Akawaio

Lugha ya Akawaio

familia ya Kikaribu

Familiafamilia ya Kikaribu Wasemaji~5–6.4K Hatialfabeti ya Kilatini yenye alama za diakritiki. Hutumia: ï (i giza), ö (u ya mviringo) NchiGuyana, Venezuela, Brazili Lugha rasmiOfficial for Indigenous peoples in Venezuela: 1999 Constitution art. 9, and the 2008 Ley de Idiomas Indígenas (Gaceta Oficial 38.981) names kapón (akawayo). No official status in Guyana, whose constitution names no official language but protects Indigenous languages at art. 149G, or in Brazil.

Kiakawaio (pia huitwa Kapon au Kapóng) ni lugha ya Kikaribia inayozungumzwa hasa katika eneo la Upper Mazaruni nchini Guyana, na jamii zinazohusiana nchini Venezuela na Brazil. Glottolog hukijumuisha na Kiingkarikó kama Akawaio–Ingarikó, huku ainisho nyingine zikitumia Kapóng kwa kundi pana ambalo linaweza pia kuhusisha Kipatamona, kwa hiyo majina na mipaka hutofautiana. Mofolojia yake ni changamano na hasa hutumia viambishi tamati: vitenzi vinaweza kubeba alama kadhaa za washiriki, njeo, dhamira, mwelekeo na maana nyingine, na mpangilio wa msingi kwa kawaida huelezwa kuwa kiima–yambwa–kitenzi. Kiakawaio huandikwa kwa tahajia za matumizi zinazotegemea Kilatini; kazi ya jamii imetokeza vitabu vya mwanzo, tafsiri na kamusi ya Kiakawaio–Kiingereza iliyochapishwa mwaka 2014. Lugha bado inatumika katika jamii za Upper Mazaruni na maisha ya kitamaduni na kidini, lakini Glottolog huiainisha kuwa imehatarishwa kwa kuwa Kiingereza, Kireno na Kihispania vinazidi kutawala shule na mawasiliano mapana.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Lugha ya Akawaio →

Maneno 87 ya msingi katika Lugha ya Akawaio

Maji

tuna

tuna

Moto

apok

apok

Jua

wïi

wɨi

Mwezi

kapïi

kapɨi

Nyota

sirikɨ

siɾikɨ

Usiku

ewarupɨ

ewaɾupɨ

Theluji

sino

sino

Upepo

aʼsetun

aʔsetun

Udongo

non

non

Jiwe

tɨʼ

tɨʔ

Mlima

wïʼ

wɨʔ

Bahari

parau

paɾau

Mama

saŋ

saŋ

Baba

papai

papai

Binti

ensi

ensi

Mimi

urɨ

uɾɨ

Wewe

amɨrɨ

amɨɾɨ

Sisi

urɨʼnokon / ina

uɾɨʔnokon / ina

Jina

eseʼ

eseʔ

Mtu

kaʼpon

kaʔpon

Kichwa

puʼpai

puʔpai

Jicho

enu

enu

Sikio

pana

pana

Pua

enna

enna

Mdomo

mïta

mɨta

Jino

ɨ

ɨ

Ulimi

ani

ani

Mkono

emiyaʼ

emijaʔ

Mguu

pïta

pɨta

Moyo

ewan

ewan

Mfupa

eʼpï

eʔpɨ

Damu

mïn

mɨn

Upendo

—

—

Mti

yïi

jɨi

Mbwa

pero

peɾo

Paka

—

—

Samaki

moro

moɾo

Ndege

toron

toɾon

Kipepeo

wagau

waɡau

Yai

pïmoi

pɨmoi

Farasi

kaware

kawaɾe

Nyumba

—

—

Asali

teusan

teusan

Chumvi

waiyo

waijo

Mvinyo

waain

waːin

Chuma

waʼka pun

waʔka pun

Kitabu

kareta

kaɾeta

Kula

—

—

Kunywa

ensi

ensi

Moja

tikin

tikin

Mbili

asaʼrɨ

asaʔɾɨ

Tatu

osorïwau

osoɾɨwau

Habari

kapon

kapon

Asante

tenki

tenki

Nzuri

wagï

waɡɨ

Mpya

emennaʼ

emennaʔ

Nyekundu

suweyu

suweju

Nyeupe

aimuʼnan

aimuʔnan

Kekeo

pika

piˈka

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: familia ya Kikaribu

Maana Lugha ya AkawaioKipemónMakushiKikaribKimaquiritariKiyangkaalKimatsés
Maji tuna /tuna/ tuna /tuna/ tuna /tuna/ tuna /tuna/ tuna /tuna/ nguku /ŋuku/ acte /aʔte/
Moto apok /apok/ apok /apok/ apóó /apóó/ wàto /wahto/ waʼto /waʔto/ ngida /ŋida/ cuëte /kwɨte/
Jua wïi /wɨi/ wei /wei/ wéi /wéi/ weju /weju/ shii /ʃiː/ warrku /waɾku/ ushë /uʃɨ/
Mwezi kapïi /kapɨi/ kapüi /kapɨi/ kapói /kapói/ nuno /nuno/ nuunö /nuːnə/ waldarra /waldaɾa/ inchëshën ushë /intʃɨʃɨn uʃɨ/
Nyota sirikɨ /siɾikɨ/ chirikö /tʃiɾikə/ sírikɨ́ /sírikɨ́/ siriko /siɾiko/ shidiichö /ʃiɾ̠iːtʃə/ miburlda thungalda /mibuɭda t̪uŋalda/ uispa /wispa/
Usiku ewarupɨ /ewaɾupɨ/ ewaron /ewaɾon/ ewaron /ewaron/ koko /koko/ chomomüdü /tʃomomɨɾ̠ɨ/ ngimi /ŋimi/ inchësh /intʃɨʃ/
Theluji sino /sino/ — — /—/ — — — —
Upepo aʼsetun /aʔsetun/ aʼchitun /aʔtʃitun/ aʔsitun /aʔsitun/ pepeito /pepeito/ jejeenchö /heheːntʃə/ — cunquequid /kunkekid/
Ukurasa 1/8

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap