Matses
Bahasa Matsés
rumpun Pano (Mayoruna)
Matsés (juga disebut Mayoruna) adalah bahasa rumpun Pano di cekungan Yaquerana di perbatasan Peru–Brasil. Bahasa ini terkenal secara tipologis karena memiliki salah satu sistem evidensial paling rumit di dunia: verba secara wajib menyandikan apakah sumber informasi bersifat langsung, hasil inferensi, dugaan, atau laporan, dan lebih jauh membedakan waktu terjadinya peristiwa dari waktu penutur mengetahuinya.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam bahasa Matsés
Sumber
- Fleck, David W. (2003) A Grammar of Matses. PhD dissertation, Rice University.
- Fleck, David W. (2007) Evidentiality in Matses. In Aikhenvald & Dixon (eds.) Evidentiality. Oxford.
- Glottolog: Matses
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: rumpun Pano (Mayoruna)
| Arti | Bahasa Matsés | Shipibo-Conibo | Proto-Japonik-Koreanik | Bahasa Yangkaal | Meroitik | Bahasa Mesapik | Bahasa Isyarat Nikaragua |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | acte /aʔte/ | jene /hɨnɨ/ | — /—/ | nguku /ŋuku/ | 𐦠𐦶 /ato/ | — /—/ | — /—/ |
| Api | cuëte /kwɨte/ | chii /tʃiː/ | — /—/ | ngida /ŋida/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Matahari | ushë /uʃɨ/ | bari /baɾi/ | — /—/ | warrku /waɾku/ | 𐦨𐦯 /ˈmasa/ | — /—/ | — /—/ |
| Bulan | inchëshën ushë /intʃɨʃɨn uʃɨ/ | oxe /oʂɨ/ | — /—/ | waldarra /waldaɾa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Bintang | uispa /wispa/ | wishti /wiʃtĩ/ | — /—/ | miburlda thungalda /mibuɭda t̪uŋalda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Malam | inchësh /intʃɨʃ/ | yame /jamɨ/ | — /—/ | ngimi /ŋimi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Hujan | ue /ue/ | oi /oi/ | — | — | — | — | — |
| Angin | cunquequid /kunkekid/ | niwe /niwɨ/ | — | — | — | — | — |
| Tanah | nidaid /nidaid/ | mai /mai/ | — | — | — | — | — |
| Batu | cuënote /kwɨnote/ | makan /makan/ | — | — | — | — | — |
| Gunung | macuësh /makwɨʃ/ | manan /manan/ | — | — | — | — | — |
| Ibu | tita /tita/ | tita /tita/ | *əma /əma/ | ngamathu /ŋamat̪u/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ayah | papa /paˈpa/ | papa /papa/ | *əpa /əpa/ | kanthathu /kant̪at̪u/ | — /—/ | ana /ˈana/ | — /—/ |
| Anak perempuan | champi /tʃamˈpi/ | bake ainbo /bake ãĩbo/ | — | — | — | bilia /ˈbilia/ | — |
| Saya | ubi /uβi/ | ea /ea/ | — /—/ | ngada /ŋada/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kamu | mibi /miβi/ | mia /mia/ | — /—/ | nyingka /ɲiŋka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kita | nuqui /nuki/ | noa /noa/ | — /—/ | ngakulda / ngalda /ŋakulda / ŋalda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nama | — /—/ | jane /hanɨ/ | — /—/ | nida /nida/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Orang | matses /matses/ | joni /honi/ | — | — | — | — | — |
| Kepala | mapi /maˈpi/ | mapo /mapo/ | — | — | — | — | — |
| Mata | ëshë /ɨʃɨ/ | bero /bɨɾo/ | — /—/ | miburlda /mibuɭda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Telinga | pabiate /pabiate/ | pabíki /pabiki/ | — | — | — | — | — |
| Hidung | dëbiate /dɨbjatɪ/ | rekin /ɾɨkin/ | — | — | — | — | — |
| Mulut | ana /ana/ | kexa /kɨʂa/ | — | — | — | — | — |
| Gigi | shëta /ʃɨta/ | xeta /ʂɨta/ | — /—/ | damanda /damanda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Lidah | ana /ana/ | jana /hana/ | — /—/ | jalngantha /ɟalŋant̪a/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Tangan | mëdante /mɨdante/ | meken /mɨkɨn/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kaki | taë /taˈɨ/ | tae /taɨ/ | — | — | 𐦯𐦴 /ˈsata/ | — | — |
| Hati | — /—/ | joínti /hointi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Tulang | canite /kanite/ | xao /ʂao/ | — /—/ | julda /ɟulda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Darah | intac /intaʔ/ | jimi /himi/ | — /—/ | kandu /kandu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Cinta | — /—/ | noi /noi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pohon | cuëte /kwɨte/ | jiwi /hiwi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Anjing | opa /oˈpa/ | ochiti /otʃiti/ | — /—/ | — /—/ | 𐦥𐦬𐦡 /wal/ | — /—/ | — /—/ |
| Kucing | — /—/ | mishito /miʃito/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ikan | nuëcquid /nuɨkkid/ | yapa /japa/ | — /—/ | yakuri /jakuɾi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Burung | uicchun /wiktʃun/ | isa /isa/ | — | — | — | — | — |
| Kupu-kupu | podochued /podotʃued/ | pëpë /pɨ̃pɨ̃/ | — | — | — | — | — |
| Telur | bacuë /bakwɨ/ | bachi /batʃi/ | — | — | — | — | — |
| Beruang | oso /oso/ | oso /oso/ | — | — | — | — | — |
| Kuda | cabayo /kabajo/ | kabayo /kabajo/ | — | — | — | — | — |
| Rumah | shubu /ʂobo/ | xobo /ʂobo/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Susu | shuma /ʃuma/ | xoma /ʂoma/ | — | — | — | — | — |
| Madu | bacun /bakun/ | bona jene /bona hɨnɨ/ | — | — | — | — | — |
| Garam | sa /sa/ | tashi /taʃi/ | — | — | — | — | — |
| Anggur | uba chinaid /uba tʃinaid/ | vino /ˈbino/ | — | — | — | — | — |
| Besi | shocosh /ʃokoʃ/ | yami /jami/ | — | — | — | — | — |
| Makan | pe- /pe/ | piti /piti/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Minum | ac- /ak/ | xeati /ʂɨati/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Tidur | ush- /uʃ/ | oxa /oʂa/ | — | — | — | — | — |
| Satu | abentsëc /aβentsɨk/ | westíora /wɨstioɾa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Dua | daëd /daɨd/ | rabé /ɾabɨ/ | — /—/ | kiyarrngka /kijaɾŋka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Tiga | — /—/ | kimisha /kimiʃa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Empat | daëd daëd /daɨd daɨd/ | chosko /tʃosko/ | — | — | — | — | — |
| Halo | — /—/ | jakon raoma /hakon raoma/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Terima kasih | — /—/ | irake /iɾake/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baik | bëda /bɨˈda/ | jakon /hakon/ | — /—/ | — /—/ | 𐦨𐦬𐦣 /ˈmalu/ | — /—/ | — /—/ |
| Baru | chuca /tʃuka/ | bena /bɨna/ | — | — | — | — | — |
| Merah | piumbo /piumbo/ | joshin /hoʃin/ | — /—/ | kandukandu /kandukandu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Putih | ushu /uˈʃu/ | joxo /hoʂo/ | — | — | — | — | — |
| Hijau | umu /uˈmu/ | yãkõ /jãkõ/ | — | — | — | — | — |
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap