Lumasaaba

Kimasaaba

Atlantiki-Kongo (Kibantu, Masaba-Luhya)

FamiliaAtlantiki-Kongo (Kibantu, Masaba-Luhya) Wasemaji~3M HatiKilatini (mwandiko wa Lumasaaba wa Chama cha Biblia cha Uganda, 1970s) NchiUganda (wilaya za Mbale, Sironko, Bududa, Manafwa, Bulambuli; eneo la Mlima Elgon) Lugha rasmiHapana (Kiingereza ndiyo lugha rasmi pekee); inatambuliwa kama lugha ya kanda Uhai wa lughasalama ISO 639-3myx

Kimasaaba (Lumasaaba; ISO 639-3: myx), kinachojulikana pia kama Kigisu au Kilugisu, ni lugha ya Kibantu inayozungumzwa na jamii za Bamasaaba au Bagisu kwenye miteremko ya magharibi na kusini ya Mlima Elgon mashariki mwa Uganda na Kenya jirani. Kina uhusiano wa karibu na Kibukusu na lugha nyingine zinazowekwa pamoja kama Kiluhya, lakini Kimasaaba kinatambuliwa kivyake na hakipaswi kuitwa tu kwa msimbo wa makrolugha wa Kiluhya. Kama lugha nyingine za Kibantu, kina mfumo wa ngeli za nomino ambao upatanisho wake huonekana kwenye vivumishi na vipengele vingine vya sarufi. Kina toni na ni ambatani, kwa kawaida hutumia mpangilio kiima–kitenzi–yambwa, na huunda maumbo changamano ya vitenzi yanayoonyesha washiriki, njeo, mtazamo na kategoria zinazohusiana. Kimasaaba huandikwa kwa tahajia ya Kilatini na hutumiwa katika utangazaji, makanisa, fasihi ya eneo na baadhi ya elimu; hakina hadhi rasmi ya kitaifa, huku wazungumzaji wa lugha nyingi wakitumia pia Kiingereza, Kiswahili, Kiluganda au lugha jirani kulingana na mazingira.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kimasaaba →

Maneno 87 ya msingi katika Kimasaaba

Maji

kamaatsi

kamaːtsi

Moto

kamulilo

kamulilo

Jua

suuba

suːba

Mwezi

umweesi

umweːsi

Nyota

kumunyeenye

kumuɲeːɲe

Usiku

busilo

busilo

Mvua

ifula

ifula

Upepo

imbewo

imbewo

Udongo

liloba

liloba

Jiwe

libaale

libaːle

Mlima

lukiingi

lukiːŋɡi

Bahari

inyaantsa

iɲaːntsa

Mama

mayi

maji

Baba

papa

papa

Binti

umukhaana

umuxaːna

Mimi

ise

ise

Wewe

iwe

iwe

Sisi

ifwe

ifwe

Jina

lisiina

lisiːna

Mtu

umundu

umundu

Kichwa

kumurwe

kumurwe

Jicho

liiso

liːso

Sikio

khukhuru

kʰukʰuru

Pua

lilyoolu

liʎoːlu

Mdomo

kumunwa

kumunwa

Jino

liino

liːno

Ulimi

lulimi

lulimi

Mkono

kumukhono

kumukʰono

Mguu

shikyele

ʃikjele

Moyo

umwoyo

umwojo

Mfupa

kumba

kumba

Damu

kamafuki

kamafuki

Upendo

khusima

kʰusima

Mti

kumusaala

kumusaːla

Mbwa

imbwa

imbwa

Paka

paka

paka

Samaki

enyeni

eɲeni

Ndege

khanywinywi

kʰaɲwiɲwi

Yai

liiki

liːki

Farasi

ifarasi

ifarasi

Nyumba

nzu

nzu

Maziwa

kamabeele

kamabeːle

Asali

bubuukhi

bubuːkʰi

Chumvi

kyumbi

kjumbi

Mvinyo

iviini

iviːni

Chuma

sikyuma

sikjuma

Gurudumu

kumukuwu

kumukuwu

Kitabu

shitabo

ʃitabo

Kula

khulya

kʰuʎa

Kunywa

khunywa

kʰuɲwa

Kulala

khukona

kʰukona

Moja

mulala

mulala

Mbili

babili

βaβili

Tatu

bisatu

bisatu

Nne

tsine

tsine

Tano

tsirano

tsirano

Mia

sitondo

sitondo

Habari

mulembe

mulembe

Asante

ole nise

ole nise

Nzuri

kalayi

kalaji

Mpya

imbya

imbja

Nyekundu

kumafu

kumafu

Nyeupe

iwanga

iwaŋɡa

Nyeusi

imali

imali

99

kamakhumi syeenda na syeenda

kamakʰumi sjeːnda na sjeːnda

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Atlantiki-Kongo (Kibantu, Masaba-Luhya)

Maana KimasaabaKibukusuKiluhyaKisogaKinyoroKinyankoleKichiga
Maji kamaatsi /kamaːtsi/ kameechi /kameːtʃi/ amatsi /amatsi/ amaadhi /amaːd̪i/ amaizi /amaizi/ amaizi /amaizi/ amaizi /amaizi/
Moto kamulilo /kamulilo/ kumulilo /kumulilo/ omuliro /omuliro/ omuliro /omuliro/ omurro /omurro/ omuriro /omuriro/ omuriro /omuriro/
Jua suuba /suːba/ enyanga /eɲaŋɡa/ liuba /liuba/ endhuba /end̪uba/ izooba /izoːba/ eizooba /eizoːba/ eizooba /eizoːba/
Mwezi umweesi /umweːsi/ kumwesi /kumwesi/ omwesi /omwesi/ omwezi /omwezi/ okwezi /okwezi/ okwezi /okwezi/ okwezi /okwezi/
Nyota kumunyeenye /kumuɲeːɲe/ eng'enieesi /eŋeɲeːsi/ engʼiningʼini /eŋiniŋini/ emuunienie /emuːɲeɲe/ enyunyuunzi /eɲuɲuːnzi/ enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ enyonyoozi /eɲoɲoːzi/
Usiku busilo /busilo/ siilo /siːlo/ eshilo /eʃilo/ obwire /obwire/ ekiro /ekiro/ ekiro /ekiro/ ekiro /etʃiro/
Mvua ifula /ifula/ efula /efula/ efula /eˈfula/ enkuba /eŋkuba/ enjura /eɲɟura/ enjura /enˈdʒura/ enjura /eɲɟura/
Upepo imbewo /imbewo/ embeo /embeo/ omuyeka /omujeka/ empewo /empewo/ omuyaga /omujaɡa/ omuyaga /omujaɡa/ omuyaga /omujaɡa/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap