | Berch /bɛʁɕ/ |
| समुद्र | Meer /meːɐ̯/ | Meer /meːɐ̯/ | Meer /meːɐ̯/ | Meer /meːr/ | Meer /meːr/ | — | Meer /meːɐ/ |
| माता | Mutter /mʊtɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mutter /ˈmʊtər/ | Mutter /ˈmʊtər/ | Mudder /mʊdɐ/ | Moder /moːdɐ/ |
| पिता | Vater /faːtɐ/ | Vater /faːtɐ/ | Vater /ˈfaːtɐ/ | Vater /ˈfaːtər/ | Vater /ˈfaːtər/ | Vadder /fadɐ/ | Vatter /fatɐ/ |
| बेटी | Tochter /ˈtɔxtɐ/ | Tochter /tɔxtɐ/ | Tochter /ˈtɔxtɐ/ | Tochter /ˈtɔxtər/ | Tochter /ˈtɔxtər/ | Dochder /dɔxdɐ/ | Dochter /dɔxtɐ/ |
| मैं | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | i /i/ | ich /ɪɕ/ |
| तुम | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /du/ | do /doː/ |
| हम | wir /viːɐ̯/ | wir /viːɐ̯/ | wir /viːɐ/ | wir /viːr/ | wir /viːr/ | mir /miɐ/ | mir /miɐ/ |
| नाम | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Nama /ˈnamɐ/ | Name /ˈnaːmə/ |
| व्यक्ति | Mensch /mɛnʃ/ | Mensch /mɛnʃ/ | Mensch /mɛnʃ/ | Mensch /mɛnʃ/ | Mensch /mɛnʃ/ | — | Minsch /mɪnʃ/ |
| सिर | Kopf /kɔpf/ | Kopf /kɔpf/ | Kopf /kɔpf/ | Kopf /kɔpf/ | Heubt /hɔɪ̯pt/ | — | Kopp /kɔp/ |
| आँख | Auge /aʊ̯ɡə/ | Auge /aʊ̯ɡə/ | Auge /ˈaʊ̯ɡə/ | Auge /ˈaʊɡə/ | Aug /aʊk/ | Aach /aːx/ | Auch /aʊx/ |
| कान | Ohr /oːɐ̯/ | Ohr /oːɐ̯/ | Ohr /oːɐ̯/ | Ohr /oːr/ | Ohr /oːr/ | Ohr /oːɐ/ | Uhr /uːɐ/ |
| नाक | Nase /ˈnaːzə/ | Nase /ˈnaːzə/ | Nase /ˈnaːsə/ | Nase /ˈnaːsə/ | Nase /ˈnaːzə/ | — | Nas /nas/ |
| मुँह | Mund /mʊnt/ | Mund /mʊnt/ | Mund /mʊnt/ | Mund /mʊnt/ | Mund /mʊnt/ | — | Muul /muːl/ |
| दाँत | Zahn /tsaːn/ | Zahn /tsaːn/ | Zahn /tsaːn/ | Zahn /tsaːn/ | Zahn /tsaːn/ | Zah /tsaː/ | Zang /tsaŋ/ |
| जीभ | Zunge /ˈtsʊŋə/ | Zunge /ˈtsʊŋə/ | Zunge /ˈtsʊŋə/ | Zunge /ˈtsʊŋə/ | Zunge /ˈtsʊŋə/ | Zung /tsuŋ/ | Zung /tsʊŋ/ |
| हाथ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hɑnt/ | Hand /hant/ | Handt /hant/ | Hand /hand/ | Hand /hant/ |
| पैर | Fuß /fuːs/ | Fuß /fuːs/ | Fuß /fuːs/ | Fuss /fuːs/ | Fus /fuːs/ | Fuß /fuːs/ | Foß /foːs/ |
| दिल | Herz /hɛʁts/ | Herz /hɛʁts/ | Herz /hɛɐts/ | Herz /hɛrts/ | Hertz /hɛrts/ | Herz /hɛrts/ | Hätz /hɛts/ |
| हड्डी | Knochen /ˈknɔxən/ | Knochen /ˈknɔxən/ | Knochen /ˈknɔxən/ | Knochen /ˈknɔxən/ | Bein /baɪn/ | Knocha /ˈknɔxɐ/ | Knoche /ˈknɔxə/ |
| खून | Blut /bluːt/ | Blut /bluːt/ | Blut /bluːt/ | Blut /bluːt/ | Blut /bluːt/ | Blut /bluːd/ | Blot /bloːt/ |
| टट्टी | Kacke /ˈkakə/ | Kacke /ˈkakə/ | Kacke /ˈkakə/ | Kacke /ˈkakə/ | Dreck /drɛk/ | — | Driss /dʁɪs/ |
| प्रेम | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /ˈliːbə/ | Liebe /ˈliːbə/ | Liebe /liːbə/ | Leev /leːf/ |
| पेड़ | Baum /baʊ̯m/ | Baum /baʊ̯m/ | Baum /baʊ̯m/ | Baum /baʊm/ | Bawm /baʊm/ | Bauma /baʊmaː/ | Boum /baʊm/ |
| कुत्ता | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hongk /hoŋk/ |
| बिल्ली | Katze /katsə/ | Katze /katsə/ | Katze /kɑtsə/ | Katze /ˈkatsə/ | Katze /ˈkatsə/ | Katz /kats/ | Katz /kats/ |
| मछली | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fesch /fɛʃ/ |
| पक्षी | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vogel /ˈfoːɡəl/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vugel /fʊɡəl/ |
| तितली | Schmetterling /ˈʃmɛtɐlɪŋ/ | Schmetterling /ˈʃmɛtɐlɪŋ/ | Schmetterling /ˈʃmɛtɐlɪŋ/ | Schmetterling /ˈʃmɛtərlɪŋ/ | Pfeifholter /ˈpfaɪfhɔltər/ | Schmetterling /ʃmɛdɐliŋ/ | — |
| अंडा | Ei /aɪ/ | Ei /aɪ/ | Ei /aɪ/ | Ei /aɪ/ | Ey /aɪ̯/ | — | Ei /ai/ |
| भालू | Bär /bɛːɐ̯/ | Bär /bɛːɐ̯/ | Bär /bɛːɐ̯/ | Bär /bɛːr/ | Bär /bɛːr/ | — | Bär /bɛːɐ/ |
| घोड़ा | Pferd /pfeːɐ̯t/ | Pferd /pfeːɐ̯t/ | Pferd /pfeːɐ̯t/ | Pferd /pfeːrt/ | Pferd /pfeːrt/ | — | Pääd /pɛːt/ |
| घर | Haus /haʊ̯s/ | Haus /haʊ̯s/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ | Hauß /haʊs/ | Haus /haʊs/ | Huus /huːs/ |
| दूध | Milch /mɪlç/ | Milch /mɪlç/ | Milch /mɪlç/ | Milch /mɪlç/ | Milch /mɪlç/ | — | Milesch /ˈmɪləʃ/ |
| शहद | Honig /ˈhoːnɪç/ | Honig /ˈhoːnɪç/ | Honig /ˈhoːnɪk/ | Honig /ˈhoːnɪk/ | Honig /ˈhoːnɪk/ | — | Honnich /ˈhɔnɪɕ/ |
| नमक | Salz /zalts/ | Salz /zalts/ | Salz /salts/ | Salz /salts/ | Saltz /zalts/ | — | Salz /zalts/ |
| वाइन | Wein /vaɪ̯n/ | Wein /vaɪ̯n/ | Wein /vaɪ̯n/ | Wein /vaɪ̯n/ | Wein /vaɪ̯n/ | — | Wing /vɪŋ/ |
| चावल | Reis /ʁaɪs/ | Reis /ʁaɪs/ | Reis /raɪ̯s/ | Reis /raɪs/ | Reis /raɪs/ | — | — |
| चॉकलेट | Schokolade /ʃokoˈlaːdə/ | Schokolade /ʃokoˈlaːdə/ | Schokolade /ʃokoˈlaːdə/ | Schokolade /ʃokoˈlaːdə/ | — | — | Schokolad /ʃokoˈlaːt/ |
| लोहा | Eisen /ˈaɪ̯zn̩/ | Eisen /ˈaɪ̯zn̩/ | Eisen /ˈaɪsn̩/ | Eisen /ˈaɪsən/ | Eisen /ˈaɪzən/ | Eisn /ˈaɪsn̩/ | Ieser /ˈiːzɐ/ |
| पहिया | Rad /ʁaːt/ | Rad /ʁaːt/ | Rad /raːt/ | Rad /raːt/ | Rad /raːt/ | — | Rad /ʁaːt/ |
| रेशम | Seide /ˈzaɪdə/ | Seide /ˈzaɪdə/ | Seide /ˈsaɪ̯də/ | Seide /ˈsaɪdə/ | Seide /ˈzaɪdə/ | — | — |
| किताब | Buch /buːx/ | Buch /buːx/ | Buch /buːx/ | Buch /buːx/ | Buch /buːx/ | — | Booch /boːx/ |
| खाना | essen /ɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ | essen /ˈɛsn̩/ | essen /ˈɛsːən/ | esse /ɛsə/ | esse /ɛsə/ |
| पीना | trinken /tʁɪŋkn̩/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ | trinken /ˈtrɪŋkn̩/ | trinken /ˈtrɪŋkn̩/ | trincken /ˈtrɪŋkən/ | trinke /trɪŋkə/ | drinke /dʁɪŋkə/ |
| सोना | schlafen /ˈʃlaːfn̩/ | schlafen /ˈʃlaːfn̩/ | schlafen /ˈʃlaːfn̩/ | schlafen /ˈʃlaːfn̩/ | schlaffen /ˈʃlafən/ | schlafe /ʃlaːfə/ | schlofe /ˈʃlɔfə/ |
| एक | eins /aɪ̯ns/ | eins /aɪ̯ns/ | eins /aɪ̯ns/ | eins /aɪ̯ns/ | eyn /aɪ̯n/ | ans /ans/ | ein /aɪn/ |
| दो | zwei /tsvaɪ/ | zwei /tsvaɪ/ | zwei /tsvai/ | zwei /tsvaɪ̯/ | zwey /tsvaɪ/ | zwaa /tsvaː/ | zwei /tsvai/ |
| तीन | drei /dʁaɪ̯/ | drei /dʁaɪ̯/ | drei /draɪ̯/ | drei /draɪ̯/ | drei /draɪ/ | drei /draɪ/ | dree /dʁeː/ |
| चार | vier /fiːɐ̯/ | vier /fiːɐ̯/ | vier /fiːɐ̯/ | vier /fiːr/ | vier /fiːr/ | vier /fiɐ/ | veer /feːʁ/ |
| पाँच | fünf /fʏnf/ | fünf /fʏnf/ | fünf /fʏnf/ | fünf /fʏnf/ | fünff /fʏnf/ | fünf /fʏnf/ | fönnef /ˈfœnəf/ |
| सौ | hundert /ˈhʊndɐt/ | hundert /ˈhʊndɐt/ | hundert /ˈhʊndɐt/ | hundert /ˈhʊndərt/ | hundert /ˈhʊndərt/ | — | hundert /ˈhʊndɐt/ |
| नमस्ते | Hallo /haloː/ | Hallo /haloː/ | Servus /zɛɐvʊs/ | Hallo /haˈloː/ | Gott zum Gruß /ɡɔt tsʊm ɡruːs/ | Grüß Gott /ɡrʏs ɡɔt/ | Tach /tax/ |
| धन्यवाद | danke /daŋkə/ | danke /daŋkə/ | danke /daŋkə/ | danke /ˈdaŋkə/ | Danck /daŋk/ | Vergelt's Gott /fɛɐɡɛlts ɡɔt/ | Dankeschön /daŋkəʃøːn/ |
| अच्छा | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | guad /ɡuə̯d/ | joot /joːt/ |
| नया | neu /nɔɪ̯/ | neu /nɔɪ̯/ | neu /nɔɪ̯/ | neu /nɔɪ̯/ | new /nɔɪ̯/ | — | neu /nøʏ/ |
| लाल | rot /ʁoːt/ | rot /ʁoːt/ | rot /roːt/ | rot /roːt/ | rot /roːt/ | rood /roːd/ | rud /ʁuːt/ |
| सफ़ेद | weiß /vaɪs/ | weiß /vaɪs/ | weiß /vaɪs/ | weiss /vaɪs/ | weis /vaɪ̯s/ | weiß /vaɪs/ | wieß /viːs/ |
| काला | schwarz /ʃvaʁts/ | schwarz /ʃvaʁts/ | schwarz /ʃvarts/ | schwarz /ʃvarts/ | schwartz /ʃvarts/ | — | schwatz /ʃvats/ |
| हरा | grün /ɡʁyːn/ | grün /ɡʁyːn/ | grün /ɡryːn/ | grün /ɡryːn/ | grün /ɡryːn/ | — | jröön /jʁøːn/ |
| नीला | blau /blaʊ̯/ | blau /blaʊ̯/ | blau /blaʊ/ | blau /blaʊ/ | blau /blaʊ/ | — | blau /blɔu/ |
| कोयल | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | gukuk /ˈɡʊkʊk/ | Gutzgauch /ˈɡʊtsɡaʊx/ | — |
| भौं भौं | wau wau /vaʊ vaʊ/ | wau wau /vaʊ vaʊ/ | wau wau /vaʊ vaʊ/ | wau wau /vaʊ vaʊ/ | — | — | — |
| कुकड़ूँ कूँ | kikeriki /kikəʁiˈkiː/ | kikeriki /kikəʁiˈkiː/ | kikeriki /kikəriˈkiː/ | kikeriki /kikəriˈkiː/ | — | — | — |
| कंप्यूटर | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtər/ | Rechenmeister /ˈrɛçənˌmaɪstər/ | Computer /kɔmˈpjuːdɐ/ | Computer /komˈpjuːtɐ/ |
| वाई-फ़ाई | Wi-Fi /ˈvaɪfaɪ/ | Wi-Fi /ˈvaɪfaɪ/ | Wi-Fi /ˈvaɪfaɪ/ | — | — | Wi-Fi /ˈvaɪfaɪ/ | — |
| सुशी | Sushi /ˈzuːʃi/ | Sushi /ˈzuːʃi/ | Sushi /ˈsuʃi/ | Sushi /ˈsuʃi/ | Stockfisch /ˈʃtɔkfɪʃ/ | Sushi /ˈsuʃi/ | Sushi /ˈzuʃi/ |
| चाय | Tee /teː/ | Tee /teː/ | Tee /teː/ | Tee /teː/ | — | — | Tee /teː/ |
| कॉफ़ी | Kaffee /ˈkafeː/ | Kaffee /ˈkafe/ | Kaffee /kaˈfeː/ | Kaffee /ˈkafe/ | — | — | Kaffe /ˈkafə/ |
| चीनी | Zucker /ˈtsʊkɐ/ | Zucker /ˈtsʊkɐ/ | Zucker /ˈtsʊkɐ/ | Zucker /ˈtsʊkər/ | Zucker /ˈtsʊkər/ | — | Zucker /ˈtsʊkɐ/ |
| संतरा | Orange /oˈʁãːʒə/ | Orange /oˈʁãːʒə/ | Orange /oˈraːnʒə/ | Orange /oˈraŋʒə/ | Pomeranze /pɔməˈrantsə/ | — | Appelsin /apəlˈsiːn/ |
| 99 | neunundneunzig /ˈnɔʏnʊntˌnɔʏntsɪç/ | neunundneunzig /ˈnɔʏnʊntˌnɔʏntsɪç/ | neunundneunzig /ˈnɔʏ̯nʊntˌnɔʏ̯ntsɪk/ | neunundneunzig /ˈnɔɪ̯nʊntˌnɔɪ̯ntsɪk/ | — | — | — |
| डोपामाइन | Dopamin /dopaˈmiːn/ | Dopamin /dopaˈmiːn/ | Dopamin /dopaˈmiːn/ | Dopamin /dopaˈmiːn/ | — | — | Dopamin /dopaˈmiːn/ |
| @ चिह्न | Klammeraffe /ˈklamɐʔˌafə/ | Klammeraffe /ˈklamɐˌʔafə/ | Klammeraffe /ˈklamɐʔˌafə/ | — | — | — | — |
| इंटरनेट पर हँसी | lol /lɔl/ | — | — | — | — | — | — |
शब्द-क्रम की तुलना
विश्व की प्रमुख भाषाओं से तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम