Jirrbal
Bahasa Dyirbal
Pama-Nyunga (Dyirbalik)
Bahasa Pama-Nyungan dari Queensland utara yang menjadi terkenal berkat tata bahasa Dixon tahun 1972 dan buku Lakoff «Women, Fire and Dangerous Things»: keempat kelas nominalnya (bayi maskulin/bernyawa, balan feminin/air/api/berbahaya, balam tumbuhan yang dapat dimakan, bala sisa) menjadi contoh klasik dalam buku teks mengenai kategorisasi non-Aristotelian. Dyirbal juga memiliki kosakata penghindaran ibu mertua yang sepenuhnya terpisah bernama «Jalŋuy», dengan tata bahasa yang sama tetapi leksikon yang tidak bertumpang tindih.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam bahasa Dyirbal
Sumber
- Dixon, R. M. W. (1972) The Dyirbal Language of North Queensland. Cambridge University Press.
- Dixon, R. M. W. (1989) "The Original Dyirbal Speaking Tribes of North-East Queensland", in Aboriginal History.
- Glottolog: Dyirbal
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: Pama-Nyunga (Dyirbalik)
| Arti | Bahasa Dyirbal | Wiradjuri | Bahasa Makasae | Bahasa Walmajarri | Bahasa Warlpiri | Korsika | Bahasa Nhanda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | bana /ˈbana/ | galing /ˈɡaliŋ/ | ira /ˈira/ | ngapa /ˈŋapa/ | ngapa /ŋapa/ | acqua /ˈakwa/ | kapi /kapi/ |
| Api | buni /ˈbuni/ | wiiny /wiːɲ/ | ata /ˈata/ | warlu /ˈwaɭu/ | warlu /waɭu/ | focu /ˈfɔku/ | warla /waɻla/ |
| Matahari | garri /ˈɡari/ | yiray /ˈjiɻaj/ | watu /ˈwatu/ | purangu /puɻaŋu/ | wanta /wanta/ | sole /ˈsɔle/ | wurʼa /wuɾʔa/ |
| Bulan | gagara /ɡaˈɡara/ | giwang /ˈɡiwaŋ/ | uru /ˈuru/ | yakarn /jakaɳ/ | kirntangi /kiɳʈaŋi/ | luna /ˈluna/ | kanyala /kaɲala/ |
| Bintang | gijiny /ɡiɟiɲ/ | giralang /ˈɡiɻalaŋ/ | lekiluru /lekiluru/ | wirl /wiɭ/ | yanjilypiri /jaɲɟiʎpiɻi/ | stella /ˈstella/ | indiya /indija/ |
| Malam | jagun /ɟaɡun/ | ngurung /ˈŋuruŋ/ | maagamu /maaɡamu/ | pukanya /pukaɲa/ | munga /muŋa/ | notte /ˈnɔtːe/ | maru /maru/ |
| Hujan | gambal /ˈɡambal/ | — | ae /ae/ | ngapa /ˈŋapa/ | minyira /miɲiɻa/ | pioggia /ˈpjɔdʒa/ | pundu /pundu/ |
| Angin | gulubu /ˈɡulubu/ | girrarr /ˈɡirar/ | gawa /ˈɡawa/ | walypa /ˈwaʎpa/ | warlpa /waɭpa/ | ventu /ˈventu/ | uudinu /uudinu/ |
| Tanah | jaju /ˈɟaɟu/ | dhaagun /ˈd̪aːɡun/ | maa /maa/ | nguwa /ˈŋuwa/ | walya /walja/ | terra /ˈtɛrra/ | — |
| Batu | diban /ɟiban/ | walang /ˈwalaŋ/ | apa /ˈapa/ | pamarr /ˈpamar/ | pirli /piɭi/ | petra /ˈpɛtra/ | — |
| Gunung | gambil /ˈɡambil/ | — | — | — | pamarrpa /pamaɾpa/ | muntagna /munˈtaɲɲa/ | — |
| Ibu | yabu /ˈjabu/ | gunhi /ˈɡun̪i/ | ina /ˈina/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ngati /ŋati/ | mamma /ˈmamma/ | ngamaji /ŋamadʒi/ |
| Ayah | nguma /ˈŋuma/ | babiin /ˈbabiːn/ | baba /ˈbaba/ | ngarpu /ŋaɻpu/ | kirda /kiɖa/ | babbu /ˈbabːu/ | kuthurra /kutʰuɻa/ |
| Anak perempuan | daman /ˈdaman/ | ngamurr /ˈŋamur/ | — | kurntal /ˈkuɳʈal/ | yurntalpa /juɳʈalpa/ | figliola /fiʎˈʎola/ | yurdu /juɖu/ |
| Saya | ngaja /ŋaɟa/ | ngadhu /ˈŋad̪u/ | ani /ani/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngaju /ŋaɟu/ | eiu /ˈɛju/ | ngayi /ŋaji/ |
| Kamu | nginda /ŋinda/ | ngindhu /ˈŋind̪u/ | ai /ai/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | tù /tu/ | nyini /ɲini/ |
| Kita | ngana /ŋana/ | ngiyani /ŋiˈjani/ | fi / ini /fi / ini/ | ngalimpa / nganimpa /ŋalimpa / ŋanimpa/ | ngalipa / nganimpa /ŋalipa / ŋanimpa/ | noi /ˈnoi/ | ngayinu /ŋajinu/ |
| Nama | yidyi /jiɟi/ | yuwin /ˈjuwin/ | nai /nai/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | nome /ˈnome/ | yini /jini/ |
| Mata | gayga /ˈɡajɡa/ | mil /mil/ | nana /ˈnana/ | mil /mil/ | milpa /milpa/ | ochju /ˈɔcu/ | kuru /kuɻu/ |
| Telinga | manga /ˈmaŋa/ | wuudha /ˈwuːd̪a/ | walaku /waˈlaku/ | pina /ˈpina/ | langa /laŋa/ | arechja /aˈrɛca/ | wurtka /wuʈka/ |
| Hidung | guwu /ˈɡuwu/ | muurruu /ˈmuːruː/ | murikai /murikai/ | punul /ˈpunul/ | mulyu /muʎu/ | nasu /ˈnazu/ | muttha /mut̪a/ |
| Gigi | dirra /dira/ | yirrang /ˈjiraŋ/ | wasi /wasi/ | lirra /lira/ | kartirdi /kaʈiɖi/ | dente /ˈdɛnte/ | idaji /idadʒi/ |
| Lidah | jalnggulay /ɟalŋɡulaj/ | dhalayn /ˈd̪alajn/ | ipi /ipi/ | jalany /ɟalaɲ/ | jalanypa /ɟalaɲpa/ | lingua /ˈliŋɡwa/ | thalanyu /t̪alaɲu/ |
| Tangan | mala /ˈmala/ | marra /ˈmara/ | tana /ˈtana/ | kurrapa /kurapa/ | rdaka /ɖaka/ | manu /ˈmanu/ | mara /maɻa/ |
| Kaki | jina /ˈɟina/ | dhinang /ˈd̪inaŋ/ | iti /ˈiti/ | jina /ˈɟina/ | wirliya /wiɭija/ | pede /ˈpɛde/ | yina /jina/ |
| Hati | rulgu /ˈɻulɡu/ | giiny /ɡiːɲ/ | — /—/ | turlpu /ˈtuɭpu/ | rduku-rduku /ɖukuɖuku/ | core /ˈkɔre/ | pulpara /pulpaɻa/ |
| Tulang | wurmbur /ˈwurmbur/ | dhabal /ˈd̪abal/ | sapa /ˈsapa/ | kiji /kiɟi/ | larrpa /laɾpa/ | ossu /ˈɔssu/ | mambu /mambu/ |
| Darah | waguli /waɡuli/ | guuwayn /ˈɡuːwajn/ | wai /wai/ | nungu /nuŋu/ | yalyu /jaʎu/ | sangue /ˈsaŋɡwe/ | nguba /ŋuba/ |
| Pup | guna /ɡuna/ | guunang /ˈɡuːnaŋ/ | — | kura /ˈkuɻa/ | kuna /kuna/ | caca /ˈkaka/ | wuna /wuna/ |
| Cinta | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yulkami /julkami/ | amore /aˈmɔre/ | kanyji /kaɲdʒi/ |
| Pohon | yugu /ˈjuɡu/ | madhan /ˈmad̪an/ | ate /ˈate/ | mana /mana/ | watiya /watija/ | arburu /ˈarburu/ | parntany /paɳʈaɲ/ |
| Anjing | guda /ˈɡuda/ | mirri /ˈmiri/ | defa /ˈdɛfa/ | kunyarr /kuˈɲar/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | cane /ˈkane/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ |
| Kucing | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyawu /mijawu/ | mungalpa /muŋalpa/ | ghjattu /ˈɟattu/ | paka /paka/ |
| Ikan | jabu /ˈɟabu/ | guuya /ˈɡuːja/ | seumeti /seumeti/ | kapi /kapi/ | yawu /jawu/ | pesciu /ˈpeʃu/ | wiitya /wiːca/ |
| Burung | dundu /ˈdundu/ | buujaan /ˈbuːɟaːn/ | asa /ˈasa/ | jiriki /ˈɟiɻiki/ | jurlpu /ˈɟuɭpu/ | uccellu /utˈtʃɛllu/ | — |
| Telur | bambu /bambu/ | gabuuga /ˈɡabuːɡa/ | waa /waa/ | kampiny /kampiɲ/ | ngipiri /ŋipiɻi/ | ovu /ˈɔvu/ | — |
| Rumah | mija /ˈmiɟa/ | ngurang /ˈŋuɻaŋ/ | oma /ˈoma/ | mayaru /majaɻu/ | yuwarli /juwaɭi/ | casa /ˈkaza/ | nhurra /ɳuɻa/ |
| Makan | janggay /ˈɟaŋɡaj/ | dharra /ˈd̪ara/ | nawa /ˈnawa/ | ngarnu /ŋaɳu/ | ngarni /ŋaɳi/ | manghjà /manˈɟa/ | ngarna /ŋaɻna/ |
| Minum | gunyjal /ˈɡuɲɟal/ | widyarra /ˈwiɟara/ | gehe /ˈɡɛhɛ/ | ngarnu /ŋaɳu/ | purrami /puɾami/ | beie /ˈbeje/ | nyuna /ɲuna/ |
| Tidur | bungil /ˈbuŋil/ | — | tae /tae/ | manyan /ˈmaɲan/ | jarda ngunami /ɟaɖa ŋunami/ | durmì /durˈmi/ | wuupata /wuːpata/ |
| Satu | yunggul /ˈjuŋɡul/ | ngumbaay /ˈŋumbaːj/ | u /ʔu/ | layi /laji/ | jinta /ɟinta/ | unu /ˈunu/ | kuyu /kuju/ |
| Dua | bulay /ˈbulaj/ | bula /ˈbula/ | lolae /loˈlae/ | kurriny /kuriɲ/ | jirrama /ɟiɾama/ | dui /ˈdui/ | wuthada /wut̪ada/ |
| Tiga | garbu /ɡaɻbu/ | bula-ngumbaay /ˈbulaŋumbaːj/ | lolitu /lolitu/ | mungkartu /muŋkaʈu/ | jirrama-kari-jinta /ɟiɾamakaɾiɟinta/ | trè /trɛ/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ |
| Halo | — /—/ | yaama /ˈjaːma/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | salute /saˈlute/ | — /—/ |
| Terima kasih | — /—/ | mandaang guwu /ˈmandaːŋ ˈɡuwu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | grazie /ˈɡratsje/ | — /—/ |
| Baik | jigil /ˈɟiɡil/ | marang /ˈmaɻaŋ/ | rau /rau/ | wulyu /wuʎu/ | ngurrju /ŋuɾɟu/ | bonu /ˈbɔnu/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ |
| Baru | gunyu /ˈɡuɲu/ | — | supa /ˈsupa/ | jalangjalang /ˈɟalaŋɟalaŋ/ | jalangu-warnu /ɟalaŋuwaɳu/ | novu /ˈnɔvu/ | — |
| Merah | gunggu /ɡuŋɡu/ | girri-girri /ˈɡiriɡiri/ | imiri /imiri/ | ngirljarti /ŋiɭɟaʈi/ | yalyu-yalyu /jaʎujaʎu/ | rossu /ˈrossu/ | marniwidi /maɳiwidi/ |
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap