Sängö

Kisango

familia ya Atlantiki-Kongo (Kiubangi, iliyokreoliwa)

Familiafamilia ya Atlantiki-Kongo (Kiubangi, iliyokreoliwa) Wasemaji~5M (hasa L2) HatiKilatini (na alama za diacritics) NchiJamhuri ya Afrika ya Kati; vikundi vichache Chad, DRC Lugha rasmiJamhuri ya Afrika ya Kati (kitaifa, sambamba na Kifaransa) Uhai wa lughasalama ISO 639-3sag

Kisango (yângâ tî sängö) ni lugha ya taifa ya Jamhuri ya Afrika ya Kati na mojawapo ya lugha za kikrioli za kitaifa zilizoimarika zaidi barani Afrika, ikiwa na wazungumzaji wapatao milioni 5 (wengi wao kama lugha ya pili), ingawa uainishaji wake kama lugha ya kikrioli (badala ya pijini au koine) bado unajadiliwa. Ilizuka mwishoni mwa karne ya 19 kando ya Mto Ubangi kama pijini ya biashara iliyoegemea Kingbandi cha Kaskazini (lugha ya Kiubangi), na kuenea wakati wa ukoloni wa Ufaransa. Ni lugha rasmi pamoja na Kifaransa tangu katiba ya Afrika ya Kati ya mwaka 1963, na hutumika katika redio, televisheni, elimu ya msingi, na ibada za Kikatoliki na Kiprotestanti. Ina toni tatu za kileksika (ya chini, ya kati, ya juu) zinazowekwa alama kwa vialama; mpangilio wa maneno ni kiima-kitenzi-shamirisho, na mofolojia ya nomino imerahisishwa ikilinganishwa na chanzo chake cha Kiubangi.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kisango →

Maneno 87 ya msingi katika Kisango

Maji

ngu

ŋɡu

Moto

wa

wa

Jua

lâ

la

Mwezi

nzë

nzɛ

Nyota

tongoro

toŋɡoro

Usiku

bï

bi

Mvua

ngunzapa

ŋɡunzapa

Theluji

neze

neze

Upepo

pupu

pupu

Udongo

sêse

sɛsɛ

Jiwe

tênë

tɛnɛ

Mlima

hoto

hoto

Bahari

ngû-îngö

ŋɡu iŋɡɔ

Mama

mama

mama

Baba

babâ

baba

Binti

môlengê-wâlï

molenɡe wali

Mimi

mbi

mbi

Wewe

mo

mo

Sisi

e

e

Jina

iri

iri

Mtu

zo

zo

Kichwa

li

li

Jicho

lê

lɛ

Sikio

mê

mɛ̂

Pua

hôn

hõ

Mdomo

yângâ

jaŋɡa

Jino

pembe

pɛmbɛ

Ulimi

mêngâ

mɛŋɡa

Mkono

maboko

maboko

Mguu

gerê

ɡɛrɛ

Moyo

bê

bɛ

Mfupa

biö

bio

Damu

mênë

mɛnɛ

Kinyesi

puru

puru

Upendo

ndoyê

ndojɛ

Mti

kêkê

kɛkɛ

Mbwa

mbo

mbo

Paka

nyao

ɲao

Samaki

susu

susu

Ndege

ndeke

ndeke

Kipepeo

püpülenge

pupulenɡe

Yai

para

para

Dubu

urse

urse

Farasi

mbärätä

mbarata

Nyumba

dâ

da

Maziwa

ngû tî mê

ŋɡu ti mɛ

Asali

ngûlavu

ŋɡulavu

Chumvi

îngö

iŋɡɔ

Mvinyo

vin

vin

Mchele

lôso

loso

Chokoleti

chocolat

Chuma

wê

wɛ

Gurudumu

ruu

ruː

Kitabu

bûku

buku

Kula

te

te

Kunywa

nyon

ɲon

Kulala

lango

laŋɡo

Moja

oko

oko

Mbili

ûse

use

Tatu

ota

ota

Nne

osiö

osiø

Tano

okü

oky

Mia

ngbangbo oko

ŋɡbaŋɡbɔ oko

Habari

bara mo

bara mo

Asante

singila

siŋɡila

Nzuri

nzöni

nzəni

Mpya

fini

fini

Nyekundu

bengba

beŋɡba

Nyeupe

vurü

vurɨ

Nyeusi

vukö

vukɔ

Kijani

ngûngunzä

ŋɡuŋɡunza

Kompyuta

ordinateur

Chai

dutëe

duteː

Kahawa

kâwa

kawa

Sukari

sûkere

sukɛrɛ

Chungwa

orânze

orãzɛ

99

balegumbaya na gumbaya

baleɡumbaja na ɡumbaja

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: familia ya Atlantiki-Kongo (Kiubangi, iliyokreoliwa)

Maana KisangoKikongoKizandeKimeruKilingalaKiluvaleKirwa
Maji ngu /ŋɡu/ maza /maza/ ime /ime/ rũũjĩ /ɾoːdʒe/ máí /máí/ meya /meja/ mura /muɾa/
Moto wa /wa/ tiya /tija/ we /we/ mwanki /mwaŋki/ mɔ́tɔ /mɔ́tɔ/ kakahya /kakahja/ muro /muɾo/
Jua lâ /la/ ntangu /ntaŋɡu/ uru /uɾu/ riũa /ɾioa/ mói /mói/ likumbi /likumbi/ saa /saː/
Mwezi nzë /nzɛ/ ngonda /ŋɡonda/ diwi /diwi/ mweri /mwɛɾi/ sánzá /sánzá/ kakweji /kakwedʒi/ mwiri /mwiɾi/
Nyota tongoro /toŋɡoro/ mbwetete /mbwetete/ kerekuru /kɛɾɛkuɾu/ njota /ndʒɔta/ monzoto /monzɔtɔ/ tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ nyinyiri /ɲiɲiɾi/
Usiku bï /bi/ builu /builu/ yuru /juru/ ũtukũ /otuko/ butu /butu/ ufuku /ufuku/ kio /kio/
Mvua ngunzapa /ŋɡunzapa/ mvula /ˈmvula/ mai /mai/ ngai /ŋɡai/ mbula /ˈᵐbula/ vula /vula/ fua /fua/
Theluji neze /neze/ mvula ya mpembe /mvula ja mpembe/ — nkamia /ŋkamia/ neje /neʒe/ mbundu /mbundu/ mboṛongo /mboɾoŋɡo/
Ukurasa 1/10

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap