吕梁晋语

Kijin cha Lüliang

Kisino-Tibeti (Kisiniti, Jin — kundi la Lüliang)

FamiliaKisino-Tibeti (Kisiniti, Jin — kundi la Lüliang) Wasemaji~4–6M (Lüliang, Shanxi) HatiKichina Rahisi NchiUchina (Shanxi — Lüliang 吕梁) Lugha rasmiHapana (lahaja ya kimkoa/kikanda ya Kichina; haitambuliki rasmi kama lugha tofauti)

Kijin cha Lüliang ni kundi la aina za Kichina cha Jin zinazozungumzwa katika Milima ya Lüliang magharibi mwa Shanxi na kaskazini mwa Shaanxi iliyo jirani, huku lahaja ya Lishi ikitumiwa mara nyingi kama sehemu wakilishi. Uainishaji wa kisasa huligawa katika vikundi vidogo vya Fenzhou na Xing-Xi, vinavyojumuisha aina za Fenyang, Linxian, Liulin na Lishi. Sifa yake kuu ni kuhifadhi kategoria za toni inayoingia zilizorithiwa kutoka Kichina cha Kati; katika maeneo mengi silabi fupi zilizofungwa huwa na ubanaji wa glota mwishoni, ingawa kizuizi na ufupi wa irabu vinadhoofika katika baadhi ya jamii. Orodha za toni na mabadiliko ya toni hutofautiana katika eneo hilo, hivyo si lahaja moja sare ya mjini. Wasemaji kwa kawaida huandika kwa herufi sanifu za Kichina kwa kuwa hakuna tahajia tofauti ya eneo iliyokubalika sana.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kijin cha Lüliang →

Maneno 87 ya msingi katika Kijin cha Lüliang

Maji

水

su˧˩˨

Moto

火

xuo˧˩˨

Jua

日头

zəʔ˨˧ tʰʌu˦˦

Mwezi

月明

yəʔ˨˧ mɿ˦˦

Nyota

星宿

sɿ˨˦ ɕiʌu˥˨

Usiku

夜里

iɛ˥˨ liɪ˧˩˨

Mvua

雨

zu˧˩˨

Theluji

雪

ɕyəʔ˦

Upepo

风

xuʌŋ˨˦

Udongo

土

tʰu˧˩˨

Jiwe

石头

səʔ˨˧ tʰʌu˦˦

Mlima

山

sæ˨˦

Bahari

海

xɐɪ˧˩˨

Mama

妈妈

ma˨˦ ma

Baba

爹爹

tiɛ˨˦ tiɛ

Binti

女

zu˧˩˨

Mimi

我

ŋa˧˩˨

Wewe

你

nɿ˧˩˨

Sisi

俺们

ɣæ̃˥˧ mə

Jina

名字

miʌŋ˦˦ tsɿ˥˨

Mtu

人

zʌŋ˦˦

Kichwa

脑

nou˦˦

Jicho

眼睛

niæ˧˩˨ tsɿ˨˦

Sikio

耳

ɐr˧˩˨

Pua

鼻子

pʰiəʔ˨˧ tsəʔ˦

Mdomo

嘴

tsu˧˩˨

Jino

牙

nia˦˦

Ulimi

舌头

səʔ˨˧ tʰʌu˦˦

Mkono

手

sʌu˧˩˨

Mguu

脚

tɕiəʔ˦

Moyo

心

ɕiʌŋ˨˦

Mfupa

骨头

kuəʔ˦ tʰʌu˦˦

Damu

血

ɕyəʔ˦

Kinyesi

屎

sɿ˧˩˨

Upendo

爱

ŋɐɪ˥˨

Mti

树

su˥˨

Mbwa

狗

kʌu˧˩˨

Paka

猫

mou˦˦

Samaki

鱼

nu˦˦

Ndege

鸟

niou˧˩˨

Kipepeo

蝴蝶

xu˦˦ tʰiəʔ˨˧

Yai

鸡蛋

tsɿ˨˦ tæ˥˨

Dubu

熊

ɕyʌŋ˦˦

Farasi

马

ma˧˩˨

Nyumba

房子

xuo˦˦ tsəʔ˦

Maziwa

牛奶

niʌu˦˦ niɛ˧˩˨

Asali

蜂蜜

xuʌŋ˨˦ miəʔ˨˧

Chumvi

盐

iɪ˦˦

Mvinyo

葡萄酒

pʰu˦˦ tʰou˦˦ tɕiʌu˧˩˨

Mchele

米

mɿ˧˩˨

Chokoleti

巧克力

tɕʰiou˧˩˨ kʰəʔ˦ liəʔ˨˧

Chuma

铁

tʰiəʔ˦

Gurudumu

轮子

luʌŋ˦˦ tsəʔ˦

Hariri

丝

sɿ˨˦

Kitabu

书

su˨˦

Kula

吃

tsʰəʔ˦

Kunywa

喝

xəʔ˦

Kulala

睡觉

su˥˨ tɕiou˥˨

Moja

一

iəʔ˦

Mbili

二

ɐr˥˨

Tatu

三

sæ˨˦

Nne

四

sɿ˥˨

Tano

五

uəʔ˨˧

Mia

百

piəʔ˦

Habari

你好

nɿ˧˩˨ xou˧˩˨

Asante

谢谢

ɕiɛ˥˨ ɕiɛ

Nzuri

好

xou˧˩˨

Mpya

新

ɕiʌŋ˨˦

Nyekundu

红

xuʌŋ˦˦

Nyeupe

白

pʰiəʔ˨˧

Nyeusi

黑

xəʔ˦

Kijani

绿

luəʔ˨˧

Buluu

蓝

læ˦˦

Kompyuta

电脑

tiɪ˥˨ nou˧˩˨

Sushi

寿司

sʌu˥˨ sɿ˨˦

Chai

茶

tsʰa˦˦

Sukari

糖

tʰɔ˦˦

Chungwa

橙

tsʰʌŋ˦˦

99

九十九

tɕiʌu˧˩˨ səʔ˨˧ tɕiʌu˧˩˨

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kisino-Tibeti (Kisiniti, Jin — kundi la Lüliang)

Maana Kijin cha LüliangKijin cha XinzhouKijinKimandarini cha NanjingKiganKimandarini cha TianjinMandarin ya Zhongyuan
Maji 水 /su˧˩˨/ 水 /suei˧˩˧/ 水 /suei˥˧/ 水 /ʂueɪ˨˩˨/ 水 /sui˨˩˧/ 水 /suei˩˧/ 水 /ʂuei˥˧/
Moto 火 /xuo˧˩˨/ 火 /xuɛ˧˩˧/ 火 /xuo˥˧/ 火 /xuo˨˩˨/ 火 /fo˨˩˧/ 火 /xwo˩˧/ 火 /xuo˥˧/
Jua 日头 /zəʔ˨˧ tʰʌu˦˦/ 太阳 /tʰæ˥˨ iɑ̃˧˩/ 日头 /zəʔ˨ tʰəu˩/ 太阳 /tʰɛ˦ iaŋ˩˧/ 日头 /ȵit˥ tʰɛu/ 日头 /ʐʅ˥˧ tʰoʊ˦˥/ 太阳 /tʰai˧˩˨ iaŋ˦˨/
Mwezi 月明 /yəʔ˨˧ mɿ˦˦/ 月 /yɔʔ˦˧/ 月亮 /yəʔ˨ liɔ̃˩/ 月亮 /yʔ˥ liaŋ˦/ 月光 /ȵyot˨ kuɔŋ˦˨/ 月亮 /ɥɛ˥˧ ljaŋ/ 月亮 /yɛ˨˦ liaŋ/
Nyota 星宿 /sɿ˨˦ ɕiʌu˥˨/ 星宿 /ɕiəŋ˧˩˧ ɕiəu˥˨/ 星宿 /ɕi˩ ɕiəu˦˥/ 星 /ɕiŋ˧˩/ 星子 /ɕiaŋ˦˨ tsɿ/ 星星 /ɕiŋ˨˩ ɕiŋ/ 星星 /ɕiŋ˨˦ ɕiŋ/
Usiku 夜里 /iɛ˥˨ liɪ˧˩˨/ 夜里 /iɛ˥˨ li˧˩˧/ 夜里 /iɛ˦˥ li˥˧/ 晚上 /uɛ̃˨˩˨ ʂaŋ/ 夜里 /ia˨˩ li˨˩˧/ 晚上 /wan˩˧ ʂɑŋ/ 晚上 /uan˥˧ saŋ/
Mvua 雨 /zu˧˩˨/ 雨 /y˧˩˧/ 雨 /y˥˧/ 雨 /y˩˩/ 雨 /y˨˩˧/ 雨 /y˩˧/ 雨 /y˥˧/
Theluji 雪 /ɕyəʔ˦/ 雪 /ɕyɔʔ˦˧/ 雪 /ɕyəʔ˨/ 雪 /ɕyɛ˥/ 雪 /ɕyot˥/ 雪 /ɕye˨˩/ 雪 /ɕyɛ˨˦/
Ukurasa 1/10

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kisino-Tibeti (Kisiniti, Jin — kundi la Lüliang)

Herufi Kijin cha LüliangKijin cha XinzhouKijin cha ChangzhiKijinKimandarini cha NanjingHuiKimandarini cha Tianjin
一 iəʔ⁴ /iəʔ˦/ iəʔ⁴³ /iəʔ˦˧/ iɛʔ⁵³ /iɛʔ˥˧/ ieh² /iəʔ˨/ yiq⁵ /iʔ˥/ iʔ²¹ /iʔ˨˩/ yi²¹ /i˨˩/
二 白讀zɿ⁵² /zɿ˥˨/文讀ɐr⁵² /ɐr˥˨/ ɚ⁵² /ɚ˥˨/ ɚ⁵⁴ /ɚ˥˦/ er⁴⁵ /ɚ˦˥/ er⁴⁴ /ɚ˦˦/ ɛ²² /ɛ˨˨/ er⁵³ /ɚ˥˧/
三 sæ²⁴ /sæ˨˦/ sɑ̃³¹³ /sɑ̃˧˩˧/ saŋ³¹² /saŋ˧˩˨/ san¹¹ /sæ̃˩˩/ san³¹ /sã˧˩/ sɛ³¹ /sɛ˧˩/ san²¹ /sɑn˨˩/
四 sɿ⁵² /sɿ˥˨/ sɿ⁵² /sɿ˥˨/ sɿ⁴⁴ /sɿ˦˦/ si⁴⁵ /sɿ˦˥/ si⁴⁴ /sɿ˦˦/ sɿ³²⁴ /sɿ˧˨˦/ si⁵³ /sɿ˥˧/
五 uəʔ²³ /uəʔ˨˧/ u³¹³ /u˧˩˧/ u⁵³⁴ /u˥˧˦/ u⁵³ /u˥˧/ wu²¹² /u˨˩˨/ u³⁵ /u˧˥/ wu¹³ /u˩˧/
六 白讀liʌu⁵² /liʌu˥˨/文讀luəʔ²³ /luəʔ˨˧/ liəu⁵² /liəu˥˨/ luəʔ⁵³ /luəʔ˥˧/ lueh⁵ /luəʔ˥/ loq⁵ /loʔ˥/ lo²² /lo˨˨/ liu⁵³ /liou˥˧/
七 tɕʰiəʔ⁴ /tɕʰiəʔ˦/ tɕʰiəʔ⁴³ /tɕʰiəʔ˦˧/ tɕʰiɛʔ⁵³ /tɕʰiɛʔ˥˧/ qhieh² /tɕʰiəʔ˨/ ciq⁵ /tsʰiʔ˥/ tsʰiʔ²¹ /tsʰiʔ˨˩/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/
八 paʔ⁴ /paʔ˦/ pɑʔ⁴³ /pɑʔ˦˧/ paʔ⁵³ /paʔ˥˧/ pah² /paʔ˨/ baq⁵ /paʔ˥/ paʔ²¹ /paʔ˨˩/ ba²¹ /pa˨˩/
九 tɕiʌu³¹² /tɕiʌu˧˩˨/ tɕiəu³¹³ /tɕiəu˧˩˧/ tɕiəu⁵³⁴ /tɕiəu˥˧˦/ jieu⁵³ /tɕiəu˥˧/ jiu²¹² /tɕiəu˨˩˨/ tɕiu³⁵ /tɕiu˧˥/ jiu¹³ /tɕiou˩˧/
十 səʔ²³ /səʔ˨˧/ ʂəʔ⁴³ /ʂəʔ˦˧/ səʔ⁵³ /səʔ˥˧/ seh⁵ /səʔ˥/ seq⁵ /ʂəʔ˥/ ɕi²² /ɕi˨˨/ shi⁴⁵ /ʂʐ̩˦˥/
Ukurasa 1/11

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap