Wolayttattuwaa
Kiwolaytta
Kiafro-Asia (Omotic)
Kiwolaytta ni mojawapo ya lugha kubwa zaidi za Kiomoti, inayozungumzwa na watu wapatao milioni 2 katika Eneo la Wolaita kusini mwa Ethiopia. Kiomoti ni tawi linalojitenga la familia ya Kiafro-Kiasia (baadhi ya wasomi wanadai ni familia tofauti kabisa). Kiwolaytta kina utofautishaji tajiri wa urefu wa irabu, uwekaji wa alama za kesi ulio tata pamoja na vihusishi vya msisitizo (focus particles), na mpangilio wa maneno wa SOV. Hutumika katika elimu ya msingi na utangazaji wa eneo tangu sera ya lugha ya shirikisho ya miaka ya 1990. Huandikwa kwa hati ya Kilatini (Alfabeti Mpya ya Kiwolaytta, 1991) iliyochukua nafasi ya hati ya Kiethiopia ya awali.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiwolaytta
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiafro-Asia (Omotic)
| Maana | Kiwolaytta | Kiaramu | Kikonso | Kisuriani cha kale | Kikurukh | Kigedeo | Kisidamo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | haatta /haːtːa/ | ܡܝܐ /majjaː/ | pisha /piʃa/ | ܡܝܐ /majjaː/ | अम्म /amm/ | wodeʼe /wodeʔe/ | waa /waː/ |
| Moto | tama /tama/ | ܢܘܪܐ /nuːraː/ | apitta /apitːa/ | ܢܘܪܐ /nuːraː/ | चिच /tʃitʃ/ | giira /ɡiːɾa/ | giira /ɡiːra/ |
| Jua | awa /awa/ | ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ | piirtuta /piːrtuta/ | ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ | बेरी /beɾiː/ | arishsho /ariʃːo/ | arrishsho /arːiʃːo/ |
| Mwezi | aginaa /aɡinaː/ | ܣܗܪܐ /sahraː/ | leya /leja/ | ܣܗܪܐ /sahraː/ | चांदो /tʃaːndoː/ | agenjo /aɡendʒo/ | agana /aɡana/ |
| Nyota | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | ܟܘܟܒܐ /koːχβaː/ | hikkitta /hikːitːa/ | ܟܘܟܒܐ /kawkβaː/ | बिनको /binkoː/ | urje /urdʒe/ | beeddakko /beːdːakko/ |
| Usiku | qamma /kʼamːa/ | ܠܠܝܐ /leljaː/ | halkeetta /halkeːtːa/ | ܠܠܝܐ /lelja/ | माखा /maːkʰaː/ | hashsha /haʃːa/ | hashsha /haʃːa/ |
| Mvua | iraa /iraː/ | ܡܛܪܐ /miˈtˤraː/ | roopa /roːpa/ | ܡܛܪܐ /maˈtˤraː/ | चेप /tʃeːp/ | xeena /tʼeːna/ | xeena /tʼeːna/ |
| Theluji | suuppa shachcha /suːpːa ʃatʃːa/ | ܬܠܓܐ /talɡaː/ | fuuttota /fuːtːota/ | ܬܠܓܐ /talɡaː/ | कीबा /kiːbaː/ | — | kaade /kaːde/ |
| Upepo | carkko /tsʼarkːo/ | ܪܘܚܐ /ˈruħaː/ | puppeeta /pupːeːta/ | ܪܘܚܐ /ˈruħɔ/ | ताका /taːkaː/ | diidallo /diːdalːo/ | bubbe /bubːe/ |
| Udongo | saʼaa /saʔaː/ | ܐܪܥܐ /ʔarʕaː/ | piita /piːta/ | ܐܪܥܐ /ʔarʕɑ/ | ख़ेख़ेल /xeːxel/ | buttina /butːina/ | uulla /uːlla/ |
| Jiwe | shuchcha /ʃutʃːa/ | ܐܒܢܐ /ʔaβnaː/ | daka /ɗaka/ | ܟܐܦܐ /keːpaː/ | पख्ना /pakʰnaː/ | kinjo /kindʒo/ | kincho /kintʃo/ |
| Mlima | deriya /derija/ | ܛܘܪܐ /tˤuːraː/ | irroota /irːoːta/ | ܛܘܪܐ /tˤuːraː/ | पर्ते /paɾteː/ | kooba /koːba/ | gaara /ɡaːra/ |
| Bahari | abbaa /abːaː/ | ܝܡܐ /jammaː/ | pakateeta /pakateːta/ | ܝܡܐ /jammaː/ | दरियाउ /daɾijaːu/ | abbaayya /abːaːjːa/ | baare /baːre/ |
| Mama | aayyiyo /aːjːijo/ | ܐܡܐ /ʔemmaː/ | aayyaa /aːjːaː/ | ܐܡܐ /ʔemmaː/ | अयो /ajoː/ | ama /ama/ | ama /ama/ |
| Baba | aawa /aːwa/ | ܐܒܐ /ʔabbaː/ | aappaa /aːpːaː/ | ܐܒܐ /ʔabbaː/ | बाबा /baːbaː/ | anna /anːa/ | anna /anːa/ |
| Binti | naʼiyo /naʔijo/ | ܒܪܬܐ /bartaː/ | enenta /enenta/ | ܒܪܬܐ /bartaː/ | तंग्दा /taŋdaː/ | belto /belto/ | beetto /beːtːo/ |
| Mimi | taani /taːni/ | ܐܢܐ /ʔanaː/ | anti /anti/ | ܐܢܐ /ʔenaː/ | एन /eːn/ | ani /ani/ | ani /ani/ |
| Wewe | neeni /neːni/ | ܐܢܬ /ʔatt/ | atti /atti/ | ܐܢܬ /ʔat/ | नीन /niːn/ | ati /ati/ | ati /ati/ |
| Sisi | nuuni /nuːni/ | ܐܢܚܢܢ /ʔanaħnan/ | ino /ino/ | ܚܢܢ /ħnan/ | नम / एम /nam / eːm/ | noʼo /noʔo/ | ninke /ninke/ |
| Jina | sunttaa /suntːaː/ | ܫܡܐ /ʃmaː/ | maxxa /maχːa/ | ܫܡܐ /ʃmaː/ | नाम /naːm/ | summa /sumːa/ | suʼma /suʔma/ |
| Mtu | asaa /asaː/ | ܐܢܫܐ /ʔnaːʃaː/ | nama /nama/ | ܐܢܫܐ /ʔnaːʃaː/ | आल /aːl/ | manjo /mandʒo/ | mancho /mantʃo/ |
| Kichwa | huuphiya /huːpʼija/ | ܪܝܫܐ /reːʃaː/ | matta /matːa/ | ܪܝܫܐ /reːʃaː/ | कुक्क /kukː/ | umo /umo/ | umo /umo/ |
| Jicho | ayfee /ajfeː/ | ܥܝܢܐ /ʕajnaː/ | ilta /ilta/ | ܥܝܢܐ /ʕajnaː/ | ख़न्न /xanː/ | ille /ilːe/ | ille /ilːe/ |
| Sikio | hayttaa /hajtːaː/ | ܐܕܢܐ /ʔedˈnaː/ | napahata /napahata/ | ܐܕܢܐ /ʔedˈnɑ/ | खेब्दा /kʰebdaː/ | mansha /manʃa/ | macca /matʃʼːa/ |
| Pua | siiriya /siːrija/ | ܢܚܝܪܐ /nħiːraː/ | sina /sina/ | ܢܚܝܪܐ /nħiːrɔ/ | मुई /mui/ | sana /sana/ | sano /sano/ |
| Mdomo | doonaa /doːnaː/ | ܦܘܡܐ /pumːaː/ | afa /afa/ | ܦܘܡܐ /puːmaː/ | बाई /bai/ | afoʼo /afoʔo/ | afo /afo/ |
| Jino | achcha /atʃːa/ | ܫܢܐ /ʃenːaː/ | ilkitta /ilkitːa/ | ܫܢܐ /ʃenːaː/ | पल्ल /palː/ | isso /isːo/ | hinko /hinko/ |
| Ulimi | inxxarssa /intʼarsːa/ | ܠܫܢܐ /liʃːaːnaː/ | arrapa /arːapa/ | ܠܫܢܐ /liʃːaːnaː/ | तत्खा /tatkʰaː/ | arrabo /arːabo/ | arrawo /arːawo/ |
| Mkono | kushiyaa /kuʃijaː/ | ܐܝܕܐ /ʔiːðaː/ | harka /harka/ | ܐܝܕܐ /ʔiːðaː/ | खेखा /xekːʰaː/ | anga /aŋɡa/ | anga /anɡa/ |
| Mguu | tohuwa /tohuwa/ | ܪܓܠܐ /reɡlaː/ | loʛta /loʛta/ | ܪܓܠܐ /reɡlaː/ | ख़ेड्ड /xeɖː/ | lekka /lekːa/ | lekka /ˈlekːa/ |
| Moyo | wozanaa /wozanaː/ | ܠܒܐ /lebbaː/ | sataʔta /sataʔta/ | ܠܒܐ /lebbaː/ | ठांगरा /tʰaːŋɡɾaː/ | wodana /wodana/ | wodana /wodana/ |
| Mfupa | meqetta /mekʼetːa/ | ܓܪܡܐ /ɡarmaː/ | lafta /lafta/ | ܓܪܡܐ /ɡarmaː/ | खोचोल /kʰotʃol/ | micco /mitʃʼːo/ | miqicho /mikʼitʃo/ |
| Damu | suutta /suːtːa/ | ܕܡܐ /dmaː/ | diika /ɗiːka/ | ܕܡܐ /dmaː/ | खेस /kʰes/ | munde /munde/ | munde /munde/ |
| Kinyesi | shiyaa /ʃijaː/ | ܚܪܝܐ /ħerjaː/ | utaa /utaː/ | ܙܒܠܐ /zeblaː/ | पीक /piːk/ | cilo /tʃʼilo/ | ciilo /tʃʼiːlo/ |
| Upendo | siiqaa /siːqaː/ | ܚܘܒܐ /ħubbaː/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | ܚܘܒܐ /ħubbaː/ | मरटी /maɾʈiː/ | eeyya /eːjːa/ | baxa /batʼa/ |
| Mti | mittaa /mitːaː/ | ܐܝܠܢܐ /ʔiːlaːnaː/ | qoyra /ʛojra/ | ܐܝܠܢܐ /ʔiːlaːnaː/ | मन्ना /manːaː/ | haqqa /hakʼːa/ | haqqe /hakʼːe/ |
| Mbwa | kanaa /kanaː/ | ܟܠܒܐ /kalbaː/ | kuta /kuta/ | ܟܠܒܐ /kalbaː/ | अल्ला /alːaː/ | kaneessa /kaneːsːa/ | woshichcho /woʃitʃːo/ |
| Paka | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | ܫܘܢܪܐ /ʃunnaːraː/ | aturraata /aturːaːta/ | ܫܘܢܪܐ /ʃunnaːraː/ | बिल्ली /bilːiː/ | adurre /aduɾːe/ | basu /basu/ |
| Samaki | moliya /molija/ | ܢܘܢܐ /nuːnaː/ | murkuja /murkuʄa/ | ܢܘܢܐ /nuːnaː/ | इंजो /indʒo/ | qulxuʼme /kʼultʼuʔme/ | qulxuʼme /kʼultʼuʔme/ |
| Ndege | kafo /kafo/ | ܨܦܪܐ /sˤefraː/ | xampira /χampira/ | ܦܪܚܬܐ /paːˈraħtaː/ | ओरा /oɾaː/ | ciʼa /tʃʼiʔa/ | ceʼa /tʃʼeʔa/ |
| Kipepeo | muqo /mukʼo/ | — | — | — | पापला /paːplaː/ | — | billaachcha /bilːaːtʃːa/ |
| Yai | phuuphulliya /pʼuːpʼulːija/ | ܒܝܥܬܐ /beːʕtaː/ | hukuukka /hukuːkːa/ | ܒܥܬܐ /beːʕtɔ/ | बी /biː/ | quuphe /kʼuːpʼe/ | quuphichcho /kʼuːpʼːitʃːo/ |
| Dubu | beere /beːre/ | ܕܒܐ /debbaː/ | tipeeta /tipeːta/ | ܕܒܐ /debaː/ | — | dibi /dibi/ | dibi /dibi/ |
| Farasi | paraa /paraː/ | ܣܘܣܝܐ /suːsjaː/ | farta /farta/ | ܣܘܣܝܐ /suːsjaː/ | घोड़ो /ɡʱoɽoː/ | fadhado /faɗado/ | farashsho /faraʃːo/ |
| Nyumba | keettaa /keːtːaː/ | ܒܝܬܐ /bajtaː/ | tika /tika/ | ܒܝܬܐ /bajθaː/ | एरपा /eɾpaː/ | mine /mine/ | mine /mine/ |
| Maziwa | maatta /maːtːa/ | ܚܠܒܐ /ħalbaː/ | aanna /aːnːa/ | ܚܠܒܐ /ħalbɔ/ | दूधी /duːdʱiː/ | ado /ado/ | ado /ado/ |
| Asali | eessaa /eːsːaː/ | ܕܒܫܐ /deβʃaː/ | takma /takma/ | ܕܒܫܐ /deβʃaː/ | तिनी रसी /tiniː ɾasiː/ | malebo /malebo/ | malawo /malawo/ |
| Chumvi | maxiniyaa /matʼinijaː/ | ܡܠܚܐ /melħaː/ | sookitta /soːkitːa/ | ܡܠܚܐ /melħaː/ | बेक /beːk/ | maxine /matʼine/ | maxine /matʼine/ |
| Mvinyo | woine eessa /woine eːsːa/ | ܚܡܪܐ /ħamraː/ | taadeta wayneeta /taːɗeta wajneːta/ | ܚܡܪܐ /ħamrɔ/ | अंगुर रासी /aŋɡuɾ raːsiː/ | woyine /wojine/ | woyinete xajje /wojinete tʼadʒːe/ |
| Mchele | ruuziya /ruːzija/ | ܪܘܙܐ /ruzzaː/ | — | ܪܘܙܐ /ruːzaː/ | तिखिल /tikʰil/ | — | ruuze /ruːze/ |
| Chuma | birataa /birataː/ | ܦܪܙܠܐ /parzlaː/ | sipla /sipla/ | ܦܪܙܠܐ /parzlaː/ | पन्ना /panːaː/ | sibiljo /sibildʒo/ | siwiila /siwiːla/ |
| Gurudumu | irzzuwaa /irzːuwaː/ | ܓܝܓܠܐ /ɡiɡlaː/ | — | ܓܝܓܠܐ /ɡiːɡlaː/ | चाका /tʃaːkaː/ | mole /mole/ | qale /kʼale/ |
| Kitabu | maxaafaa /matʼaːfaː/ | ܟܬܒܐ /ktaːβaː/ | mataafa /mataːfa/ | ܟܬܒܐ /ktaːβaː/ | किताब /kitaːb/ | maxaafa /matʼaːfa/ | maxaafa /matʼaːfa/ |
| Kula | miya /miːja/ | ܐܟܠ /ʔaːχel/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | ܐܟܠ /ʔeχal/ | ओनना /onːaː/ | ita /ita/ | ita /ita/ |
| Kunywa | uyiya /ujija/ | ܫܬܐ /ʃtaː/ | ikiyaa /ikijaː/ | ܐܫܬܝ /ʔeʃtiː/ | ओंकना /oŋkːnaː/ | haʼwa /haʔwa/ | aga /aɡa/ |
| Kulala | xiskkiya /tʼiskːija/ | ܕܡܟ /dmeχ/ | — | ܕܡܟ /dmeχ/ | खंद्रना /kʰandɾnaː/ | diipha /diːpʼa/ | goxa /ɡotʼa/ |
| Moja | issuwa /isːuwa/ | ܚܕ /ħað/ | takka /takːa/ | ܚܕ /ħað/ | ओंटा /oːnʈaː/ | mitto /mitːo/ | mitto /mitːo/ |
| Mbili | naaʼʼa /naːʔːa/ | ܬܪܝܢ /treːn/ | lakki /lakːi/ | ܬܪܝܢ /treːn/ | एण्ड /eːɳɖ/ | lame /lame/ | lame /lame/ |
| Tatu | heezza /heːzːa/ | ܬܠܬ /tlaːθ/ | sessa /sesːa/ | ܬܠܬ /tlaːt/ | मूंद /muːnd/ | sase /sase/ | sase /sase/ |
| Nne | oydda /ʔoidːa/ | ܐܪܒܥ /ʔarbaʕ/ | afur /afur/ | ܐܪܒܥ /ʔarbaʕ/ | नाख /naːx/ | shoole /ʃoːle/ | shoole /ʃoːle/ |
| Tano | ichchasha /itʃːaʃa/ | ܚܡܫ /ħamːeʃ/ | ken /ken/ | ܚܡܫ /ħamːeʃ/ | पंचे /pãtʃeː/ | onde /onde/ | onte /onte/ |
| Mia | xeeta /tʼeːta/ | ܡܐܐ /maː/ | dippa /ɗipːa/ | ܡܐܐ /maː/ | सौ /sau/ | dhibba /ɗibːa/ | xibbe /tʼibːe/ |
| Habari | saro /saro/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːmaː/ | nakayta /nakajta/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːmaː/ | खद्दी /kʰadːiː/ | mooye /moːje/ | nagaa yiʼne /naɡaː jiʔne/ |
| Asante | galatay /ɡalataj/ | ܬܘܕܝ /tawdiː/ | kalata /kalata/ | ܫܘܒܚܐ /ʃubħaː/ | धोन्नोबाद /dʱonːobaːd/ | galaata /ɡalaːta/ | maganu oohe /maɡanu oːhe/ |
| Nzuri | loʼo /loʔo/ | ܛܒܐ /tˤaːβaː/ | paxaara /paχaːra/ | ܛܒܐ /tˤaːβaː/ | होय /hoːj/ | elo /elo/ | dancha /dantʃa/ |
| Mpya | ooratta /oːratːa/ | ܚܕܬܐ /ħaðtaː/ | haraya /haraja/ | ܚܕܬܐ /ħadtaː/ | पुना /punaː/ | haaro /haːro/ | haaro /haːro/ |
| Nyekundu | zoʼo /zoʔo/ | ܣܘܡܩܐ /sumqaː/ | tiima /tiːma/ | ܣܘܡܩܐ /sumːaqaː/ | खेसो /kʰesoː/ | diimmo /diːmːo/ | duume /duːme/ |
| Nyeupe | bootta /boːtːa/ | ܚܘܪܐ /ħewwaːraː/ | ata /ata/ | ܚܶܘܳܪܳܐ /ħewɔːrɔ/ | पंड्रू /paɳɖɾuː/ | golalo /ɡolalo/ | waajjo /waːdʒːo/ |
| Nyeusi | karetta /karetːa/ | ܐܘܟܡܐ /ʔukkaːmaː/ | poora /poːra/ | ܐܘܟܡܐ /ʔukːaːmaː/ | मोखरो /mokʰaɾoː/ | xillo /tʼilːo/ | kolishsho /koliʃːo/ |
| Kompyuta | komppiiteriya /kompːiːterija/ | — | — | — | — | — | — |
| Chai | shayiya /ʃajija/ | — | — | — | चाह /tʃaːɦ/ | — | shae /ʃae/ |
| Kahawa | tukkiya /tukːija/ | — | punitta /punitːa/ | — | — | — | buna /buna/ |
| 99 | uddufun tammanne uddufuna /udːufun tamːanːe udːufuna/ | — | — | ܬܫܥܝܢ ܘܬܫܥܐ /teʃʕiːn wteʃʕaː/ | नायदोय नाय /naːjdoj naːj/ | sallane tommenna sallane /salːane tomːenːa salːane/ | honsayina honse /honsajina honse/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap