Sophia เป็นคำนามสามัญ sophía (σοφία) ภาษากรีกแปลว่า “ปัญญา” คำเดียวกับที่อยู่ใน philosophía “ความรักในปัญญา” ต่างจากยอห์นหรือเปโตร ชื่อนี้ไม่ต้องสืบไปหาใครคนไหน ตั้งชื่อลูกสาวว่า Sophia ก็คือตั้งชื่อเธอว่าปัญญา เหมือนตั้งชื่อว่าพระคุณหรือความหวัง
ปัญญาและบุตรสาว
ปฏิทินนักบุญก็มีโซเฟีย ผู้พลีชีพในศตวรรษที่ 2 ที่มีลูกสาวสามคนชื่อความเชื่อ ความหวัง และความรัก แม่ชื่อปัญญากับลูก ๆ ที่ชื่อเป็นคุณธรรม ฟังเหมือนบทเทศน์มากกว่าครอบครัว ในคอนสแตนติโนเปิล มหาวิหารฮาเกียโซเฟียตั้งชื่อตาม “ปัญญาศักดิ์สิทธิ์” คือตัวปัญญาเอง ไม่ใช่ผู้หญิงคนไหน
จากวังสู่วัง
จากนั้นชื่อก็เดินทางผ่านราชวงศ์ เป็นที่นิยมในราชวงศ์ยุโรปภาคพื้นทวีปในยุคกลาง แล้วราชวงศ์ฮาโนเวอร์จากเยอรมนีก็พาเข้าอังกฤษในศตวรรษที่ 18 เฮนรี ฟีลดิงเอาไปใช้ใน ทอม โจนส์ (1749) เจ้าหญิงเยอรมันชื่อโซฟีคนหนึ่งมาถึงรัสเซียในปี 1744 และกลายเป็นจักรพรรดินีแคทเธอรีนมหาราช
S, Z, Ž, Zs
อักษรกรีก phi และ s ตัวแรกกำหนดความต่างของ 21 รูปบนแผนที่ ภาษาตะวันตกเก็บเสียง f ไว้ โดยสะกดด้วย ph หรือ f เช่น Sophie ภาษาฝรั่งเศสและเยอรมัน Sofía ภาษาสเปน Sofia ภาษาอิตาลีและสวีเดน ภาษาจอร์เจียซึ่งไม่มี f เรียก Sopio (სოფიო)
ยุโรปกลางเปลี่ยนเสียงต้นชื่อ Zofia ภาษาโปแลนด์ Žofie ภาษาเช็ก และ Zsófia ภาษาฮังการีต่างแทน s ด้วยพยัญชนะเสียงหึ่ง เพื่อนบ้านสามประเทศจึงเขียนเสียงแรกเดียวกันได้สามแบบ ชื่อเล่นโปแลนด์ตามมาเป็น Zosia ภาษาฮังการีมี Zsófi
София (Sofiya) ภาษารัสเซียมีชื่อเล่นที่ไปได้ไกลจากบ้าน Sonya เป็นรูปย่อแบบรัสเซีย และนิยายก็ทำให้ชื่อนี้แพร่หลายในภาษาอังกฤษ ได้แก่ อาชญากรรมและการลงทัณฑ์ ของดอสโตเยฟสกี (1866) และ สงครามและสันติภาพ ของตอลสตอย (1869)
ดาราภาพยนตร์คนหนึ่งพาชื่อนี้ย้อนกลับไปหาต้นทาง นักแสดงหญิงชาวอิตาลีที่เดิมชื่อ Sofia เลือกตัวสะกดแบบกรีกมาใช้บนจอเงิน กลายเป็น Sophia Loren ตัว ph แบบเก่าจึงกลับมาเพื่อความเย้ายวน และปัญญาของกรีกก็ได้ขึ้นโปสเตอร์หนัง