Abau
Kiabau
familia ya Sepik (Sepik ya Juu)
Kiabau ni lugha ya Kipapua ya kikundi kidogo cha Sepik ya Juu katika familia ya Sepik, inayozungumzwa na watu wapatao 7,500 kando ya Mto Sepik katika Mkoa wa Sandaun, Papua New Guinea, karibu na mpaka wa Indonesia. Inajulikana kwa kuwa na orodha ya fonimu rahisi kuliko lugha yoyote ya Sepik na kwa mfumo uliorekodiwa vizuri wa usemi wa mluzi unaotumika kwa umbali mrefu. Ina mfumo wa jinsia ya nomino wa madaraja nane wenye msamiati wa undugu uliokuzwa unaotofautisha maneno yanayotumiwa na wazungumzaji wa kiume na wa kike.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiabau
Vyanzo
- Bailey, D. A. (1975) A Phonological Description of Abau. Workpapers in Papua New Guinea Languages 13, SIL.
- Lock, A. H. (2011) Abau Grammar. Data Papers on Papua New Guinea Languages 57. SIL-PNG.
- Laycock, D. C. (1968) Languages of the Lumi Subdistrict (West Sepik District), New Guinea. Oceanic Linguistics 7(1): 36-66.
- Foley, W. A. (2005) Linguistic prehistory in the Sepik-Ramu basin.
- Glottolog: Abau
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: familia ya Sepik (Sepik ya Juu)
| Maana | Kiabau | Kifrigia | Kigiriki cha Kimycenae | Kilardil | Kiwichita | Kifaliska | Kisarikoli |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | hu /hu/ | bedu /ˈbedu/ | 𐀄𐀈 /hudɔːr/ | nguka /ŋuka/ | kicʔa /kitsʔa/ | — /—/ | khac /xats/ |
| Moto | ya /ja/ | — /—/ | 𐀢 /pyːr/ | nyuda /ɲuda/ | heːcʔa /heːtsʔa/ | — /—/ | yuc /juts/ |
| Jua | ey /ej/ | — /—/ | 𐀀𐀸𐀪𐀍 /haːwelios/ | warrka /waɾka/ | saːkhirʔa /saːkʰiɾʔa/ | — /—/ | qher /χeɾ/ |
| Mwezi | yen /jɛn/ | masê /maˈseː/ | 𐀕 /mɛːn/ | kirdikir /kiɖikir/ | waːh /waːh/ | — /—/ | most /most/ |
| Nyota | por /por/ | — /—/ | 𐀀𐀳𐀫 /astɛːr/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ | hiːkwirikʔa /hiːkʷiɾikʔa/ | — /—/ | khturj /xtuɾdʑ/ |
| Usiku | nayr /najr/ | — /—/ | — /—/ | nata /nata/ | ckhaːrʔa /tskʰaːɾʔa/ | — /—/ | khob /xob/ |
| Mvua | sueyr /suejɾ/ | — | — | — | — | — | wareyj /waɾejdʑ/ |
| Upepo | anhoh /anhɔh/ | — | 𐀀𐀚𐀗 /anemos/ | — | niweʔeːrʔa /niweʔeːɾʔa/ | — | shamul /ɕamul/ |
| Udongo | ki /ki/ | — | — | — | — | — | sit /sit/ |
| Jiwe | mein /mein/ | — | — | — | — | — | zher /ʑeɾ/ |
| Mlima | mnuw /mnuw/ | — | — | — | — | — | qir /qiɾ/ |
| Bahari | sour-yawp-ar /souɾ jawp aɾ/ | — | — | — | — | — | deengiz /dɵnɡiz/ |
| Mama | ipey /ˈipej/ | mater /ˈmater/ | 𐀔𐀳 /maːtɛːr/ | ngama /ŋama/ | eciyeːh /etsijeːh/ | mate /ˈmate/ | ano /ano/ |
| Baba | aio /aˈio/ | atas /aˈtas/ | 𐀞𐀳 /patɛːr/ | kantha /kan̪t̪a/ | taːtah /taːtah/ | pater /ˈpater/ | ato /ato/ |
| Binti | ney swanyo /nej swanjo/ | — | 𐀶𐀏𐀳 /tʰuɡatɛːr/ | — | — | filea /ˈfilea/ | razen /ɾazen/ |
| Mimi | hane /hane/ | az /az/ | 𐀁𐀒 /eɡɔː/ | ngada /ŋada/ | nacʔih /natsʔih/ | eko /ˈeko/ | waz /waz/ |
| Wewe | hme /hme/ | — /—/ | 𐀶 /tuː/ | nyingki /ɲiŋki/ | nasʔih /nasʔih/ | tu /tuː/ | tew /tew/ |
| Sisi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | non /non/ | onoman /ˈonoman/ | 𐀃𐀜𐀔 /onoma/ | nyunda /ɲunda/ | hissaːrʔa /hissaːɾʔa/ | nomen /ˈnomen/ | num /num/ |
| Mtu | uwrsa /uwɾsa/ | — | 𐀀𐀵𐀫𐀦 /antʰrɔːkʷos/ | — | ihaas /ihaas/ | — | — |
| Kichwa | makwey /makwej/ | — | — | — | — | — | kol /kol/ |
| Jicho | nene /ˈnɛnɛ/ | — /—/ | — /—/ | kuwa /kuwa/ | kirikʔa /kiɾikʔa/ | — /—/ | cem /tsem/ |
| Sikio | nweyk /nwejk/ | — | — | — | — | — | Gewl /ʁewl/ |
| Pua | kasaw /kasaw/ | — | — | — | — | — | nodz /nodz/ |
| Mdomo | woki /woki/ | — | — | — | — | — | Gov /ʁov/ |
| Jino | nays /najs/ | — /—/ | — /—/ | kadma leman /kadma leman/ | aːkʔa /aːkʔa/ | — /—/ | dhandun /ðandun/ |
| Ulimi | sane /sane/ | — /—/ | — /—/ | jalda leman /dʒalda leman/ | hacʼa /hatsʔa/ | — /—/ | ziv /ziv/ |
| Mkono | yiha /jiha/ | zeira /ˈzeːra/ | 𐀐𐀁 /kʰɛːr/ | marlda /maɭda/ | iskʔa /iskʔa/ | — /—/ | dheest /ðɵst/ |
| Mguu | sune /sune/ | petes /ˈpetes/ | 𐀡𐀆 /podei/ | jaa /dʒaː/ | asʔa /asʔa/ | — | pedh /peð/ |
| Moyo | uron /uron/ | — /—/ | — /—/ | bulja /buldʒa/ | sikicʔa /sikitsʔa/ | — /—/ | zord /zoɾd/ |
| Mfupa | i /i/ | — /—/ | — /—/ | kadma /kadma/ | kiːsʔa /kiːsʔa/ | — /—/ | istqhun /istχun/ |
| Damu | nyoh /ɲoh/ | — /—/ | — /—/ | kanda /kanda/ | waːckicʔa /waːtskitsʔa/ | — /—/ | waqhin /waχin/ |
| Kinyesi | si /si/ | — | — | — | — | — | — |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | 𐀠𐀫 /pʰilos/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | nɔw /nɔw/ | — /—/ | 𐀈𐀬 /doru/ | thungal /θuŋal/ | tiyaːhkw /tijaːhkʷ/ | — /—/ | daraqht /daɾaχt/ |
| Mbwa | nwoh /nwɔh/ | kan /kan/ | 𐀓𐀺 /kuwɔːn/ | ngawa /ŋawa/ | kiciyeːh /kitsijeːh/ | — /—/ | keed /kɵd/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Samaki | nom /nom/ | — /—/ | — /—/ | yaka /jaka/ | kaːcʔa /kaːtsʔa/ | — /—/ | mui /mui/ |
| Ndege | ahney /ahnej/ | — | — | — | ichir /itsʰiɾ/ | — | qeesh /qɵɕ/ |
| Kipepeo | nonkay /nonkaj/ | — | — | — | — | — | — |
| Farasi | hos /hos/ | — | 𐀂𐀦 /ikkʷos/ | — | — | — | — |
| Nyumba | a /a/ | — /—/ | 𐀺𐀂𐀒 /woikos/ | ngambirr /ŋambir/ | akhaːrʔa /akʰaːɾʔa/ | — /—/ | ched /tɕed/ |
| Maziwa | muhi /muhi/ | — | — | — | — | — | — |
| Asali | eirpow-hu /eiɾpow hu/ | — | 𐀕𐀪 /meli/ | — | — | — | — |
| Chumvi | sol /sol/ | — | — | — | — | — | namodhj /namoðdʑ/ |
| Mvinyo | wain-hu /wainhu/ | — | 𐀺𐀜 /woinos/ | — | — | uinom /ˈwiːnom/ | — |
| Chuma | ain /ain/ | — | — | — | — | — | — |
| Hariri | slika /slika/ | — | — | — | — | — | — |
| Kitabu | mamey /mamej/ | — | — | — | — | — | — |
| Kula | ra /ɾa/ | — /—/ | 𐀁𐀈𐀕𐀙 /edmenai/ | jitha /dʒiθa/ | kaʔac /kaʔats/ | — /—/ | qheeg /χɵɡ/ |
| Kunywa | lowswa /lowswa/ | — /—/ | 𐀡𐀜 /piːnɔː/ | kurdama /kuɖama/ | kikʔa /kikʔa/ | pipafo /ˈpipafoː/ | brukht /bɾuxt/ |
| Kulala | lwon /lwon/ | — | — | — | — | — | khuvd /xuvd/ |
| Moja | kamon /kamon/ | — /—/ | 𐀁 /hen/ | warnge /waɾŋe/ | chiʔass /tsʰiʔass/ | oinos /ˈoi̯nos/ | iw /iw/ |
| Mbili | kreys /kɾejs/ | — /—/ | 𐀉𐀺 /duwoː/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ | wic /wits/ | duo /ˈduo/ | dhew /ðew/ |
| Tatu | krompri /kɾompɾi/ | — /—/ | 𐀯𐀪 /tiri/ | mungkalan /muŋkalan/ | taw /taw/ | — /—/ | ’aroy /haɾoj/ |
| Nne | ihaiha-aw /ihaiha aw/ | — | 𐀤𐀵𐀫 /kʷetoro/ | — | taːkwic /taːkʷits/ | — | cavur /tsavuɾ/ |
| Tano | iha sirom /iha siɾom/ | — | — | — | — | — | pindz /pindz/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | yapre /japɾɛ/ | — /—/ | 𐀀𐀏𐀳 /aɡatʰos/ | kuba /kuba/ | acs /atss/ | duenom /ˈduenom/ | charj /tɕaɾdʑ/ |
| Mpya | iwon /iwon/ | — | 𐀚𐀺 /newos/ | — | — | — | neej /nɵdʑ/ |
| Nyekundu | oupuey /oupuej/ | — /—/ | 𐀁𐀬𐀲𐀨 /erutʰraː/ | kandukan /kandukan/ | kwhaːc /kʷʰaːts/ | — /—/ | reesht /ɾɵɕt/ |
| Nyeupe | weys /wejs/ | — | 𐀩𐀄𐀒 /leukos/ | — | — | — | speyd /spejd/ |
| Nyeusi | orpey /oɾpej/ | — | — | — | — | — | tor /toɾ/ |
| Buluu | orohior /orohior/ | — | — | — | — | — | — |
| Kahawa | kofi /kofi/ | — | — | — | — | — | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap