Hatti
Kihati
Lugha peke (isiyoainishwa; nyakati fulani huhusishwa kwa kubahatisha na lugha za Kaukasia ya Kaskazini-Magharibi) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kihatti (Hattic) ni lugha iliyotoweka isiyo ya Kihindi-Kizungu, iliyozungumzwa na watu wa Hatti katika Anatolia ya kati (Uturuki wa leo) katika milenia ya tatu na mwanzoni mwa milenia ya pili KK, kabla na sambamba na Wahiti wa lugha ya Kihindi-Kizungu. Kwa kawaida huchukuliwa kuwa lugha pekee (isiyo na jamaa), ingawa baadhi ya wasomi wameiunganisha kwa muda na familia ya lugha za Kaskazini-Magharibi mwa Kaukasi. Imesalia tu katika vipande vya maandishi ya kabari, hasa kanuni za kidini na kiibada zilizomo ndani ya matini za Kihiti, ambako ilihifadhiwa kama lugha takatifu ya ibada baada ya kutoweka katika mazungumzo ya kila siku.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kihati
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Lugha peke (isiyoainishwa; nyakati fulani huhusishwa kwa kubahatisha na lugha za Kaukasia ya Kaskazini-Magharibi)
| Maana | Kihati | Lugha ya Ishara ya Nikaragua | Kitartessian | Kiliburnia | Kimesapi | Kiskutia | Proto-Kijaponi-Kikorea |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moto | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | eštan /ɛʃtan/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mwezi | kap /kap/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyota | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Usiku | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upepo | pizil /pizil/ | — | — | — | — | — | — |
| Udongo | araz /araz/ | — | — | — | — | — | — |
| Jiwe | pīp /piːp/ | — | — | — | — | — | — |
| Mlima | zīš /ziːʃ/ | — | — | — | — | — | — |
| Mama | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *əma /əma/ |
| Baba | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ana /ˈana/ | — /—/ | *əpa /əpa/ |
| Mimi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Wewe | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sisi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kichwa | kaš /kaʃ/ | — | — | — | — | — | — |
| Jicho | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | spou /spu/ | — /—/ |
| Jino | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ulimi | alip /alip/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moyo | šaki /ʃaki/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mfupa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Damu | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Samaki | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ndege | ašti /aʃti/ | — | — | — | — | — | — |
| Farasi | tariš /tariʃ/ | — | — | — | — | — | — |
| Nyumba | wel /wɛl/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | lin /lin/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | arima /arima/ | — /—/ |
| Mbili | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Tatu | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Tano | apa /apa/ | — | — | — | — | — | — |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyekundu | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap