P'urhépecha

Lugha ya Purépecha

isolate

Familiaisolate Wasemaji~142K L1 (lugha mama) HatiKilatini (P'urhépecha alphabet, 1980, revised 1992; no closed standard — INALI normalisation open since 2015) NchiMeksiko Lugha rasmiLugha rasmi ya kitaifa ya Mexico (Sheria ya Jumla ya Haki za Kilugha za Watu wa Asili, 2003)

Kipurepecha (P’urhépecha; ISO 639-3: tsz), kilichoitwa Kitaraska kihistoria, ni lugha asilia iliyojitenga inayozungumzwa hasa katika jimbo la Michoacán, Meksiko. Makundi yake makuu ya kikanda ni eneo la Ziwa Pátzcuaro, Sierra au Meseta na Cañada, huku kukiwa na utofauti mkubwa ndani na kati ya jamii; wazungumzaji wengi hupendelea Purépecha kwa sababu Tarascan ni jina la kikoloni. Lugha hii ina viambishi tamati vingi na ni ambatani, ina mpangilio nyumbufu wa vipashio ulioelezwa kama SVO na SOV, na hutumia sana viambishi vya nafasi na sehemu za mwili. Huandikwa kwa tahajia zenye msingi wa Kilatini, lakini usanifishaji wa tahajia na sarufi bado unabishaniwa kati ya aina za kikanda. Sheria ya Meksiko inatambua Kipurepecha na lugha nyingine za kiasili kuwa lugha za taifa zenye uhalali sawa na Kihispania katika mazingira yanayohusika, lakini uhamaji wa vizazi kwenda Kihispania na elimu isiyo sawa ya lugha asilia vinatishia urithishaji katika jamii nyingi.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Lugha ya Purépecha →

Maneno 87 ya msingi katika Lugha ya Purépecha

Maji

itsï

iˈtsɨ

Moto

chpíri

ˈtʃpʰiɾi

Jua

jurhiata

xuɽˈjata

Mwezi

kutsi

ˈkutsi

Nyota

jóskua

ˈxoskʷa

Usiku

churikua

tʃuɾikʷa

Mvua

janikua

xanikʷa

Theluji

iéjta

ˈjexta

Upepo

tarhiata

taˈɽiata

Udongo

echeri

etʃeɾi

Jiwe

tsakapu

tsaˈkapu

Mlima

uata

wata

Bahari

kʼéri japunta

ˈkʰeɾi xapunta

Mama

nana

ˈnana

Baba

tata

ˈtata

Mimi

ji

xi

Wewe

tʼu

tʰu

Sisi

juchá

xuˈtʃa

Jina

arhikua

aɽiˈkʷa

Mtu

kʼuiripu

kʰʷiˈɾipu

Kichwa

ejpu

expu

Jicho

éskua

ˈeskʷa

Sikio

kutsïkua

kuˈtsɨkʷa

Pua

úrhi

ˈuɽi

Mdomo

penchumikua

pentʃumikʷa

Jino

sïni

sɨni

Ulimi

katamba

katamba

Mkono

jájki

ˈhaxki

Mguu

jantsíri

xanˈtsiɾi

Moyo

mintsita

minˈtsita

Mfupa

úni

ˈuni

Damu

iurhiri

juɽiɽi

Kinyesi

kuatsita

kʷatsita

Upendo

uekpini

wekpini

Mti

anhatapu

aŋaˈtapu

Mbwa

uíchu

ˈwitʃu

Paka

misitu

miˈsitu

Samaki

kurucha

kuɾutʃa

Ndege

kuini

kʷini

Kipepeo

parakata

paˈɾakata

Yai

kuaxanda

kʷaʃanda

Dubu

osu

osu

Farasi

kabaiu

kaˈbaju

Nyumba

taa

ta

Maziwa

lechi

letʃi

Asali

tékua

ˈtekʷa

Chumvi

itúkua

iˈtukʷa

Mvinyo

binu

ˈbinu

Chuma

tiámu

ˈtjamu

Kitabu

karakata

kaɾakata

Kula

tʼireni

tʰiˈɾeni

Kunywa

itsïmani

itsɨmani

Kulala

kʼuíni

ˈkʰʷini

Moja

ma

ma

Mbili

tsimani

tsiˈmani

Tatu

tanimu

tanimu

Nne

tʼamu

tʰamu

Tano

yumu

jumu

Mia

yumu ekuatsi

jumu ekʷatsi

Habari

—

—

Asante

diosï meyamu

diosɨ meˈjamu

Nzuri

sesi

ˈsesi

Mpya

jimbanhi

ximbaŋi

Nyekundu

charhápiti

tʃaˈɽapiti

Nyeupe

urapiti

uɾapiti

Nyeusi

turhipiti

tuɽipiti

Kijani

xunhupiti

ʃuŋupiti

Kompyuta

komputadora

komputadoɾa

Chai

té

te

Kahawa

kafe

kafe

Sukari

asukar

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: isolate

Maana Lugha ya PurépechaKiekstremaduraKinahuatl cha Huasteca cha KatiKichavacanoKisisiliaKikorsikaKiasturia
Maji itsï /iˈtsɨ/ augua /ˈawɣwa/ atl /atɬ/ agua /ˈaɡwa/ acqua /ˈakkwa/ acqua /ˈakwa/ agua /ˈaɣwa/
Moto chpíri /ˈtʃpʰiɾi/ huegu /ˈhweɣu/ tlitl /tɬitɬ/ fuego /ˈfweɡo/ focu /ˈfɔku/ focu /ˈfɔku/ fueu /ˈfweu/
Jua jurhiata /xuɽˈjata/ sol /sɔl/ tonati /tonati/ sol /sol/ suli /ˈsuli/ sole /ˈsɔle/ sol /sol/
Mwezi kutsi /ˈkutsi/ luna /ˈluna/ metztli /metstɬi/ luna /ˈluna/ luna /ˈluna/ luna /ˈluna/ lluna /ˈʎuna/
Nyota jóskua /ˈxoskʷa/ estrella /ehˈtɾeʎa/ sitlalij /siˈtɬalih/ estrellas /esˈtɾejas/ stidda /ˈstɪɖːa/ stella /ˈstella/ estrella /esˈtɾeʎa/
Usiku churikua /tʃuɾikʷa/ nochi /ˈnotʃi/ youali /jowali/ noche /ˈnotʃe/ notti /ˈnɔtti/ notte /ˈnɔtːe/ nueche /ˈnwetʃe/
Mvua janikua /xanikʷa/ lluvia /ˈʎuβja/ kiyawit /kiˈjawit/ ulan /uˈlan/ chiuvuta /kjuˈvuta/ pioggia /ˈpjɔdʒa/ lluvia /ˈʎuβja/
Theluji iéjta /ˈjexta/ ñevi /ˈɲeβi/ sital set /sital set/ nieve /ˈnjebe/ nivi /ˈniːvi/ neve /ˈneve/ nieve /njeβe/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap