Tiwi
Kitiwi
Lugha peke
Kitiwi ni lugha ya asili ya Waaboriginali wa Australia iliyopo kwa upekee, inayozungumzwa katika Visiwa vya Tiwi nje ya pwani ya Northern Territory. Kutokana na utata wa kisarufi na kujitenga kwake na lugha nyingine za Kiaustralia, uainishaji wake kamili bado haujabainishwa.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kitiwi
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Lugha peke
| Maana | Kitiwi | Kiadnyamathanha | Kinhanda | Kilardil | Kiwarlpiri | Kingunnawal | Kiwarnman |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | kukuni /kukuni/ | awi /awi/ | kapi /kapi/ | nguka /ŋuka/ | ngapa /ŋapa/ | kungal /kuŋal/ | kalyu /kaʎu/ |
| Moto | yikwani /jikʷani/ | ardrla /aʈɭa/ | warla /waɻla/ | nyuda /ɲuda/ | warlu /waɭu/ | warba /waɻba/ | nguja /ŋuɟa/ |
| Jua | warnarringa /waɾnaɾiŋa/ | yurnrdu /juɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | warrka /waɾka/ | wanta /wanta/ | winyu /wiɲu/ | karrpu /karpu/ |
| Mwezi | japarra /dʒapaɾa/ | viRa /viɹa/ | kanyala /kaɲala/ | kirdikir /kiɖikir/ | kirntangi /kiɳʈaŋi/ | birrang /biɻaŋ/ | panyalpa /paɲalpa/ |
| Nyota | japalinga /dʒapaliŋa/ | vurdli /vuʈli/ | indiya /indija/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ | yanjilypiri /jaɲɟiʎpiɻi/ | dyurra /ɟura/ | kurtalya /kuʈaʎa/ |
| Usiku | japinamini /dʒapinamini/ | wilydya /wiʎca/ | maru /maru/ | nata /nata/ | munga /muŋa/ | kaku /kaku/ | payin /pajin/ |
| Mvua | pakitringa /pakitɾiŋa/ | warrana /warana/ | pundu /pundu/ | — | minyira /miɲiɻa/ | garrit /ɡaɻit/ | kuluwa /kuluwa/ |
| Upepo | wunijaka /wunidʒaka/ | milyaRu /miʎaɹu/ | uudinu /uudinu/ | — | warlpa /waɭpa/ | — | karlalarra /kaɭalara/ |
| Udongo | kiluwarti /kiluwaɾti/ | yarta /jaʈa/ | — | — | walya /walja/ | dhaura /d̪auɻa/ | langa /laŋa/ |
| Jiwe | waranga /waɾaŋa/ | adynya /acɲa/ | — | — | pirli /piɭi/ | wullung /wuluŋ/ | purli /puɭi/ |
| Mlima | jupunyini /dʒupuɲini/ | — | — | — | pamarrpa /pamaɾpa/ | — | — |
| Bahari | winga /wiŋa/ | — | — | — | mangkuru /maŋkuɻu/ | — | — |
| Mama | naringa /naɾiŋa/ | ngami /ŋami/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngama /ŋama/ | ngati /ŋati/ | guni /ɡuni/ | pipirnpa /pipiɳpa/ |
| Baba | rringani /ɾiŋani/ | vapi /vapi/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kantha /kan̪t̪a/ | kirda /kiɖa/ | pumba /pumba/ | mamarnpa /mamaɳpa/ |
| Binti | miraninga /miɾaniŋa/ | — | yurdu /juɖu/ | — | yurntalpa /juɳʈalpa/ | — | yurntalpa /juɳʈalpa/ |
| Mimi | ngiya /ŋija/ | ngayi /ŋaji/ | ngayi /ŋaji/ | ngada /ŋada/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngaya /ŋaja/ | parra /para/ |
| Wewe | nginja /ŋiɲca/ | nhina /n̪ina/ | nyini /ɲini/ | nyingki /ɲiŋki/ | nyuntu /ɲuntu/ | ngindu /ŋindu/ | parrangku /paraŋku/ |
| Sisi | ngawa /ŋawa/ | ngarlpurla /ŋaɭpuɭa/ | ngayinu /ŋajinu/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ | ngalipa / nganimpa /ŋalipa / ŋanimpa/ | gulanyin / gulanyilla /ɡulaɲin / ɡulaɲila/ | parrawarta /parawaʈa/ |
| Jina | yintanga /jintaŋa/ | mityi /mici/ | yini /jini/ | nyunda /ɲunda/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | lirrka /lirka/ |
| Kichwa | pungintaga /puŋintaɡa/ | vapardrla /vapaʈɭa/ | — | — | jurru /ɟuru/ | guddagong /ɡuddaɡoŋ/ | kata /kata/ |
| Jicho | pijara /pidʒaɾa/ | mina /mina/ | kuru /kuɻu/ | kuwa /kuwa/ | milpa /milpa/ | mil /mil/ | panaya /panaja/ |
| Sikio | purrakurninga /puɾakuɾniŋa/ | yuri /juɾi/ | wurtka /wuʈka/ | — | langa /laŋa/ | guri /ɡuɻi/ | kurlka /kuɭka/ |
| Pua | jinimuli /dʒinimuli/ | — | muttha /mut̪a/ | — | mulyu /muʎu/ | nyigity /ɲiɡiɟ/ | mulya /muʎa/ |
| Mdomo | yirripuntikawa /jiɾipuntikawa/ | — | ngarnmanu /ŋaɳmanu/ | — | lirra /liɾa/ | dhambir /d̪ambiɻ/ | jawa /ɟawa/ |
| Jino | yingkana /jiŋkana/ | ira /iɾa/ | idaji /idadʒi/ | kadma leman /kadma leman/ | kartirdi /kaʈiɖi/ | weera /weːra/ | yirra /jira/ |
| Ulimi | yimitarla /jimitaɭa/ | yarli /jaɭi/ | thalanyu /t̪alaɲu/ | jalda leman /dʒalda leman/ | jalanypa /ɟalaɲpa/ | dalang /dalaŋ/ | nyanyjarla /ɲaɲɟaɭa/ |
| Mkono | yikara /jikaɾa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | marlda /maɭda/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɻa/ | mapirrpa /mapirpa/ |
| Mguu | malapwara /malapʷaɾa/ | idna /idna/ | yina /jina/ | jaa /dʒaː/ | wirliya /wiɭija/ | dyinang /ɟinaŋ/ | jina /ɟina/ |
| Moyo | miringa /miɾiŋa/ | yurlk-aka /juɭkaka/ | pulpara /pulpaɻa/ | bulja /buldʒa/ | rduku-rduku /ɖukuɖuku/ | gauar /ɡauar/ | kurturtu /kuʈuʈu/ |
| Mfupa | pwaja /pʷadʒa/ | warlpu /waɭpu/ | mambu /mambu/ | kadma /kadma/ | larrpa /laɾpa/ | wiak /wiak/ | yika /jika/ |
| Damu | majipani /madʒipani/ | arti /aʈi/ | nguba /ŋuba/ | kanda /kanda/ | yalyu /jaʎu/ | guruba /ɡuruba/ | miji /miɟi/ |
| Kinyesi | kinyirri /kiɲiɾi/ | udna /utna/ | wuna /wuna/ | — | kuna /kuna/ | gunung /ɡunuŋ/ | murla /muɭa/ |
| Upendo | payinti /pajinti/ | ngadha-pa- /ŋat̪apa/ | kanyji /kaɲdʒi/ | — /—/ | yulkami /julkami/ | marmit /maɻmit/ | — /—/ |
| Mti | pirntali /piɾntali/ | wirti /wiʈi/ | parntany /paɳʈaɲ/ | thungal /θuŋal/ | watiya /watija/ | warabi /waɻabi/ | mungka /muŋka/ |
| Mbwa | marlapwawa /maɭapʷawa/ | wirlka /wiɭka/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | ngawa /ŋawa/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | mirri /miɻi/ | jarntu /ɟaɳʈu/ |
| Paka | pussycat /pusikat/ | — /—/ | paka /paka/ | — /—/ | mungalpa /muŋalpa/ | poosi /puːsi/ | pujikatu /puɟikatu/ |
| Samaki | miputi /miputi/ | varru /varu/ | wiitya /wiːca/ | yaka /jaka/ | yawu /jawu/ | kuya /kuja/ | kapi /kapi/ |
| Ndege | tokwampini /tokʷampini/ | — | — | — | jurlpu /ˈɟuɭpu/ | budyan /buɟan/ | yintajarra /jintaɟara/ |
| Kipepeo | kwarikwaringa /kʷaɾikʷaɾiŋa/ | arli vilhi-vilhi /aɭi vil̪i-vil̪i/ | ngaabeera /ŋaːbeːra/ | — | pinta-pinta /pintapinta/ | — | wirripintapinta /wiripintapinta/ |
| Yai | pajipajuwu /padʒipadʒuwu/ | vipi /vipi/ | — | — | ngipiri /ŋipiɻi/ | gubbong /ɡubboŋ/ | ngampu /ŋampu/ |
| Farasi | pika /pika/ | — | — | — | nantuwu /nantuwu/ | — | — |
| Nyumba | kurrampali /kuɾampali/ | wardrli /waʈɭi/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngambirr /ŋambir/ | yuwarli /juwaɭi/ | kuni /kuni/ | maya /maja/ |
| Maziwa | pularti /pulaɾti/ | ngama /ŋama/ | — | — | lampurnu /lampuɳu/ | — | — |
| Asali | yingwati /jiŋwati/ | — | — | — | ngarlu /ŋaɭu/ | kawangkal /kawaŋkal/ | — |
| Chumvi | kirririka /kiɾiɾika/ | — | — | — | jarlti /ɟaɭti/ | — | — |
| Mvinyo | yingwatinga /jiŋwatiŋa/ | — | — | — | pama /pama/ | — | — |
| Mchele | pirraja /piɾadʒa/ | — | — | — | — | — | — |
| Chuma | wulimirri /wulimiɾi/ | — | — | — | yayini /jajini/ | — | — |
| Kitabu | jurra /dʒuɾa/ | — | — | — | pipa /pipa/ | — | — |
| Kula | ngarini /ŋaɾini/ | ngarlku- /ŋaɭku/ | ngarna /ŋaɻna/ | jitha /dʒiθa/ | ngarni /ŋaɳi/ | daring /daɻiŋ/ | nyarrarni /ɲaraɳi/ |
| Kunywa | pirninkili /piɾninkili/ | yapa- /japa/ | nyuna /ɲuna/ | kurdama /kuɖama/ | purrami /puɾami/ | nyu /ɲu/ | jikila /ɟikila/ |
| Kulala | mili /mili/ | miya /mija/ | wuupata /wuːpata/ | — | jarda ngunami /ɟaɖa ŋunami/ | ngambori /ŋamboɻi/ | kunyalajuwa /kuɲalaɟuwa/ |
| Moja | yati /jati/ | ubmanaka /upmanaka/ | kuyu /kuju/ | warnge /waɾŋe/ | jinta /ɟinta/ | meddhung /med̪uŋ/ | kumpinyu /kumpiɲu/ |
| Mbili | yirrara /jiɾaɾa/ | alypilhanha /aʎpil̪an̪a/ | wuthada /wut̪ada/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ | jirrama /ɟiɾama/ | bula /bula/ | kujarra /kuɟara/ |
| Tatu | yirrajirrima /jiɾadʒiɾima/ | urlpa-rrina /uɭparina/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ | mungkalan /muŋkalan/ | jirrama-kari-jinta /ɟiɾamakaɾiɟinta/ | bula mittong /bula mitoŋ/ | kujarrakumpinyu /kuɟarakumpiɲu/ |
| Nne | yatapinti /jatapinti/ | — | — | — | jirrama-kari-jirrama-kari /ɟiɾamakaɾiɟiɾamakaɾi/ | — | kujarrakujarra /kuɟarakuɟara/ |
| Tano | pinginingita /piŋiniŋita/ | — | — | — | rdaka-pala /ɖakapala/ | — | — |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ | palya /paʎa/ |
| Asante | wuta-wani /wutawani/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ | — /—/ |
| Nzuri | pupuni /pupuni/ | warnrdu /waɳʈu/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | kuba /kuba/ | ngurrju /ŋuɾɟu/ | walunga /waluŋa/ | ngalypa /ŋaʎpa/ |
| Mpya | awirankini /awiɾankini/ | marra /mara/ | — | — | jalangu-warnu /ɟalaŋuwaɳu/ | — | — |
| Nyekundu | yaringa /jaɾiŋa/ | yalhdhatyi /jal̪t̪aci/ | marniwidi /maɳiwidi/ | kandukan /kandukan/ | yalyu-yalyu /jaʎujaʎu/ | dhiram-dhiram /d̪iɾamd̪iɾam/ | martarr /maʈar/ |
| Nyeupe | turtiyangini /tuɾtijaŋini/ | upa /upa/ | wilidi /wilidi/ | — | kardirri /kaɖiɾi/ | daguru-gurag /daɡuɾuɡuɾaɡ/ | mirtamirta /miʈamiʈa/ |
| Nyeusi | tuniwunga /tuniwuŋa/ | — | — | — | kirdily /kiɖiʎ/ | buru-bura /buɻubuɻa/ | warrukurla /warukuɭa/ |
| Sukari | tingati /tiŋati/ | — | — | — | juka /ɟuka/ | — | — |
Ukurasa 1/9
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap