Miisho miwili kwenye ramani moja
Chagua Mariamu kwenye ramani, na visanduku vinagawanyika kulingana na sauti yao ya mwisho. Kiebrania מִרְיָם Miryam, Kiarabu مريم na Kiajemi مریم Maryam, Kiurdu مریم Maryam, Kituruki Meryem na Kiamhari ማርያም Maryam vinaishia kwa -m, na Kiswahili Mariamu kinabaki na m na kuongeza -u mwishoni. Kwingineko kote jina linaishia kwa irabu: Kihispania María; Kiitaliano, Kijerumani, Kipolandi na Kireno Maria; Kigiriki Μαρία (María); Kirusi Мария (Mariya); Kifaransa Marie; Kiingereza Mary.
Mgawanyiko huu tayari upo katika Biblia ya Kigiriki. Septuaginta, ambayo tafsiri yake ilianza karne ya 3 KK, inaandika jina la dada yake Musa Μαριαμ Mariam (Kutoka 15:20). Agano Jipya linatumia Mariam na pia Maria kwa mama yake Yesu. Umbo la kwanza linachukua jina la Kisemiti bila kulibadilisha na halipokei viambishi vya uhusika. Umbo la pili ni nomino ya kike ya Kigiriki inayoishia kwa -a, hivyo lingeweza kupokea viambishi vya uhusika vya Kigiriki. Kilatini kilichukua Maria, vivyo hivyo lugha za Ukristo wa Kilatini. Umbo la -m liliendelea hadi Kiarabu. Sura ya 19 ya Kurani inaitwa Maryam, na yeye ndiye mwanamke pekee ambaye Kurani inamtaja kwa jina. Kisanduku cha Kiamhari kinaonyesha kwamba mgawanyiko huu si wa Wakristo dhidi ya Waislamu: Maryam pia ni jina la Bikira katika Kanisa la Kiorthodoksi la Ethiopia.
Irabu nazo zina historia yake. Herufi i katika Miryam ya Kiebrania inatokana na alama za irabu za Wamasoreti, ambazo ziliongezwa kwenye maandiko kati ya karne ya 7 na ya 10 BK. Mariam ya Kigiriki ni ya zamani zaidi kwa karne nyingi, na mahali hapo ina a.
Jina hili lilimaanisha nini
Hakuna anayejua. Mwaka 1895 Otto Bardenhewer alichapisha tasnifu, Der Name Maria, iliyojadili takriban maana sabini zilizopendekezwa. Kuu ni hizi:
- Kimisri mr “upendo” au mry “mpendwa”, kipengele kilichomo katika majina kama Meritamun, “mpendwa wa Amun”. Behind the Name inaona asili ya Kimisri kuwa ndiyo inayowezekana zaidi. Anthony Maas, katika Catholic Encyclopedia ya mwaka 1912, aliamua kwamba “asili kama hiyo inawezekana tu, au kwa kiwango cha juu kabisa ina uwezekano mdogo mno.”
- Kiebrania mar “chungu”, mzizi uleule wa neno la Kiingereza myrrh (manemane). Irish Names and Surnames (1923) ya Patrick Woulfe inapendelea maana hii na kuifasiri kama uchungu kwa maana ya huzuni.
- Kiebrania meri “uasi”, uhusiano unaotolewa katika Strong's Concordance (1890).
- “Tone la bahari” la Jerome, kwa Kilatini stilla maris, linalosoma mar kama “tone” na yam kama “bahari”. Nakala za baadaye zililibadilisha kuwa stella maris, “nyota ya bahari”. Hati moja ya mkono ya Bamberg ya mwishoni mwa karne ya 9 bado ina stilla. “Nyota ya Bahari” likawa jina la heshima la Bikira, kama katika utenzi Ave maris stella.
Behind the Name na vitabu vya majina ya watoto pia vinaorodhesha “mtoto aliyetamaniwa”, lakini havitoi asili yake.
Umbo lililotengwa kwa mwanamke mmoja
Kiayalandi kina maumbo mawili ya jina hili. Wanawake huitwa Máire. Muire hutumika kwa Bikira pekee. Salamu Dia dhuit, “Mungu kwako”, hujibiwa kwa Dia is Muire dhuit, “Mungu na Maria kwako”. Kighairi pekee kinachojulikana ni wimbo Caoineadh na dTrí Mhuire, maombolezo ya Maria watatu wakati wa kusulubiwa. Woulfe aliwapata wanawake wachache tu wa Ayalandi walioitwa Mary kabla ya karne ya 17. Kipolandi kina tofauti kama hiyo: katika sala Bikira ni Maryja, ilhali msichana anaitwa Maria, umbo linaloonyeshwa kwenye ramani.
María kwa wanaume, na majina ya heshima ya Bikira kama majina
Katika jina la Kihispania lenye sehemu mbili, sehemu ya kwanza ndiyo inayoamua jinsia. José María ni mwanamume, kama waziri mkuu wa zamani José María Aznar. María José ni mwanamke. María pia hufuata majina mengine ya wanaume, kama katika Carlos María, Juan María na Luis María. Wanaume nje ya Hispania pia hulibeba: Carl Maria von Weber, Rainer Maria Rilke, Jean-Marie Le Pen.
Majina mengi ya wanawake wa Kihispania ni majina ya heshima ya Bikira ambayo neno María limeondolewa:
- Dolores linatokana na Nuestra Señora de los Dolores, Mama Yetu wa Mateso.
- Pilar linatokana na Virgen del Pilar wa Zaragoza, ambaye kwa mapokeo alimtokea Mtakatifu Yakobo juu ya nguzo.
- Rosario linatokana na Rozari.
- Mercedes linatokana na María de las Mercedes, Maria wa Rehema.
- Carmen linatokana na Mama Yetu wa Mlima Karmeli, kutoka Kiebrania karmel “bustani, shamba la matunda”. Baadaye tahajia yake ilielekezwa kwenye neno la Kilatini carmen, “wimbo”.
Katika hesabu ya watu, umbo refu bado linaongoza. Tarehe 1 Januari 2024, Taasisi ya Taifa ya Takwimu ya Hispania (INE) ilihesabu wanawake 624,368 walioitwa María Carmen, na hivyo likawa jina la mwanamke linalotumika zaidi Hispania. Kulikuwa na wanawake 551,105 walioitwa María na 340,920 walioitwa Carmen.