Sarikoli
Сарыкольский
индоевропейская (Иранская, восточный Иранская, Shughni-Yazgulami)
Сарыкольский — восточноиранский язык памирской группы, на котором говорят около 30 000 человек в Ташкурган-Таджикском автономном уезде на Памире, на западе Синьцзяна в Китае, — это единственная страна, где на нём говорят. Его носители — большинство тех, кого Китай относит к таджикской народности (около 10 000 человек этой народности говорят по-вахански), но сарыкольский — не таджикский язык Таджикистана: собственно таджикский — западноиранский язык, близкий персидскому, тогда как сарыкольский принадлежит к восточноиранской ветви, и эти два языка взаимно непонятны. Его ближайшие родственники — шугнанский, диалектом которого является рушанский, и язгулямский; ваханский хотя и распространён по соседству и часто причисляется вместе с ними к памирским языкам, принадлежит к другой ветви восточноиранских и с сарыкольским взаимно непонятен. Сарыкольский бесписьменный; носители пишут по-уйгурски и по-китайски, а многие говорят ещё и по-киргизски. Ташкурган стоит на старом шёлковом пути через Памир к Каракоруму, и это название означает по-тюркски «каменная крепость».
Где на нём говорят
Сарыкольский — основные слова (87)
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками: индоевропейская (Иранская, восточный Иранская, Shughni-Yazgulami)
| Значение | Сарыкольский | Фригийский язык | Уичита | Авестийский | Хаджонг | Абау | Парфянский |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | khac /xats/ | bedu /ˈbedu/ | kicʔa /kitsʔa/ | 𐬁𐬞 /aːp/ | pani /pani/ | hu /hu/ | āb /aːb/ |
| Огонь | yuc /juts/ | — /—/ | heːcʔa /heːtsʔa/ | 𐬁𐬙𐬀𐬭 /aːtar/ | ag /aɡ/ | ya /ja/ | ādar /aːdar/ |
| Солнце | qher /χeɾ/ | — /—/ | saːkhirʔa /saːkʰiɾʔa/ | 𐬵𐬎𐬎𐬀𐬭𐬆 /huwarə/ | bela /bela/ | ey /ej/ | xwar /xwar/ |
| Луна | most /most/ | masê /maˈseː/ | waːh /waːh/ | 𐬨𐬁𐬵 /maːh/ | চান /tʃan/ | yen /jɛn/ | māh /maːh/ |
| Звезда | khturj /xtuɾdʑ/ | — /—/ | hiːkwirikʔa /hiːkʷiɾikʔa/ | 𐬯𐬙𐬀𐬭 /star/ | tara /taɾa/ | por /por/ | astārag /asˈtaːraɡ/ |
| Ночь | khob /xob/ | — /—/ | ckhaːrʔa /tskʰaːɾʔa/ | 𐬑𐬱𐬀𐬞 /xʃap/ | rati /rati/ | nayr /najr/ | ʾxšp /xʃap/ |
| Дождь | wareyj /waɾejdʑ/ | — | — | 𐬬𐬁𐬭𐬀 /ˈʋaːra/ | mek /mek/ | sueyr /suejɾ/ | wārān /waːraːn/ |
| Снег | zmun /zmun/ | — | hiraːʔa /hiɾaːʔa/ | 𐬬𐬀𐬟𐬭𐬀 /wafra/ | borof /bɔrof/ | — | wafr /wafr/ |
| Ветер | shamul /ɕamul/ | — | niweʔeːrʔa /niweʔeːɾʔa/ | 𐬬𐬁𐬙𐬀 /ˈʋaːta/ | batas /batas/ | anhoh /anhɔh/ | wād /waːd/ |
| Земля | sit /sit/ | — | — | 𐬰𐬀𐬨 /zam/ | মাটি /maʈi/ | ki /ki/ | zamīg /zamiːɡ/ |
| Камень | zher /ʑeɾ/ | — | — | 𐬀𐬯𐬆𐬥𐬔𐬀 /asəŋɡa/ | — | mein /mein/ | sang /saŋɡ/ |
| Гора | qir /qiɾ/ | — | — | 𐬔𐬀𐬌𐬭𐬌 /ɡairi/ | — | mnuw /mnuw/ | kōf /koːf/ |
| Море | deengiz /dɵnɡiz/ | — | — | 𐬰𐬭𐬀𐬌𐬌𐬀𐬢𐬵 /zrajaŋh/ | — | sour-yawp-ar /souɾ jawp aɾ/ | zrēh /zreːh/ |
| Мать | ano /ano/ | mater /ˈmater/ | eciyeːh /etsijeːh/ | 𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭 /maːtar/ | ma /ma/ | ipey /ˈipej/ | mād /maːd/ |
| Отец | ato /ato/ | atas /aˈtas/ | taːtah /taːtah/ | 𐬞𐬌𐬙𐬀𐬭 /pitar/ | baba /baba/ | aio /aˈio/ | pid /pid/ |
| Дочь | razen /ɾazen/ | — | — | 𐬛𐬎𐬔𐬆𐬛𐬀𐬭 /duɡədar/ | — | ney swanyo /nej swanjo/ | duxt /duxt/ |
| Я | waz /waz/ | az /az/ | nacʔih /natsʔih/ | 𐬀𐬰𐬆𐬨 /azəm/ | moi /muɪ/ | hane /hane/ | az /az/ |
| Ты | tew /tew/ | — /—/ | nasʔih /nasʔih/ | 𐬙𐬏𐬨 /tuːm/ | tui /tuɪ/ | hme /hme/ | tu /tuː/ |
| Мы | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐬬𐬀𐬉𐬨 /vaeːm/ | amra /amra/ | — /—/ | amāh /amaːh/ |
| Имя | num /num/ | onoman /ˈonoman/ | hissaːrʔa /hissaːɾʔa/ | 𐬥𐬁𐬨𐬀𐬥 /naːman/ | nam /nam/ | non /non/ | nām /naːm/ |
| Голова | kol /kol/ | — | — | 𐬯𐬀𐬭𐬀𐬵 /sarah/ | — | makwey /makwej/ | sar /sar/ |
| Глаз | cem /tsem/ | — /—/ | kirikʔa /kiɾikʔa/ | 𐬗𐬀𐬱𐬨𐬀𐬥 /tʃaʃman/ | soku /sɔku/ | nene /ˈnɛnɛ/ | čašm /tʃaʃm/ |
| Ухо | Gewl /ʁewl/ | — | — | 𐬔𐬀𐬊𐬱𐬀 /ɡaoʃa/ | kan /kan/ | nweyk /nwejk/ | gōš /ɡoːʃ/ |
| Нос | nodz /nodz/ | — | — | 𐬥𐬁𐬵 /naːh/ | nak /nak/ | kasaw /kasaw/ | — |
| Рот | Gov /ʁov/ | — | — | 𐬁𐬵 /aːh/ | — | woki /woki/ | rumb /rumb/ |
| Зуб | dhandun /ðandun/ | — /—/ | aːkʔa /aːkʔa/ | 𐬛𐬀𐬧𐬙𐬀𐬥 /dantan/ | dat /dat/ | nays /najs/ | dndʾn /dandaːn/ |
| Язык | ziv /ziv/ | — /—/ | hacʼa /hatsʔa/ | 𐬵𐬌𐬰𐬎𐬎𐬁 /hizuaː/ | jiba /dʒiba/ | sane /sane/ | ʾzbʾn /izβaːn/ |
| Рука | dheest /ðɵst/ | zeira /ˈzeːra/ | iskʔa /iskʔa/ | 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 /zasta/ | hat /hat/ | yiha /jiha/ | dast /dast/ |
| Ступня | pedh /peð/ | petes /ˈpetes/ | asʔa /asʔa/ | 𐬞𐬀𐬛 /pad/ | theng /ʈʰeŋ/ | sune /sune/ | pʾd /paːð/ |
| Сердце | zord /zoɾd/ | — /—/ | sikicʔa /sikitsʔa/ | 𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛 /zərəd/ | mon /mon/ | uron /uron/ | zyrd /zird/ |
| Кость | istqhun /istχun/ | — /—/ | kiːsʔa /kiːsʔa/ | 𐬀𐬯𐬙 /ast/ | harang /haraŋ/ | i /i/ | ʾstg /astaɡ/ |
| Кровь | waqhin /waχin/ | — /—/ | waːckicʔa /waːtskitsʔa/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎𐬥𐬍 /vohuniː/ | rokto /rɔkto/ | nyoh /ɲoh/ | gwhn /ɡuxn/ |
| Любовь | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐬟𐬭𐬌𐬌𐬀 /frija/ | — /—/ | — /—/ | friyādan /frijaːdan/ |
| Дерево | daraqht /daɾaχt/ | — /—/ | tiyaːhkw /tijaːhkʷ/ | 𐬬𐬀𐬉𐬯𐬀 /waesa/ | gas /ɡas/ | nɔw /nɔw/ | dār /daːr/ |
| Собака | keed /kɵd/ | kan /kan/ | kiciyeːh /kitsijeːh/ | 𐬯𐬞𐬁 /spaː/ | kuthura /kutʰuɾa/ | nwoh /nwɔh/ | spag /spaɡ/ |
| Кошка | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Рыба | mui /mui/ | — /—/ | kaːcʔa /kaːtsʔa/ | 𐬨𐬀𐬯𐬌𐬌𐬀 /masja/ | mas /maːtʃʰ/ | nom /nom/ | mʾsyg /maːsjaɡ/ |
| Птица | qeesh /qɵɕ/ | — | ichir /itsʰiɾ/ | 𐬨𐬆𐬭𐬆𐬖𐬀 /mərəɣa/ | — | ahney /ahnej/ | murw /murw/ |
| Яйцо | tqheem /tχɵm/ | — | nikwiːkʔa /nikʷiːkʔa/ | 𐬀𐬉𐬨 /aem/ | dim /dim/ | — | — |
| Дом | ched /tɕed/ | — /—/ | akhaːrʔa /akʰaːɾʔa/ | 𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀 /nmaːna/ | ghor /ɡʱoɾ/ | a /a/ | xānag /xaːnaɡ/ |
| Соль | namodhj /namoðdʑ/ | — | — | — | — | sol /sol/ | nmydk /nameːdk/ |
| Есть | qheeg /χɵɡ/ | — /—/ | kaʔac /kaʔats/ | 𐬑𐬬𐬀𐬭 /xwar/ | kha /kʰa/ | ra /ɾa/ | xward- /xward/ |
| Пить | brukht /bɾuxt/ | — /—/ | kikʔa /kikʔa/ | 𐬞𐬁 /paː/ | kha /kʰa/ | lowswa /lowswa/ | pī- /piː/ |
| Спать | khuvd /xuvd/ | — | — | 𐬑𐬬𐬀𐬞 /xwap/ | ghuma /ɡʱuma/ | lwon /lwon/ | xwsp- /xusp/ |
| Один | iw /iw/ | — /—/ | chiʔass /tsʰiʔass/ | 𐬀𐬉𐬬𐬀 /aewa/ | ek /ek/ | kamon /kamon/ | ēw /eːw/ |
| Два | dhew /ðew/ | — /—/ | wic /wits/ | 𐬛𐬬𐬀 /dva/ | dui /duɪ/ | kreys /kɾejs/ | dō /doː/ |
| Три | ’aroy /haɾoj/ | — /—/ | taw /taw/ | 𐬚𐬭𐬁𐬌𐬌𐬊 /θraːjoː/ | tin /tin/ | krompri /kɾompɾi/ | hry /hreː/ |
| Четыре | cavur /tsavuɾ/ | — | taːkwic /taːkʷits/ | 𐬗𐬀𐬚𐬡𐬀𐬭 /tʃaθwar/ | — | ihaiha-aw /ihaiha aw/ | čafār /tʃafaːr/ |
| Пять | pindz /pindz/ | — | — | 𐬞𐬀𐬧𐬗𐬀 /pantʃa/ | — | iha sirom /iha siɾom/ | panj /pandʒ/ |
| Сто | sad /sad/ | — | — | 𐬯𐬀𐬙𐬆𐬨 /satəm/ | — | — | sad /sad/ |
| Привет | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | drōd /droːd/ |
| Спасибо | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | spās /spaːs/ |
| Хороший | charj /tɕaɾdʑ/ | — /—/ | acs /atss/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎 /vohu/ | bhala /bʱala/ | yapre /japɾɛ/ | nēw /neːw/ |
| Новый | neej /nɵdʑ/ | — | — | 𐬥𐬀𐬎𐬎𐬀 /nava/ | — | iwon /iwon/ | nawāg /nawaːɡ/ |
| Красный | reesht /ɾɵɕt/ | — /—/ | kwhaːc /kʷʰaːts/ | 𐬯𐬎𐬑𐬭𐬀 /suxra/ | lal /lal/ | oupuey /oupuej/ | swxr /suxr/ |
| Белый | speyd /spejd/ | — | — | 𐬯𐬞𐬀𐬉𐬙𐬀 /spaeta/ | dhola /dʱola/ | weys /wejs/ | ispēd /ispeːd/ |
| Чёрный | tor /toɾ/ | — | — | 𐬯𐬁𐬨𐬀 /saːma/ | — | orpey /oɾpej/ | syʾw /sjaːw/ |
| Зелёный | sovdz /sovdz/ | — | — | — | — | — | — |
| Апельсин | nuranǰi /nuɾandʑi/ | — | — | — | — | — | — |
Открыть интерактивную карту: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.
Автор Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Главная LangMap