Mojeño Trinitario
Bahasa Mojeño Trinitario
Arawak
Mojeño Trinitario adalah bahasa Arawak Selatan yang dituturkan oleh sekitar 3.000 orang di Departemen Beni, Bolivia, termasuk di Trinidad, komunitas sepanjang Sungai Mamoré, Wilayah Adat Isiboro Sécure, dan Wilayah Adat Multietnis. Bersama Mojeño Ignaciano, bahasa ini merupakan salah satu dari dua ragam Mojeño yang masih bertahan dan digunakan luas, serta keduanya berbeda secara linguistik. Trinitario bersifat polisintetis, dengan morfologi verba yang kompleks dan sistem penandaan persona aktif–statif yang luwes. Bahasa ini menggunakan alfabet berbasis Latin yang telah dibakukan dan didukung oleh kamus komunitas, bahan pendidikan, serta lembaga khusus bahasa dan kebudayaan. Konstitusi Bolivia 2009 mengakui Mojeño Trinitario sebagai bahasa resmi negara, meskipun pewarisan sehari-hari masih terancam oleh semakin dominannya bahasa Spanyol.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam bahasa Mojeño Trinitario
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: Arawak
| Arti | Bahasa Mojeño Trinitario | Bahasa Terena | Asháninka | Bahasa Aymara | Shipibo-Conibo | Nahuatl Huasteca Timur | Bahasa Marquesa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | une /une/ | úne /ˈune/ | nija /niha/ | uma /uma/ | jene /hɨnɨ/ | atl /atɬ/ | vai /vai/ |
| Api | yuku /juku/ | yúku /ˈjuku/ | paamari /paːmaɾi/ | nina /nina/ | chii /tʃiː/ | tlitl /tɬitɬ/ | ahi /ahi/ |
| Matahari | sache /satʃe/ | káxe /ˈkaʃe/ | oorya /oːɾja/ | inti /inti/ | bari /baɾi/ | tonati /tonati/ | ʻoumati /ʔoumati/ |
| Bulan | koje /kohe/ | kohê /koˈheː/ | kashiri /kaʃiɾi/ | phaxsi /pʰaχsi/ | oxe /oʂɨ/ | metztli /metstɬi/ | mahina /mahina/ |
| Bintang | jreegi /hreːçi/ | hékere /ˈhekeɾe/ | impoquiro /impokiɾo/ | warawara /waɾawaɾa/ | wishti /wiʃtĩ/ | sitlali /siˈtɬali/ | fetuʻu /fetuʔu/ |
| Malam | yoti /joti/ | yóti /ˈjoti/ | tsiteni /tsiteni/ | aruma /aruma/ | yame /jamɨ/ | yohuali /jowali/ | pō /poː/ |
| Hujan | tgiwo /tçiwo/ | úko /ˈuko/ | inkani /iŋkani/ | jallu /ˈxaʎu/ | oi /oi/ | quiyahuitl /kijawitɬ/ | ua /ua/ |
| Angin | tektikwo /tektikwo/ | ihunóvoti /ihuˈnowoti/ | tampea /tampea/ | thaya /ˈtʰaja/ | niwe /niwɨ/ | ajacatl /ahakatɬ/ | metani /metani/ |
| Tanah | moteji /motehi/ | móte /ˈmote/ | kipatsi /kipatsi/ | uraqi /uɾaqi/ | mai /mai/ | tlali /tɬali/ | ʻepo /ʔepo/ |
| Batu | mari /maɾi/ | mopôi /moˈpoːi/ | mapi /mapi/ | qala /ˈqala/ | makan /makan/ | tetl /tetɬ/ | keʻa /keʔa/ |
| Gunung | ʼnugʼe mari /ʔnuçʔe maɾi/ | mopôi /moˈpoːi/ | otishi /otiʃi/ | qullu /quʎu/ | manan /manan/ | tepetl /ˈtepeːtɬ/ | — |
| Ibu | meme /meme/ | êno /ˈeːno/ | ina /ina/ | mama /mama/ | tita /tita/ | mama /mama/ | kui /kui/ |
| Ayah | tata /tata/ | háʼa /ˈhaʔa/ | apa /apa/ | tata /tata/ | papa /papa/ | tata /tata/ | motua /motua/ |
| Anak perempuan | chicha /tʃitʃa/ | ihíne /iˈhine/ | noshinto /noʃinto/ | phucha /pʰutʃa/ | bake ainbo /bake ãĩbo/ | noichpoca /noitʃˈpoka/ | — |
| Saya | nuti /nuti/ | ûndi /ˈũːndi/ | naaka /naːka/ | naya /naja/ | ea /ea/ | na /na/ | au /au/ |
| Kamu | piti /piti/ | îti /ˈiːti/ | aviro /aβiɾo/ | juma /xuma/ | mia /mia/ | ta /ta/ | koe /koe/ |
| Kita | witi /witi/ | ûti /ˈuːti/ | arori / narori /aɾoɾi / naɾoɾi/ | jiwasa / nanaka /xiwasa / nanaka/ | noa /noa/ | tojuanti /toˈhwanti/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Nama | ijare /ihaɾe/ | îha /ˈiːha/ | ivairo /iβaiɾo/ | suti /suti/ | jane /hanɨ/ | tocaitl /tokaitɬ/ | ikoa /ikoa/ |
| Orang | ʼchane /ʔtʃane/ | xâne /ˈʃaːne/ | atiri /atiɾi/ | jaqi /xaqi/ | joni /honi/ | tlacatl /ˈtɬakatɬ/ | ʻenana /ʔenana/ |
| Kepala | chuti /tʃuti/ | tûti /ˈtuːti/ | noito /noito/ | pʼiqi /pʼiqi/ | mapo /mapo/ | tzontecomitl /tsonteˈkomitɬ/ | upoko /upoko/ |
| Mata | ugʼa /uçʔa/ | ûke /ˈuːke/ | noki /noki/ | nayra /najɾa/ | bero /bɨɾo/ | ixtiyol /iʃtijol/ | mata /mata/ |
| Telinga | choka /tʃoka/ | kenôti /keˈnoːti/ | noyempita /nojempita/ | jinchu /xintʃu/ | pabíki /pabiki/ | nacastli /nakastɬi/ | puaʻika /puaʔika/ |
| Hidung | siri /siɾi/ | kiri /kiɾi/ | noirina /noiɾina/ | nasa /ˈnasa/ | rekin /ɾɨkin/ | yacatl /jakatɬ/ | ihu /ihu/ |
| Mulut | jaka /haka/ | pâho /ˈpaːho/ | novante /noβante/ | laka /ˈlaka/ | kexa /kɨʂa/ | camactli /kaˈmaktɬi/ | haha /haha/ |
| Gigi | oʼe /oʔe/ | ôe /ˈoːe/ | nayi /naji/ | lakʼa /lakʼa/ | xeta /ʂɨta/ | tlancochtli /tɬankotʃtɬi/ | niho /niho/ |
| Lidah | nene /nene/ | nêne /ˈneːne/ | nene /nene/ | laxra /laχra/ | jana /hana/ | nenepil /nenepil/ | ʻeʻo /ʔeʔo/ |
| Tangan | wupe /wupe/ | vôʼu /ˈwoːʔu/ | nako /nako/ | ampara /ampaɾa/ | meken /mɨkɨn/ | mayitl /majitɬ/ | ʻima /ʔima/ |
| Kaki | iype /ijpe/ | hêve /ˈheːve/ | noiti /noiti/ | kayu /kaju/ | tae /taɨ/ | icxitl /ikʃitɬ/ | vae /vae/ |
| Hati | samre /samɾe/ | omíxone /oˈmiʃone/ | nosanto /nosanto/ | chuyma /tʃujma/ | joínti /hointi/ | yollotl /jolːotɬ/ | houpo /houpo/ |
| Tulang | ʼyopege /ʔʲopeçe/ | ôpe /ˈoːpe/ | tonki /tonki/ | chʼakha /tʃʼakʰa/ | xao /ʂao/ | omitl /omitɬ/ | ivi /ivi/ |
| Darah | iti /iti/ | íti /ˈiti/ | iraja /iɾaha/ | wila /wila/ | jimi /himi/ | estli /estɬi/ | toto /toto/ |
| Cinta | emnako /emnako/ | ako omótova okóvo /ako oˈmotowa oˈkowo/ | nonintsi /nonintsi/ | munasiña /munasiɲa/ | noi /noi/ | tlasojtla /tɬasohtɬa/ | hanahana /hanahana/ |
| Pohon | wkugi /wkuçi/ | tikóti /tiˈkoti/ | inchato /intʃato/ | quqa /quqa/ | jiwi /hiwi/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | tumu kahi /tumu kahi/ |
| Anjing | paku /paku/ | tamúku /taˈmuku/ | otsiti /otsiti/ | anu /anu/ | ochiti /otʃiti/ | chichi /tʃitʃi/ | peto /peto/ |
| Kucing | mitsi /mitsi/ | marakáya /maɾaˈkaja/ | mishito /miʃito/ | phisi /pʰisi/ | mishito /miʃito/ | mizto /misto/ | piki /piki/ |
| Ikan | jimo /himo/ | hôe /ˈhoːe/ | shima /ʃima/ | challwa /tʃaʎwa/ | yapa /japa/ | michi /mitʃi/ | ika /ika/ |
| Burung | koyre /kojɾe/ | hóʼopeno /ˈhoʔopeno/ | tsimeri /tsimeɾi/ | jamachʼi /xamatʃʼi/ | isa /isa/ | tototl /ˈtototɬ/ | manu /manu/ |
| Telur | wrayʼa /wɾajʔa/ | kopútoe /koˈputoe/ | iitsoki /iːtsoki/ | kʼawna /kʼawna/ | bachi /batʃi/ | tejquistli /tehkistɬi/ | mamaʻi /mamaʔi/ |
| Kuda | kwoyu /kwoju/ | kámo /ˈkamo/ | kavayo /kaβajo/ | kawallu /kawaʎu/ | kabayo /kabajo/ | cahuayo /kaˈwajo/ | ekeuna /ekeuna/ |
| Rumah | peti /peti/ | óvongu /ˈõwõŋɡu/ | pankotsi /paŋkotsi/ | uta /uta/ | xobo /ʂobo/ | cali /kali/ | haʻe /haʔe/ |
| Susu | chenyomo /tʃenʲomo/ | leite /ˈlejte/ | tsomitsi /tsomitsi/ | millkʼi /miʎkʼi/ | xoma /ʂoma/ | lechi /letʃi/ | — |
| Madu | mopomo /moˈpomo/ | mópo /ˈmopo/ | ija pitsi /iha pitsi/ | miskʼi /miskʼi/ | bona jene /bona hɨnɨ/ | nectli /nektɬi/ | — |
| Garam | ʼchewe /ʔtʃewe/ | yúki /ˈjuki/ | tivi /tiβi/ | jayu /ˈxaju/ | tashi /taʃi/ | istatl /istatɬ/ | paʻatai /paʔatai/ |
| Beras | arusu /aɾusu/ | nakaku /nakaku/ | aroso /aɾoso/ | arusa /aɾusa/ | aros /aɾos/ | — | — |
| Besi | gero /çeɾo/ | havâva /haˈwaːwa/ | ashiro /aʃiɾo/ | qillaya /qiʎaja/ | yami /jami/ | tepostli /tepostɬi/ | — |
| Roda | karetacho /kaˈretatʃo/ | — | — | rueda /ɾweda/ | karotae /kaɾotaɨ/ | rueda /rweda/ | — |
| Makan | niko /niko/ | níkoti /ˈnikoti/ | noyaki /nojaki/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | piti /piti/ | tlacua /tɬakʷa/ | kai /kai/ |
| Minum | ero /ero/ | énovoti /ˈenowoti/ | noiri /noiɾi/ | umaña /umaɲa/ | xeati /ʂɨati/ | atli /atɬi/ | inu /inu/ |
| Tidur | imko /imko/ | imókoti /iˈmokoti/ | nomai /nomai/ | ikiña /iˈkiɲa/ | oxa /oʂa/ | cochi /ˈkotʃi/ | moe /moe/ |
| Satu | etona /etona/ | poéha /poˈeha/ | aparoni /apaɾoni/ | maya /maja/ | westíora /wɨstioɾa/ | se /se/ | tahi /tahi/ |
| Dua | apina /apina/ | píʼa /ˈpiʔa/ | apite /apite/ | paya /paja/ | rabé /ɾabɨ/ | ome /ˈome/ | ʻua /ʔua/ |
| Tiga | mopona /mopona/ | mopóʼa /moˈpoʔa/ | maava /maːβa/ | kimsa /kimsa/ | kimisha /kimiʃa/ | eyi /ejiː/ | toʻu /toʔu/ |
| Halo | pejamikpo /pehaˈmikpo/ | únati /ˈunati/ | aviro /aβiɾo/ | kamisaki /kamisaki/ | jakon raoma /hakon raoma/ | pialli /pialːi/ | kaʻoha /kaʔoha/ |
| Terima kasih | rusrupaya /ɾusɾuˈpaja/ | aínapo yákoe /aˈinapo ˈjakoe/ | naranki /naɾaŋki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | irake /iɾake/ | tlascamati /tɬaskamati/ | mauruuru /mauɾuuɾu/ |
| Baik | tyuri /curi/ | únati /ˈunati/ | kameetsa /kameːtsa/ | suma /suma/ | jakon /hakon/ | cuali /kʷali/ | meitaʻi /meitaʔi/ |
| Baru | ʼrajru /ʔɾahɾu/ | inámati /iˈnamati/ | iroakera /iɾoakeɾa/ | machaqa /matʃaqa/ | bena /bɨna/ | yancuic /ˈjankʷik/ | hou /hou/ |
| Merah | titsi /titsi/ | hararáʼiti /haɾaˈɾaʔiti/ | kitioncari /kitionkaɾi/ | wila /wila/ | joshin /hoʃin/ | chichiltik /tʃitʃiltik/ | kuʻa /kuʔa/ |
| Putih | tjopu /thopu/ | hopúʼiti /hoˈpuʔiti/ | kitamaari /kitamaːɾi/ | janqʼu /ˈxaɴqʼu/ | joxo /hoʂo/ | chipahuac /tʃipawak/ | tea /tea/ |
| Hitam | siso /siso/ | haháʼiti /haˈhaʔiti/ | potsitari /potsitaɾi/ | chʼiyara /tʃʼijara/ | wiso /wiso/ | yayahuic /jaˈjawik/ | keʻekeʻe /keʔekeʔe/ |
| Hijau | jeʼchu /heʔtʃu/ | hononoʼiti /hononoʔiti/ | kenashi /kenaʃi/ | chʼuxña /tʃʼuxɲa/ | yãkõ /jãkõ/ | xoxohuic /ʃoˈʃowik/ | — |
| Biru | ripu /ɾipu/ | hononoʼiti /hononoʔiti/ | — | larama /laɾama/ | yãkõ /jãkõ/ | azultic /aˈsultik/ | moho /moho/ |
| Gula | asuka /asuka/ | axúka /aˈʃuka/ | — | azúcar /asukar/ | asokaro /asokaɾo/ | tzopelictli /tsopeliktɬi/ | — |
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap