Adi Agom
Kiadi
Familia ya Kisino-Tibeti (tawi la Kitibeto-Burman, Tani, Magharibi)
Adi (Adi Agom, "maneno ya watu") ni lugha kuu ya Kitani ya Arunachal Pradesh kaskazini-mashariki mwa India. Watu wa Adi ni mojawapo ya makundi makubwa zaidi ya asili ya Arunachal, wenye makabila madogo mengi (Padam, Minyong, Galo, Pasi, Komkar, Tangam, Bori) yanayozungumza lahaja zinazoeleweka kati yao. Ni lugha yenye toni, yenye toni tatu tofautishi, yenye mofolojia ya kitenzi ya polisintetiki yenye upatanifu wa kihierarkia. Maarifa ya kimazingira ya kiasili ya Adi yameandikwa katika machapisho ya Adi Cultural Studies Centre. Miongoni mwa alama kuu za kitamaduni ni sherehe ya Aran na usanifu maarufu wa madaraja ya Galo.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiadi
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Familia ya Kisino-Tibeti (tawi la Kitibeto-Burman, Tani, Magharibi)
| Maana | Kiadi | Hakha Chin | Kiladakhi | Kilepcha | Kinaga cha Tangkhul | Kisikkim | Kimizo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ihi /ihi/ | ti /ti/ | ཆུ /tɕʰu/ | ᰣᰫᰵ /ʔuŋ/ | ze /ze/ | ཆུ /tɕʰu/ | tui /tui/ |
| Moto | emi /emi/ | mei /mei/ | མེ /me/ | ᰕᰧ /mi/ | mei /mei/ | མེ /mi/ | mei /mei/ |
| Jua | donyi /doɲi/ | ni /ni/ | ཉི་མ /ɲima/ | ᰠᰗᰪᰭ /sətsɯk/ | nyithui /ɲitʰui/ | ཉིམ /ɲim/ | ni /ni/ |
| Mwezi | polo /polo/ | thla /tʰla/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ᰜᰦᰟᰨ /lavo/ | lai /lai/ | ཟླ་བོ /dau/ | thla /tʰla/ |
| Nyota | takar /takar/ | arfi /ʔarfi/ | སྐར་མ /skarma/ | ᰠᰝᰩᰲ /səhɔr/ | sira /siraː/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | arsi /arsi/ |
| Usiku | yoman /jomaŋ/ | zan /zan/ | མཚན /tsʰen/ | ᰍᰱ /nap/ | ngayashong /ŋajaʃoŋ/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | zan /zan/ |
| Mvua | pedong /pedoŋ/ | ruah /rua/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ᰠᰨ /so/ | zingrot /ziŋrot/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ruah /ruaʔ/ |
| Theluji | tapam /tapam/ | hawhra /hawhra/ | ཁ /kʰa/ | ᰠᰦᰍᰩᰰ /sanɔn/ | horam /horam/ | ཁ་བོ /kʰau/ | vur /vur/ |
| Upepo | asar /asar/ | thli /tʰli/ | རླུང /l̥uŋ/ | — | masi /masi/ | རླུང /luŋ/ | thli /tʰli/ |
| Udongo | among /amoŋ/ | vawlei /vawlei/ | ས /sa/ | ᰑᰦᰳ /fat/ | ngalei /ŋalei/ | ས /sa/ | lei /ˈlei̯/ |
| Mama | ane /ane/ | nu /nu/ | ཨ་མ /ama/ | ᰣᰦᰕᰫ /ʔamu/ | ina /ina/ | ཨམ /am/ | nu /nu/ |
| Baba | abu /abu/ | pa /pa/ | ཨ་བ /aba/ | ᰣᰦᰓᰨ /ʔabo/ | apa /apa/ | ཨ་པོ /apo/ | pa /pa/ |
| Binti | ome /ome/ | fanu /fanu/ | བུ་མོ /bomo/ | ᰊᰣᰤᰪᰀᰪᰱ /təʔjɯkɯp/ | nawngalawu /nawŋalawu/ | བུམ /bum/ | fanu /fanu/ |
| Mimi | ngo /ŋo/ | kei /kei/ | ང /ŋa/ | ᰃᰨ /go/ | i /i/ | ང་ /ŋa/ | kei /kei/ |
| Wewe | no /no/ | nang /naŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ᰝᰩ /hɔ/ | na /na/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | nang /naŋ/ |
| Sisi | ngolu /ŋolu/ | kanmah /kanmaʔ/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ᰀᰦᰚᰫ /kaju/ | ithum /itʰum/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | keini /keini/ |
| Jina | amin /amin/ | min /min/ | མིང /miŋ/ | ᰣᰦᰓᰥᰤᰦᰵ /ʔabrjaŋ/ | amin /amin/ | མིང་ /miŋ/ | hming /hmiŋ/ |
| Mtu | tani /tani/ | mi /mi/ | མི /mi/ | ᰕᰛᰩ /mərɔ/ | — | མི /mi/ | mi /mi/ |
| Kichwa | dumpo /dumpo/ | lu /lu/ | མགོ /ɡo/ | ᰣᰦᰋᰤᰦᰭ /ʔatʰjak/ | kui /kui/ | མགོ /ɡo/ | lu /lu/ |
| Jicho | amik /amik/ | mit /mit/ | མིག /mik/ | ᰣᰦᰕᰧᰭᰶ /ʔamik/ | mi /mi/ | མིག /mik/ | mit /mit/ |
| Sikio | nyarung /ɲaruŋ/ | hna /hna/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | ᰉᰫᰲ /ɲur/ | khana /kʰana/ | — | beng /beŋ/ |
| Mdomo | nappa /nappa/ | kaa /kaː/ | ཁ /kʰa/ | — | khamor /kʰamor/ | ཁ /kʰa/ | kâ /ka/ |
| Jino | yipung /jipuŋ/ | ha /ha/ | སོ /so/ | ᰣᰑᰨ /afo/ | ha /ha/ | སོ /so/ | ha /ha/ |
| Ulimi | ayo /ajo/ | lei /lei/ | ལྕེ /ltʃe/ | ᰣᰜᰧ /ali/ | male /male/ | ལྕེ /tɕe/ | lei /lei/ |
| Mkono | ali /ali/ | kut /kut/ | ལག་པ /lakpa/ | ᰣᰦᰀᰶ /ʔakə/ | pang /paŋ/ | ལག་ཀོ /lako/ | kut /kut/ |
| Mguu | ale /ale/ | ke /ke/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | ᰣᰦᰋᰩᰵ /ʔatʰɔŋ/ | phei /pʰei/ | རྐངམ /kaːm/ | ke /ke/ |
| Moyo | gangki /ɡaŋki/ | lung /luŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ᰣᰦᰜᰪᰳ /ʔalɯt/ | mokyaba /mokjaba/ | སྙིང /ɲiŋ/ | thinlung /tʰinluŋ/ |
| Mfupa | along /aloŋ/ | ruh /ruh/ | རུས་པ /ruspa/ | ᰣᰛᰳ /ʔarat/ | ara /ara/ | རུས་པ /rupa/ | ruh /ruh/ |
| Damu | ui /ui/ | thi /tʰî/ | ཁྲག /kʰraq/ | ᰟᰧ /vi/ | ashi /aʃi/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | thisen /tʰiseːn/ |
| Upendo | kanom /kanom/ | daw /daw/ | དགའ /ɡa/ | ᰣᰦᰆᰬ /ʔace/ | cha /tʃa/ | དགའ /ɡa/ | hmangaih /hmaŋai/ |
| Mti | esing /esiŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ᰀᰫᰵ /kuŋ/ | leiyik /leijik/ | ཤིང /ɕiŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ |
| Mbwa | eki /eki/ | ui /ui/ | ཁྱི /kʰi/ | ᰀᰈᰫ /kəʒu/ | ui /ui/ | ཁྱི /kʰi/ | ui /ui/ |
| Paka | mero /mero/ | minu /minu/ | བྱི་ལ /pila/ | ᰣᰦᰜᰤᰫ /ʔalju/ | mibu /mibu/ | ཞི་མི /ʑimi/ | zawhte /zɔʔte/ |
| Samaki | ngo /ŋo/ | nga /ŋà/ | ཉ /ɲa/ | ᰋᰨ /ŋo/ | khai /kʰai/ | ཉ /ɲa/ | sangha /saŋha/ |
| Ndege | pettang /pettaŋ/ | vate /vaʔteʔ/ | བྱ /bja/ | ᰑᰨ /fo/ | vanao /vanao/ | བྱ /bja/ | sava /sava/ |
| Dubu | situm /situm/ | vom /vom/ | དྲེན་མོ /drenmo/ | — | singom /siŋom/ | — | savawm /savɔm/ |
| Nyumba | oekum /oekum/ | inn /in/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ᰜᰧᰶ /li/ | shim /ʃim/ | ཁྱིམ /kʰim/ | in /in/ |
| Maziwa | anyun /aɲun/ | hnuk /hnuk/ | འོ་མ /oma/ | — | seina /seinə/ | ཨོམ /om/ | hnute tui /hnute tui/ |
| Chumvi | alo /alo/ | ci /tsi/ | ཚྭ /tsʰa/ | ᰟᰩᰮ /vom/ | machi /matʃi/ | ཚྭ /tsʰa/ | chi /tʃi/ |
| Mvinyo | onggur alang /oŋɡur alaŋ/ | misur hang /misur haŋ/ | རྒུན་ཆང /rɡuntɕʰaŋ/ | — | drakhara /drakʰaːra/ | — | uain /uain/ |
| Kitabu | kitab /kitab/ | cauk /tsauk/ | ཀི་དེབ /kideb/ | ᰇᰨ /cʰo/ | lairik /lairik/ | དེབ /dep/ | lehkhabu /leʔkʰabu/ |
| Kula | dod /dod/ | ei /ei/ | ཟ /za/ | ᰙᰨ /dzo/ | ngui /ŋui/ | ཟ /sa/ | ei /ei/ |
| Kunywa | tunam /tunam/ | din /din/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ᰋᰩᰵ /tʰɔŋ/ | rai /rai/ | འཐུང /tʰuŋ/ | in /in/ |
| Moja | ako /ako/ | pakhat /pakʰat/ | གཅིག /tɕik/ | ᰀᰦᰳ /kat/ | kha /kʰa/ | གཅིག /tɕiʔ/ | pakhat /pakʰat/ |
| Mbili | anyi /aɲi/ | pahnih /pahniʔ/ | གཉིས /ɲis/ | ᰉᰬᰳ /ɲet/ | khani /kʰani/ | གཉིས་ /ɲiː/ | pahnih /pahniʔ/ |
| Tatu | aum /aum/ | pathum /patʰum/ | གསུམ /sum/ | ᰠᰦᰮ /səm/ | kathum /katʰum/ | གསུམ /sum/ | pathum /patʰum/ |
| Nne | api /api/ | pali /pali/ | བཞི /ʒi/ | ᰑᰜᰧ /fali/ | mati /məti/ | བཞི /ʑi/ | pali /pali/ |
| Tano | ango /aŋo/ | panga /paŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ᰑᰅᰫ /fəŋu/ | phanga /pʰəŋa/ | ལྔ /ŋa/ | panga /paŋa/ |
| Habari | nasi sukna /nasi sukna/ | na dam maw /na dam maw/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ᰂᰦᰮᰛᰧᰶ /kʰamri/ | hayau /hajau/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | chibai /tʃibai/ |
| Asante | nasi /nasi/ | ka lawm /ka lawm/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ᰀ᰷ᰥᰩᰭᰇᰧᰶ /ʈɔkcʰi/ | ase /ase/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ |
| Nzuri | atom /atom/ | ṭha /ʈʰa/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ᰣᰦᰛᰤᰫᰮ /ʔarjum/ | kahei /kahei/ | ལེགམ /lɛm/ | ṭha /tɾʰa/ |
| Nyekundu | lelen /lelen/ | sen /sen/ | དམར་པོ /marpo/ | ᰠᰦᰵ /saŋ/ | kahunga /kahuŋa/ | དམར་པོ /maːpu/ | sen /sen/ |
| Nyeupe | yalun /jalun/ | raang /raːŋ/ | དཀར་པོ /kar po/ | ᰣᰦᰌᰫᰮ /ʔadum/ | kachar /katʃar/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | vâr /var/ |
| Nyeusi | yora /jora/ | dum /dum/ | ནག་པོ /nakpo/ | — | kachik /katʃik/ | — | dum /dum/ |
| Kijani | yaying /jajiŋ/ | hring /hriŋ/ | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | khamateka /kʰamateka/ | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | hring /hriŋ/ |
| Buluu | yasanna /jasanna/ | — | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | khamaying /kʰamajiŋ/ | — | dumpâwl /dumpɔl/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap