Yunga
Kimochica
Mochica (yawezekana ni lugha pekee)
Mochica (Yunga, Chimú) ni lugha iliyotoweka iliyozungumzwa zamani katika pwani ya kaskazini ya Peru (Lambayeque, La Libertad, Piura) hadi karibu mwishoni mwa karne ya 19. Ilikuwa lugha ya ustaarabu wa Mochica (~100-700 BK) na baadaye Milki ya Chimú (~900-1470 BK) kabla ya ushindi wa Inka, na iliendelea kama lugha ya kienyeji ya kikanda katika kipindi chote cha ukoloni wa Kihispania. Licha ya sanaa na usanifu wa kipekee wa ustaarabu huu, Mochica imeandikwa hasa kupitia nyaraka za enzi ya ukoloni: sarufi ya Padri Fernando de la Carrera Arte de la lengua yunga (1644) na orodha za maneno za karne ya 19 zilizoandikwa na Middendorf. Uhusiano wa kijenetiki haujatatuliwa na Mochica kwa kawaida inachukuliwa kuwa lugha iliyojitenga (wakati mwingine ikiwekwa kwa kubahatisha katika kundi la Chimuan).
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kimochica
Vyanzo
- Carrera (1644) Arte de la lengua yunga
- Cerrón-Palomino (1995) La lengua de Naimlap (Reconstrucción y obsolescencia del mochica)
- Glottolog: moch1259
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Mochica (yawezekana ni lugha pekee)
| Maana | Kimochica | Proto-Ural | Kifaliska | Proto-Uto-Azteki | Kimeroe | Kifrigia | Kipyu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | lā /laː/ | *wete /wete/ | — /—/ | *paʔ /paʔ/ | 𐦠𐦶 /ato/ | bedu /ˈbedu/ | tduṃ /t.du(j)/ |
| Moto | ol /ol/ | *tule /tule/ | — /—/ | *na- /na/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | xllang /ɬaŋ/ | *kaja /kaja/ | — /—/ | *ta /ta/ | 𐦨𐦯 /ˈmasa/ | — /—/ | — /—/ |
| Mwezi | si /si/ | *kuŋe /kuŋe/ | — /—/ | *mɨca /mɨca/ | — /—/ | masê /maˈseː/ | — /—/ |
| Nyota | fanpec /fanpek/ | *täštä /tæʃtæ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Usiku | — /—/ | *üje /yje/ | — /—/ | *tuku /tuku/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jiwe | pong /poŋ/ | *kiwe /kiwe/ | — | *tɨn /tɨn/ | — | — | — |
| Mama | eng /eŋ/ | *emä /emæ/ | mate /ˈmate/ | — /—/ | — /—/ | mater /ˈmater/ | — /—/ |
| Baba | ef /ef/ | *ićä /itɕæ/ | pater /ˈpater/ | *owa /owa/ | — /—/ | atas /aˈtas/ | — /—/ |
| Mimi | moiñ /mojɲ/ | *mun /mun/ | eko /ˈeko/ | *nɨ /nɨ/ | — /—/ | az /az/ | gaṁḥ /gä(j)H/ |
| Wewe | tzhang /tʃaŋ/ | *tun /tun/ | tu /tuː/ | *ʔɨ /ʔɨ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sisi | mœich /məwitʃ/ | *me /me/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | por /por/ | *nimi /nimi/ | nomen /ˈnomen/ | *tewa /tewa/ | — /—/ | onoman /ˈonoman/ | rmiṅ· /r.miŋ/ |
| Jicho | locɥ /lotʃ/ | *śilmä /śilmä/ | — /—/ | *pusi /pusi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sikio | medquic /medkik/ | *pixlä /pixlæ/ | — | *naka /naka/ | — | — | — |
| Mdomo | ssap /sap/ | *śuwe /ɕuwe/ | — | *tɨʔni /tɨʔni/ | — | — | — |
| Jino | cɥang /tʃaŋ/ | *piŋi /piŋi/ | — /—/ | *tama /tama/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ulimi | ed /ed/ | *kele /kele/ | — /—/ | *nene /nene/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | mæcɥ /mætʃ/ | *käti /käti/ | — /—/ | *maʔ /maʔ/ | — /—/ | zeira /ˈzeːra/ | — /—/ |
| Mguu | loc /lok/ | *jalka /jalka/ | — | *tala /tala/ | 𐦯𐦴 /ˈsata/ | petes /ˈpetes/ | — |
| Moyo | polæng /polæŋ/ | *śüdäme /ɕydæme/ | — /—/ | *sula /sula/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mfupa | loti /loti/ | *luwe /luwe/ | — /—/ | *ohomï-ta /ohomɨta/ | — /—/ | — /—/ | ru /ru(C)/ |
| Damu | cul /kul/ | *were /were/ | — /—/ | *ɨtwa /ɨtwa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | nepæt /nepæt/ | *puwi /puwi/ | — /—/ | *kut /kut/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | fanu /fanu/ | *penä /penæ/ | — /—/ | *woci /woci/ | 𐦥𐦬𐦡 /wal/ | kan /kan/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Samaki | xllac /ɬak/ | *kala /kala/ | — /—/ | *paki /paki/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ndege | ñaiñ /ɲaiɲ/ | *linta /linta/ | — | — | — | — | — |
| Nyumba | an /an/ | *kota /kota/ | — /—/ | *ki /ki/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Chumvi | æp /æp/ | *salɜ /salɜ/ | — | *ona /ona/ | — | — | — |
| Kula | funo /funo/ | *sewe- /sewe/ | — /—/ | *kwaʔa /kwaʔa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | man /man/ | *jëxe- /jɤxe/ | pipafo /ˈpipafoː/ | *hiʔpa /hiʔpa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | onæc /onæk/ | *ükte /ükte/ | oinos /ˈoi̯nos/ | *sɨmɨ /sɨmɨ/ | — /—/ | — /—/ | taṁ /tä(k)/ |
| Mbili | aput /aput/ | *kakta /kakta/ | duo /ˈduo/ | *wo /wo/ | — /—/ | — /—/ | kni /kni/ |
| Tatu | çopæt /sopæt/ | *kolme /kolme/ | — /—/ | *pahi /pahi/ | — /—/ | — /—/ | nhoḥ /n.ho(m)H/ |
| Tano | exllmætzh /eɬmætʃ/ | *witte /witte/ | — | *cipo /cipo/ | — | — | pəŋa /pəŋa/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | peñaeñ /peɲaeɲ/ | *para /para/ | duenom /ˈduenom/ | — /—/ | 𐦨𐦬𐦣 /ˈmalu/ | — /—/ | ha /ha(k)/ |
| Nyekundu | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap