Jaqaru aru

Kijaqaru

Aymara

FamiliaAymara Wasemaji~700 (iliyo hatarini sana) HatiKilatini NchiPeru (Wilaya ya Tupe, Mkoa wa Yauyos, Eneo la Lima — nyanda za juu za Andes ya kati) Lugha rasmiHapana (Peru inatambua uwili-lugha wa kikatiba; Kiaymara kinatumika sana) Uhai wa lughahatari sana ISO 639-3jqr

Jaqaru (Jaqi aru, "lugha ya watu") ni mojawapo ya lugha mbili zilizo hai za familia ya Kiaymara (nyingine ikiwa Kiaymara, ay), ambayo inashiriki nayo takriban 30% ya msamiati na sifa nyingi za kisarufi (vizuizi vya ejective, mwambatano wenye viambishi vingi tamati, uwekaji alama wa ushahidi). Inazungumzwa karibu peke yake katika wilaya ndogo ya milimani ya Tupe katika Mkoa wa Yauyos wa Eneo la Lima, Peru, na mabaki madogo sana katika Cachuy iliyo karibu. Iko hatarini kubwa: wazungumzaji wengi vijana wamehamia Kihispania; UNESCO inaiainisha kama iliyo hatarini kabisa. Mtengano wa Jaqaru na Kiaymara unakadiriwa kuwa wa kina cha takriban miaka 1,500-2,000, jambo linalozifanya kuwa tofauti takriban kama lugha za Kiromance.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kijaqaru →

Maneno 87 ya msingi katika Kijaqaru

Maji

uma

uma

Moto

nina

nina

Jua

inti

inti

Mwezi

paxshi

paχʃi

Nyota

waraxa

waɾaχa

Usiku

aruma

aruma

Mvua

jallu

haʎu

Theluji

khunu

kʰunu

Upepo

wawya

wawja

Jiwe

qala

qala

Mlima

qaaqa

qaːqa

Mama

mama

mama

Baba

awki

awki

Mimi

na

na

Wewe

juma

huma

Sisi

jiwsa

hiwsa

Jina

shutyi

ʃuci

Mtu

jaqi

haqi

Kichwa

nampʼa

nampʼa

Jicho

nayra

najɾa

Sikio

jinchu

hintʃu

Pua

nasa

nasa

Jino

shimi

ʃimi

Ulimi

naxra

naχra

Mkono

ampara

ampaɾa

Mguu

kayu

kaju

Moyo

kurasunha

kuɾasunha

Mfupa

tsʼaaka

tsʼaːka

Damu

wila

wila

Upendo

munasiña

munasiɲa

Mti

arbuli

aɾbuli

Mbwa

hallqʼu

haʎqʼu

Paka

phishi

pʰiʃi

Samaki

challwa

tʃaʎwa

Ndege

chʼipi

tʃʼipi

Yai

nuru

nuɾu

Nyumba

uta

uta

Chumvi

katyi

kaci

Kula

paluña

paluɲa

Kunywa

umaña

umaɲa

Kulala

ikiña

iˈkiɲa

Moja

maya

maja

Mbili

paxa

paχa

Tatu

kimsa

kimsa

Nne

pushi

puʃi

Tano

pichqa

pitʃqa

Mia

pachak

patʃak

Habari

kamishti

kamiʃti

Asante

yuspaa

juspaː

Nzuri

shuma

ʃuma

Mpya

machaqa

matʃaqa

Nyekundu

chukapa

tʃukapa

Nyeupe

janqʼu

hanqʼu

Nyeusi

tsʼirara

tsʼiɾaɾa

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Aymara

Maana KijaqaruKiaymaraKikechua cha KlassikiKikecha cha AyacuchoKikecha cha CuzcoKikechuaKipintupi-Luritja
Maji uma /uma/ uma /uma/ unu /unu/ yaku /jaku/ unu /unu/ yaku /jaku/ kapi /kapi/
Moto nina /nina/ nina /nina/ nina /nina/ nina /nina/ nina /nina/ nina /nina/ waru /waɻu/
Jua inti /inti/ inti /inti/ inti /inti/ inti /inti/ inti /inti/ inti /inti/ tjintu /cintu/
Mwezi paxshi /paχʃi/ phaxsi /pʰaχsi/ killa /kiʎa/ killa /kiʎa/ killa /kiʎa/ killa /kiʎa/ pira /piɻa/
Nyota waraxa /waɾaχa/ warawara /waɾawaɾa/ quyllur /qojʎur/ quyllur /ˈqujʎuɾ/ quyllur /ˈqojʎur/ quyllur /ˈqujʎuɾ/ kililpi /kiˈlilpi/
Usiku aruma /aruma/ aruma /aruma/ tuta /tuta/ tuta /tuta/ tuta /tuta/ tuta /tuta/ munga /muŋa/
Mvua jallu /haʎu/ jallu /ˈxaʎu/ para /para/ para /ˈpaɾa/ para /ˈpara/ para /ˈpaɾa/ —
Theluji khunu /kʰunu/ khunu /kʰunu/ ritʼi /ɾitʼi/ rasu /ɾasu/ ritʼi /ritʼi/ ritʼi /ɾitʼi/ —
Ukurasa 1/7

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap