Proto-Sino-Tibetan
Proto-Sino-Tibet
Lugha ya awali (iliyojengwa upya) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Proto-Sino-Tibet ni babu aliyejengwa upya wa familia ya Kisino-Tibet (Trans-Himalaya) — Kichina, Kitibeti, Kiburma na mamia ya lugha nyingine. Huwekwa kwa muda katika sehemu za juu za Mto Njano au Himalaya ya mashariki karibu 5500–3500 KK. Ujenzi upya wa msamiati wake wa msingi unabishaniwa, kwa hivyo visanduku vingi vimeachwa wazi.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Proto-Sino-Tibet
Vyanzo
- Matisoff (2003) Handbook of Proto-Tibeto-Burman
- STEDT — Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Lugha ya awali (iliyojengwa upya)
| Maana | Proto-Sino-Tibet | Kitibet cha kale cha kawaida | Kiburma cha Kale | Kiladakhi | Kibalti | Hakha Chin | Kiamru |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | *ti(y) /ti(j)/ | ཆུ /tɕʰu/ | ရိ /riy/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ti /ti/ | o /ɔ/ |
| Moto | *mey /mey/ | མེ /me/ | မိး /miːʔ/ | མེ /me/ | མེ /me/ | mei /mei/ | mai /mɑɪ/ |
| Jua | *nəy /nəy/ | ཉི་མ /ɲima/ | နိ /niy/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ni /ni/ | thum /tʰum/ |
| Mwezi | *s-la /s-la/ | ཟླ་བ /zlaba/ | လ /la/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | thla /tʰla/ | la /lə/ |
| Nyota | *s-kar /s-kar/ | སྐར་མ /skarma/ | ကြယ် /kraj/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | arfi /ʔarfi/ | kɯr /kɯr/ |
| Usiku | *mun /mun/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | ည /ɲaɲʔ/ | མཚན /tsʰen/ | མཚན /tsʰan/ | zan /zan/ | yak /jak/ |
| Mvua | *r-wa /r-wa/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | — | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ruah /rua/ | — |
| Theluji | *s-pʷal /s-pʷal/ | ཁ་བ /kʰaba/ | — | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | hawhra /hawhra/ | — |
| Upepo | *qV-lij /qV-lij/ | རླུང /rluŋ/ | — | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /r̥luŋ/ | thli /tʰli/ | — |
| Udongo | *m-l(e/ə)y /m-l(e/ə)j/ | ས /sa/ | — | ས /sa/ | ས /sa/ | vawlei /vawlei/ | — |
| Jiwe | *r-luŋ /r-luŋ/ | རྡོ /rdo/ | က္လောက် /klok/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | lung /luŋ/ | — |
| Mlima | *s-gaŋ /s-ɡaŋ/ | རི /ri/ | — | རི /ri/ | རི /ri/ | tlang /tlaŋ/ | — |
| Mama | *ma /ma/ | ཨ་མ /ama/ | အမိ /ʔamiy/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མོ /amo/ | nu /nu/ | au /əʔu/ |
| Baba | *pa /pa/ | ཕ /pʰa/ | အဖ /ʔap/ | ཨ་བ /aba/ | ཨ་ཏ /ata/ | pa /pa/ | pa /pə/ |
| Mimi | *ŋa /ŋa/ | ང /ŋa/ | ငာ /ŋaː/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | kei /kei/ | nga /ŋa/ |
| Wewe | *naŋ /naŋ/ | ཁྱོད /kʰjod/ | နင် /naŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | nang /naŋ/ | nang /naŋ/ |
| Sisi | — /—/ | ངེད /ŋed/ | — /—/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | kanmah /kanmaʔ/ | — /—/ |
| Jina | *r-miŋ /r-miŋ/ | མིང /miŋ/ | အမည် /ʔamɲaɲ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | min /min/ | ming /miŋ/ |
| Mtu | *r-mi(y)-n /r-mi(j)-n/ | མི /mi/ | — | མི /mi/ | མི /mi/ | mi /mi/ | — |
| Kichwa | *m-gaw /m-gaw/ | མགོ /mɡo/ | — | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | lu /lu/ | — |
| Jicho | *s-mik /s-mik/ | མིག /mik/ | မ္ယက် /mlak/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | mit /mit/ | mik /mɪk/ |
| Sikio | *r-na /r̩na/ | རྣ་བ /rnaba/ | နား /naːh/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | རྣ་བ /naba/ | hna /hna/ | na /na/ |
| Pua | *s-na /sna/ | སྣ /sna/ | နှာ /n̥aː/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | hnar /hnar/ | — |
| Mdomo | *s-muːr /s-muːr/ | ཁ /kʰa/ | — | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | kaa /kaː/ | nor /nɔr/ |
| Jino | *s-wa /swa/ | སོ /so/ | သွား /swaːh/ | སོ /so/ | སོ /so/ | ha /ha/ | ha /ha/ |
| Ulimi | *mlja /mlja/ | ལྕེ /ltɕe/ | လျှာ /lhjaː/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | lei /lei/ | dai /dai/ |
| Mkono | *lak /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | လက် /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | kut /kut/ | bong /boŋ/ |
| Mguu | *r-kaŋ /r-kaŋ/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ | ခြိယ် /kʰrij/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་མ /kaŋma/ | ke /ke/ | klong /kləŋ/ |
| Moyo | — /—/ | སྙིང /sɲiŋ/ | နှလုံး /hnalumh/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | lung /luŋ/ | tsak /tsʰɑk/ |
| Mfupa | *rus /rus/ | རུས་པ /ruspa/ | အရိုး /ʔaruiwh/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | ruh /ruh/ | hut /hut/ |
| Damu | *s-hwəy-t /shwəjt/ | ཁྲག /kʰraɡ/ | သုယ် /suj/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | thi /tʰî/ | wi /wi/ |
| Kinyesi | *kləy /kləj/ | རྐྱག་པ /rkjakpa/ | — | — | — | ek /ʔek/ | — |
| Upendo | *m-dza-k /m-dza-k/ | དགའ་བ /dɡaba/ | ချစ် /klyit/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | daw /daw/ | akiet /əkiɛt/ |
| Mti | *siŋ /siŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | သစ် /sit/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | tshing /tsʰɪŋ/ |
| Mbwa | *d-kʷəy /d-kʷəy/ | ཁྱི /kʰji/ | ခုယ်း /kʰuj/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ui /ui/ | takui /təkuɪ/ |
| Paka | — /—/ | བྱི་ལ /bjila/ | ကြောင် /klaŋ/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bjila/ | minu /minu/ | tamin /təmɪn/ |
| Samaki | *ŋja /ŋja/ | ཉ /ɲa/ | ငါး /ŋaːh/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | nga /ŋà/ | nga /ŋa/ |
| Ndege | *bya /bja/ | བྱ /bja/ | ငှက် /ŋ̊ak/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | vate /vaʔteʔ/ | — |
| Yai | *ʔu /ʔu/ | སྒོ་ང /sɡoŋa/ | — | — | — | arti /ʔarti/ | — |
| Dubu | *d-wam /d-wam/ | དོམ /dom/ | — | དྲེན་མོ /drenmo/ | — | vom /vom/ | — |
| Farasi | *s/m-raŋ /s/m-raŋ/ | རྟ /rta/ | — | རྟ /rta/ | རྟ /r̥ta/ | rang /raŋ/ | — |
| Nyumba | *k-yim /k-jim/ | ཁྱིམ /kʰjim/ | အိမ် /ʔim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | inn /in/ | khim /kʲɪm/ |
| Maziwa | *s-nəw /s-nəw/ | འོ་མ /oma/ | — | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | hnuk /hnuk/ | — |
| Chumvi | *g-rjum /g-rjum/ | ཚྭ /tsʰwa/ | — | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ci /tsi/ | — |
| Mchele | *b-ras /b-ras/ | འབྲས /bras/ | — | — | — | facang /fatsaŋ/ | — |
| Chuma | *l-tsyak /l-tsjak/ | ལྕགས /ltɕaɡs/ | သံ /sam/ | ལྕགས /ltʃaks/ | — | thir /tʰir/ | — |
| Kula | *dzya /dzja/ | བཟའ /bza/ | စား /tsaːʔ/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ei /ei/ | tsa /tsɑ/ |
| Kunywa | *s(y)awk /s(j)awk/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ၐုက် /suk/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | din /din/ | kham /kʰɑm/ |
| Kulala | *yip /jip/ | ཉལ /ɲal/ | အိပ် /ʔip/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | it /ʔit/ | — |
| Moja | *tik /tik/ | གཅིག /ɡtɕik/ | တ /tac/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | pakhat /pakʰat/ | lok /lɔk/ |
| Mbili | *g-nis /g-nis/ | གཉིས /ɡɲis/ | နှစ် /n̥ac/ | གཉིས /ɲis/ | ངིས /ŋis/ | pahnih /pahniʔ/ | pəni /pəni/ |
| Tatu | *g-sum /ɡsum/ | གསུམ /ɡsum/ | သုံ /sumh/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /xsum/ | pathum /patʰum/ | sum /sum/ |
| Nne | *b-ləy /bləj/ | བཞི /bʑi/ | — | བཞི /ʒi/ | བཞི /bʒi/ | pali /pali/ | — |
| Tano | *l-ŋaʔ /lŋaʔ/ | ལྔ /lŋa/ | ငါး /ŋaːh/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ɣa/ | panga /paŋa/ | — |
| Mia | *r-gya /rɡja/ | བརྒྱ /brɡja/ | ရာ /rjaː/ | བརྒྱ /rɡʲa/ | བརྒྱ་གཅིག /bɡja tɕik/ | za /za/ | — |
| Habari | — /—/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | — /—/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | na dam maw /na dam maw/ | namaskaro /nɑməskɑro/ |
| Asante | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ka lawm /ka lawm/ | dhanyabad /dʰənəbɑd/ |
| Nzuri | *l(j)ak /l(j)ak/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ကောင်း /kawŋ/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ṭha /ʈʰa/ | — /—/ |
| Mpya | *g-sar /g-sar/ | གསར་པ /ɡsarpa/ | — | སོ་མ /soma/ | གསར་པ /sarpa/ | thar /tʰar/ | — |
| Nyekundu | *tya-n /tja-n/ | དམར་པོ /dmar po/ | နီ /niː/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | sen /sen/ | ni /ni/ |
| Nyeupe | *bawk /bawk/ | དཀར་པོ /dkar po/ | ဖ္လူ /pʰlu/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | raang /raːŋ/ | — /—/ |
| Nyeusi | *nək /nək/ | ནག་པོ /nag po/ | — | ནག་པོ /nakpo/ | ནག་པོ /naɡpo/ | dum /dum/ | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap