Proto-Hmong-Mien
Lugha ya awali (iliyojengwa upya) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Proto-Hmong-Mien (Miao-Yao) ni babu aliyejengwa upya wa familia ya Hmong-Mien ya kusini mwa China na Asia ya Kusini-Mashariki bara. Kwa msingi wa isimu linganishi mara nyingi hukadiriwa kuwa ya karibu 500 KK (miaka kama 2500 iliyopita, katikati ya milenia ya 1 KK), ikiwa na asili inayodhaniwa katika eneo la Yangtze ya kati, ingawa kina chake cha wakati bado kinabishaniwa na nyakati nyingine huhusishwa na tamaduni za kulima mpunga za Enzi Mpya ya Mawe za zamani zaidi. Ni sehemu tu ya msamiati wake wa msingi inayoweza kujengwa upya kwa uhakika, kwa hivyo visanduku vingi hapa vimeachwa wazi.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Proto-Hmong-Mien
Vyanzo
- Ratliff (2010) Hmong-Mien Language History
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Lugha ya awali (iliyojengwa upya)
| Maana | Proto-Hmong-Mien | Kimesapi | Lugha ya Ishara ya Nikaragua | Kiskutia | Kitartessian | Kiliburnia | Kiiberia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | *ʔuwm /ʔuwm/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moto | *douˣ /dou/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mwezi | *hlaᴴ /hla/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyota | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Usiku | *hməŋH /hməŋ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mvua | *naŋ /naŋ/ | — | — | — | — | — | — |
| Upepo | *N-cæwH /ncæw/ | — | — | — | — | — | — |
| Udongo | *N-təu /ntəu/ | — | — | — | — | — | — |
| Jiwe | *ʔrəu /ʔrəu/ | — | — | — | — | — | — |
| Mama | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baba | *pjaˣ /pja/ | ana /ˈana/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mimi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Wewe | *mu̯ei /mu̯ei/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sisi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | *mpɔuᴴ /mpɔu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kichwa | *S-phreiX /S-pʰrei/ | — | — | — | — | — | — |
| Jicho | *mu̯ɛjᴴ /mu̯ɛj/ | — /—/ | — /—/ | spou /spu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sikio | *mbræu /mbræu/ | — | — | — | — | — | — |
| Pua | *mbru̯iᴴ /mbru̯i/ | — | — | — | — | — | — |
| Mdomo | *ɲɟuj /ɲɟuj/ | — | — | — | — | — | — |
| Jino | *hmjinX /m̥jin/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ulimi | *mblet /mblet/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | *bɔuˣ /bɔu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mguu | *towC /tow/ | — | — | — | — | — | — |
| Moyo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mfupa | *tshuŋX /tsʰuŋ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Damu | *ntshjamX /ntsʰjam/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | *ntju̯əŋᴴ /ntju̯əŋ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | *qluwˣ /qluw/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Samaki | *mbrəuX /mbrəu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ndege | *m-nɔk /m-nɔk/ | — | — | — | — | — | — |
| Kipepeo | *mpleuᴴ /mpleu/ | — | — | — | — | — | — |
| Dubu | *qrep /qrep/ | — | — | — | — | — | — |
| Nyumba | *prəuˣ /prəu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Chumvi | *ntsjəuX /ntsjəu/ | — | — | — | — | — | — |
| Kula | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | *hup /hup/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kulala | *pu̯eiᴴ /pu̯ei/ | — | — | — | — | — | — |
| Moja | *ʔɨ /ʔɨ/ | — /—/ | — /—/ | arima /arima/ | — /—/ | — /—/ | ban /ban/ |
| Mbili | *ʔwei /ʔwei/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | bi /bi/ |
| Tatu | *pjɔu /pjɔu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | irur /irur/ |
| Nne | *plei /plei/ | — | — | — | — | — | laur /laur/ |
| Tano | *prja /prja/ | — | — | — | — | — | borste /borste/ |
| Mia | *pæk /pæk/ | — | — | — | — | — | — |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | *-ʔrɔŋᴴ /ʔrɔŋ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mpya | *tshji̯əŋ /tsʰji̯əŋ/ | — | — | — | — | — | — |
| Nyekundu | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap