volgare illustre
Kiitaliano cha enzi ya Dante
Kihindi-Ulaya (Kiitaliki, Kiromance, Kiitalo-Magharibi, lahaja ya Kitoscana) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kiitaliano cha Kale (italiano antico) ni Kitoscani cha Kiflorence cha kifasihi cha "Taji Tatu" za karne ya 14: Komedia ya Kimungu ya Dante Alighieri (~1308-1320), Canzoniere ya Petrarch (~1350), na Decameron ya Boccaccio (~1353). Ni cha msingi kwa kanuni ya kifasihi ya Kiitaliano na ndio msingi ambao juu yake Prose della volgar lingua (1525) ya Pietro Bembo ilisanifu Kiitaliano cha Kisasa. Sifa zinazokitofautisha na Kiitaliano cha kisasa (it): foco (badala ya fuoco), bevere (badala ya bere), core (badala ya cuore), mercede (badala ya grazie); passato remoto kutumika kama wakati chaguo-msingi wa masimulizi; vibainishi vya kale (lo, li) kabla ya makundi ya konsonanti; sintaksia yenye uondoaji-sauti mwingi (elisi); ukopaji wa kimsamiati wa kishairi kutoka Kiprovensali/Kisicilia. Matamshi yanaakisi Kitoscani cha karne ya 14: /e o/ funge katika maneno mengi yaliyofunguliwa baadaye katika kiwango cha kisasa, /s/ kati ya irabu hutamkwa kwa sauti /z/ kote (imehifadhiwa katika lafudhi ya Kitoscani cha kisasa), /i u/ zisizoinuliwa katika silabi funge. Hufundishwa kikanuni katika shule za Italia (Liceo Classico) kwa kusoma Komedia ya Kimungu na kanuni ya Kitoscani.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiitaliano cha enzi ya Dante
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kihindi-Ulaya (Kiitaliki, Kiromance, Kiitalo-Magharibi, lahaja ya Kitoscana)
| Maana | Kiitaliano cha enzi ya Dante | Kiitaliano | Kikorsika | Kisisilia | Kiveneto | Interlingua | Kinapoli |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | acqua /ˈakːwa/ | acqua /ˈakkwa/ | acqua /ˈakwa/ | acqua /ˈakkwa/ | aqua /ˈakwa/ | aqua /akwa/ | acqua /ˈakkwə/ |
| Moto | foco /ˈfɔko/ | fuoco /ˈfwɔːko/ | focu /ˈfɔku/ | focu /ˈfɔku/ | fogo /ˈfoɡo/ | foco /fɔko/ | fuoco /ˈfwɔkə/ |
| Jua | sole /ˈsole/ | sole /ˈsoːle/ | sole /ˈsɔle/ | suli /ˈsuli/ | sol /sol/ | sol /sɔl/ | sole /ˈsolə/ |
| Mwezi | luna /ˈluna/ | luna /ˈluːna/ | luna /ˈluna/ | luna /ˈluna/ | łuna /ˈuna/ | luna /luna/ | luna /ˈlunə/ |
| Nyota | stella /ˈstella/ | stella /ˈstɛlla/ | stella /ˈstella/ | stidda /ˈstɪɖːa/ | stela /ˈstela/ | stella /ˈstɛla/ | stella /ˈstellə/ |
| Usiku | notte /ˈnotte/ | notte /ˈnɔtte/ | notte /ˈnɔtːe/ | notti /ˈnɔtti/ | note /ˈnɔte/ | nocte /ˈnokte/ | notte /ˈnɔttə/ |
| Mvua | piova /ˈpjɔːva/ | pioggia /ˈpjɔddʒa/ | pioggia /ˈpjɔdʒa/ | chiuvuta /kjuˈvuta/ | piova /ˈpjɔva/ | pluvia /ˈpluvia/ | chiòve /ˈkjɔːvə/ |
| Theluji | neve /ˈneve/ | neve /neːve/ | neve /ˈneve/ | nivi /ˈniːvi/ | neve /neve/ | nive /nive/ | neve /ˈneːvə/ |
| Upepo | vento /ˈvɛnto/ | vento /ˈvento/ | ventu /ˈventu/ | ventu /ˈvɛntu/ | vento /ˈvento/ | vento /ˈvento/ | viento /ˈvjendə/ |
| Udongo | terra /ˈtɛrra/ | terra /ˈtɛrra/ | terra /ˈtɛrra/ | terra /ˈtɛrra/ | tera /ˈtɛra/ | terra /ˈtɛra/ | terra /ˈtɛrːə/ |
| Jiwe | pietra /ˈpjɛtra/ | pietra /ˈpjɛːtra/ | petra /ˈpɛtra/ | petra /ˈpɛːtra/ | piera /ˈpjɛra/ | petra /ˈpetra/ | preta /ˈprɛtə/ |
| Mlima | montagna /monˈtaɲɲa/ | montagna /monˈtaɲːa/ | muntagna /munˈtaɲɲa/ | muntagna /munˈtaɲɲa/ | montagna /monˈtaɲa/ | montania /monˈtania/ | muntagna /munˈdaɲːə/ |
| Bahari | mare /ˈmare/ | mare /ˈmare/ | mare /ˈmare/ | mari /ˈmari/ | mar /mar/ | mar /mar/ | mare /ˈmarə/ |
| Mama | madre /ˈmaːdre/ | madre /ˈmaːdre/ | mamma /ˈmamma/ | matri /ˈmatri/ | mare /ˈmare/ | matre /matre/ | mamma /ˈmammə/ |
| Baba | padre /ˈpaːdre/ | padre /ˈpaːdre/ | babbu /ˈbabːu/ | patri /ˈpatri/ | pare /pare/ | patre /patre/ | pate /ˈpatə/ |
| Binti | figlia /ˈfiʎʎa/ | figlia /ˈfiʎʎa/ | figliola /fiʎˈʎola/ | figghia /ˈfiɟɟa/ | fioła /ˈfjɔe̯a/ | filia /ˈfilia/ | figlia /ˈfiʎʎə/ |
| Mimi | io /ˈio/ | io /ˈio/ | eiu /ˈɛju/ | iu /ju/ | mi /mi/ | io /ˈio/ | io /ˈiːə/ |
| Wewe | tu /tu/ | tu /tu/ | tù /tu/ | tu /tu/ | ti /ti/ | tu /tu/ | tu /tu/ |
| Sisi | noi /ˈnoi/ | noi /noi/ | noi /ˈnoi/ | nuàutri /nuˈawtri/ | noaltri /noˈaltri/ | nos /nos/ | nuje /ˈnujə/ |
| Jina | nome /ˈnoːme/ | nome /ˈnome/ | nome /ˈnome/ | nomu /ˈnɔmu/ | nome /ˈnome/ | nomine /ˈnomine/ | nomme /ˈnommə/ |
| Mtu | persona /perˈsona/ | persona /perˈsona/ | persona /perˈsona/ | pirsuna /pirˈsuna/ | persona /perˈsona/ | persona /perˈsona/ | perzona /perˈtsonə/ |
| Kichwa | testa /ˈtɛsta/ | testa /ˈtɛsta/ | capu /ˈkapu/ | testa /ˈtɛsta/ | tèsta /ˈtɛsta/ | capite /ˈkapite/ | capa /ˈkapə/ |
| Jicho | occhio /ˈɔkːjo/ | occhio /ˈɔkkjo/ | ochju /ˈɔcu/ | occhiu /ˈɔkkju/ | ocio /ɔtʃo/ | oculo /okulo/ | uocchio /ˈwɔkkjə/ |
| Sikio | orecchio /oˈrɛkkjo/ | orecchio /oˈrekkjo/ | arechja /aˈrɛca/ | aricchia /aˈrikkja/ | récia /ˈretʃa/ | aure /ˈawre/ | 'recchia /ˈrɛkkjə/ |
| Pua | naso /ˈnaso/ | naso /ˈnaːzo/ | nasu /ˈnazu/ | nasu /ˈnaːsu/ | naxo /ˈnazo/ | naso /ˈnazo/ | naso /ˈnaːsə/ |
| Mdomo | bocca /ˈbokka/ | bocca /ˈbokka/ | bocca /ˈbɔkka/ | vucca /ˈvukka/ | boca /ˈboka/ | bucca /ˈbuka/ | vocca /ˈvokkə/ |
| Jino | dente /ˈdente/ | dente /ˈdɛnte/ | dente /ˈdɛnte/ | denti /ˈdɛnti/ | dente /ˈdente/ | dente /ˈdente/ | dente /ˈdɛntə/ |
| Ulimi | lingua /ˈliŋɡwa/ | lingua /ˈliŋɡwa/ | lingua /ˈliŋɡwa/ | lingua /ˈlinɡwa/ | léngua /ˈleŋɡwa/ | lingua /ˈliŋɡwa/ | lengua /ˈlɛŋɡwə/ |
| Mkono | mano /ˈmano/ | mano /ˈmaːno/ | manu /ˈmanu/ | manu /ˈmanu/ | man /man/ | mano /mano/ | mano /ˈmanə/ |
| Mguu | piede /ˈpjɛde/ | piede /ˈpjɛde/ | pede /ˈpɛde/ | pedi /ˈpɛdi/ | pìe /ˈpie/ | pede /pede/ | pere /ˈpɛːrə/ |
| Moyo | core /ˈkɔre/ | cuore /ˈkwɔːre/ | core /ˈkɔre/ | cori /ˈkɔri/ | cor /kɔr/ | corde /kɔrde/ | core /ˈkorə/ |
| Mfupa | osso /ˈɔsːo/ | osso /ˈɔsso/ | ossu /ˈɔssu/ | ossu /ˈɔssu/ | oso /ˈɔso/ | osso /ˈosso/ | uosso /ˈwɔssə/ |
| Damu | sangue /ˈsaŋɡwe/ | sangue /ˈsaŋɡwe/ | sangue /ˈsaŋɡwe/ | sangu /ˈsaŋɡu/ | sangue /ˈsaŋɡwe/ | sanguine /sanˈɡwine/ | sango /ˈsaŋɡə/ |
| Kinyesi | merda /ˈmɛrda/ | cacca /ˈkakka/ | caca /ˈkaka/ | cacca /ˈkakka/ | caca /ˈkaka/ | caca /ˈkaka/ | cacca /ˈkakːə/ |
| Upendo | amore /aˈmore/ | amore /aˈmoːre/ | amore /aˈmɔre/ | amuri /aˈmuri/ | amor /amor/ | amor /amor/ | ammore /amˈmorə/ |
| Mti | albero /ˈalbero/ | albero /ˈalbero/ | arburu /ˈarburu/ | àrbulu /ˈarbulu/ | àlbaro /ˈalbaro/ | arbore /arbore/ | àrvero /ˈarvərə/ |
| Mbwa | cane /ˈkane/ | cane /ˈkaːne/ | cane /ˈkane/ | cani /ˈkani/ | can /kaŋ/ | can /kan/ | cane /ˈkanə/ |
| Paka | gatto /ˈɡatːo/ | gatto /ˈɡatto/ | ghjattu /ˈɟattu/ | jattu /ˈjattu/ | gato /ˈɡato/ | catto /katto/ | jatto /ˈjattə/ |
| Samaki | pesce /ˈpeʃʃe/ | pesce /ˈpeʃʃe/ | pesciu /ˈpeʃu/ | pisci /ˈpiʃi/ | pesse /ˈpese/ | pisce /ˈpiʃe/ | pesce /ˈpeʃʃə/ |
| Ndege | uccello /utˈtʃɛlːo/ | uccello /utˈtʃɛllo/ | uccellu /utˈtʃɛllu/ | aceddu /aˈtʃɛɖːu/ | oxeło /oˈzeo/ | ave /ˈave/ | auciello /auˈtʃiɛllə/ |
| Kipepeo | farfalla /farˈfalla/ | farfalla /farˈfalla/ | farfalla /farˈfalla/ | parpagghiuni /parpaɟˈɟuni/ | pavegia /paˈvedʒa/ | papilion /papiliˈon/ | palomma /paˈlommə/ |
| Yai | uovo /ˈwɔːvo/ | uovo /ˈwɔːvo/ | ovu /ˈɔvu/ | ovu /ˈɔvu/ | vovo /ˈvɔvo/ | ovo /ˈovo/ | uovo /ˈuːovə/ |
| Dubu | orso /ˈorso/ | orso /ˈorso/ | orsu /ˈorsu/ | ursu /ˈursu/ | orso /ˈorso/ | urso /ˈurso/ | urzo /ˈurtsə/ |
| Farasi | cavallo /kaˈvallo/ | cavallo /kaˈvallo/ | cavallu /kaˈvallu/ | cavaddu /kaˈvaɖːu/ | caval /kaˈval/ | cavallo /kaˈvalo/ | cavallo /kaˈvallə/ |
| Nyumba | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkaːsa/ | casa /ˈkaza/ | casa /ˈkasa/ | caxa /ˈkaza/ | casa /kasa/ | casa /ˈkasə/ |
| Maziwa | latte /ˈlatte/ | latte /ˈlatte/ | latte /ˈlatte/ | latti /ˈlatti/ | late /ˈlate/ | lacte /ˈlakte/ | latte /ˈlattə/ |
| Asali | miele /ˈmjɛːle/ | miele /ˈmjɛːle/ | mele /ˈmɛle/ | meli /ˈmɛli/ | miel /mjɛl/ | melle /ˈmɛle/ | mèle /ˈmɛːlə/ |
| Chumvi | sale /ˈsale/ | sale /ˈsale/ | sale /ˈsale/ | sali /ˈsali/ | sal /sal/ | sal /sal/ | sale /ˈsalə/ |
| Mvinyo | vino /ˈvino/ | vino /ˈvino/ | vinu /ˈvinu/ | vinu /ˈvinu/ | vin /viŋ/ | vino /ˈvino/ | vino /ˈvinə/ |
| Chuma | ferro /ˈfɛrro/ | ferro /ˈfɛrro/ | ferru /ˈfɛrru/ | ferru /ˈfɛrru/ | fero /ˈfɛro/ | ferro /ˈfɛrro/ | fierro /ˈfjɛrrə/ |
| Gurudumu | rota /ˈrɔta/ | ruota /ˈrwɔta/ | rota /ˈrɔta/ | rota /ˈrɔːta/ | roda /ˈrɔda/ | rota /ˈrɔta/ | rota /ˈrɔːtə/ |
| Hariri | seta /ˈseta/ | seta /ˈseːta/ | seta /ˈseta/ | sita /ˈsita/ | seda /ˈseda/ | seta /ˈseta/ | seta /ˈsetə/ |
| Kitabu | libro /ˈlibro/ | libro /ˈliːbro/ | libru /ˈlibru/ | libbru /ˈlibbru/ | libro /ˈlibro/ | libro /ˈlibro/ | libbro /ˈlibbərə/ |
| Kula | mangiare /manˈdʒare/ | mangiare /manˈdʒaːre/ | manghjà /manˈɟa/ | manciari /manˈtʃari/ | magnàr /maˈɲar/ | manducar /mandukar/ | mangià /manˈdʒa/ |
| Kunywa | bevere /ˈbevere/ | bere /ˈbeːre/ | beie /ˈbeje/ | vìviri /ˈviviri/ | bévar /ˈbevar/ | biber /biber/ | vevere /ˈvevərə/ |
| Kulala | dormire /dorˈmire/ | dormire /dorˈmiːre/ | durmì /durˈmi/ | dòrmiri /ˈdɔrmɪrɪ/ | dormir /dorˈmir/ | dormir /dorˈmir/ | durmì /durˈmiː/ |
| Moja | uno /ˈuno/ | uno /ˈuːno/ | unu /ˈunu/ | unu /ˈunu/ | un /un/ | un /un/ | uno /ˈunə/ |
| Mbili | due /ˈduːe/ | due /ˈdue/ | dui /ˈdui/ | dui /ˈduɪ/ | do /do/ | duo /ˈduo/ | duje /ˈduːjə/ |
| Tatu | tre /tre/ | tre /tre/ | trè /trɛ/ | tri /tri/ | tre /tre/ | tres /tres/ | tre /trɛ/ |
| Nne | quattro /ˈkwatːro/ | quattro /ˈkwattro/ | quattru /ˈkwatːru/ | quattru /ˈkwattru/ | quatro /ˈkwatro/ | quatro /ˈkwatro/ | quatto /ˈkwattə/ |
| Tano | cinque /ˈtʃiŋkwe/ | cinque /ˈtʃiŋkwe/ | cinque /ˈtʃiŋkwe/ | cincu /ˈtʃiŋku/ | sìnque /ˈsiŋkwe/ | cinque /ˈtʃiŋkwe/ | cinche /ˈtʃiŋkə/ |
| Mia | cento /ˈtʃɛnto/ | cento /ˈtʃɛnto/ | centu /ˈtʃɛntu/ | centu /ˈtʃɛntu/ | sento /ˈsento/ | cento /ˈtʃento/ | ciento /ˈtʃjentə/ |
| Habari | salute /saˈlute/ | ciao /ˈtʃaːo/ | salute /saˈlute/ | salutamu /salutamu/ | ciao /tʃao/ | salute /salute/ | uè /wɛ/ |
| Asante | mercede /merˈtʃede/ | grazie /ˈɡrattsje/ | grazie /ˈɡratsje/ | grazii /ˈɡrattsii/ | grassie /ɡrasje/ | gratias /ɡratias/ | grazie /ˈɡratsjə/ |
| Nzuri | buono /ˈbwɔno/ | buono /ˈbwɔːno/ | bonu /ˈbɔnu/ | bonu /ˈbɔnu/ | bon /bon/ | bon /bon/ | buono /ˈbwɔnə/ |
| Mpya | novo /ˈnɔvo/ | nuovo /ˈnwɔːvo/ | novu /ˈnɔvu/ | novu /ˈnɔvu/ | novo /ˈnovo/ | nove /ˈnove/ | nuovo /ˈnwɔvə/ |
| Nyekundu | rosso /ˈrosso/ | rosso /ˈrosso/ | rossu /ˈrossu/ | russu /ˈrussu/ | róso /ˈroso/ | rubie /ˈrubie/ | russo /ˈrussə/ |
| Nyeupe | bianco /ˈbjaŋko/ | bianco /ˈbjaŋko/ | biancu /ˈbjaŋku/ | biancu /ˈbjaŋku/ | bianco /ˈbjaŋko/ | blanc /blaŋk/ | janco /ˈjaŋkə/ |
| Nyeusi | nero /ˈnero/ | nero /ˈnero/ | neru /ˈneru/ | nìuru /ˈniuru/ | negro /ˈneɡro/ | nigre /ˈniɡre/ | niro /ˈnirə/ |
| Kijani | verde /ˈverde/ | verde /ˈverde/ | verde /ˈverde/ | virdi /ˈvɪrdɪ/ | verde /ˈverde/ | verde /ˈverde/ | verde /ˈverdə/ |
| Buluu | azzurro /adˈdzurro/ | blu /blu/ | turchinu /turˈkinu/ | azzolu /adˈdzɔlu/ | — | blau /blau/ | — |
| Kekeo | cucco /ˈkukko/ | cuculo /ˈkuːkulo/ | cuccu /ˈkukku/ | cuccu /ˈkukku/ | cucù /kuˈku/ | cucu /ˈkuku/ | cucù /kuˈku/ |
| Kompyuta | abbaco /abˈbaːko/ | computer /komˈpjuter/ | urdinatore /urdinaˈtore/ | computer /komˈpjuter/ | computer /komˈpjuter/ | computator /komputaˈtor/ | computer /komˈpjutə/ |
| Sushi | tonnina /tonˈniːna/ | sushi /ˈsuʃʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ |
| Sukari | zucchero /ˈdzukkero/ | zucchero /ˈdzukkero/ | zuccheru /ˈdzukkeru/ | zuccuru /ˈtsukkuru/ | sùcaro /ˈsukaro/ | sucro /ˈsukro/ | zùccaro /ˈtsukkərə/ |
| Chungwa | arancia /aˈrantʃa/ | arancia /aˈrantʃa/ | aranciu /aˈrantʃu/ | aranciu /aˈrantʃu/ | naranza /naˈraŋsa/ | orange /oˈrandʒe/ | arancia /aˈrantʃə/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap