Gàidhlig

Kigaeli cha Skotlandi

Kikelti

FamiliaKikelti Wasemaji~57K HatiKilatini NchiUingereza (Uskoti) Lugha rasmiUingereza (inatambulika Uskoti) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3gla

Pia hujulikana kama: Scottish Gaelic, Gàidhlig, Gaidhlig

Kigaeli cha Uskoti (Gàidhlig) ni lugha ya Kikelti ya tawi la Kigoideli yenye wazungumzaji wapatao 57,000 (sensa ya 2011; wapatao 87,000 wakiwemo wenye uwezo kiasi) — hasa katika Visiwa vya Hebrides vya Nje (Western Isles), Skye, sehemu za Nyanda za Juu za bara, na katika jamii za Glasgow na Edinburgh. Ni dada wa Kiayalandi (ga) na Kimanx (gv); ufalme wa Dál Riata ulikileta Uskoti kutoka Ayalandi karibu karne ya 4 hadi 6, nacho kilibaki lugha kuu ya Nyanda za Juu hadi Uondoshaji wa Nyanda za Juu baada ya Culloden (1746) ulipovunja jamii zilizokizungumza. Kifonolojia hujitokeza kwa mfumo wake wa ulainishaji (lenition), jozi za konsonanti pana na nyembamba, na upumuaji wa awali (preaspiration); kisarufi ni cha mpangilio wa kitenzi-kiima-shamirisho, chenye mabadiliko ya mwanzo wa neno na vihusishi vinavyonyambuliwa. Sheria ya Lugha ya Kigaeli (Uskoti) ya 2005 ilikitambua kuwa lugha rasmi ya Uingereza; televisheni ya BBC Alba (2008) na elimu inayofundishwa kwa Kigaeli (kama Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu) huunga mkono uamsho wake. Mapokeo ya masimulizi ni tajiri: nyimbo za kufua nguo za sufu (òrain luaidh), uongozaji wa zaburi, na ushairi wa bard.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kigaeli cha Skotlandi →

Maneno 87 ya msingi katika Kigaeli cha Skotlandi

Maji

uisge

ɯʃkʲə

Moto

teine

ˈtʃʰɛɲə

Jua

grian

kɾʲiən

Mwezi

gealach

ˈkʲal̪ˠəx

Nyota

reul

rˠeːl̪ˠ

Usiku

oidhche

ˈɤ̃ĩçə

Mvua

uisge

ɯʃkʲə

Theluji

sneachda

ʃɲɛxkə

Upepo

gaoth

kɯː

Udongo

talamh

ˈt̪ʰal̪ˠəv

Jiwe

clach

kʰl̪ˠax

Mlima

beinn

peiɲː

Bahari

muir

muɾʲ

Mama

màthair

maːhəɾʲ

Baba

athair

ahəɾʲ

Binti

nighean

ˈɲĩən

Mimi

mi

mi

Wewe

thu

u

Sisi

sinn

ʃiɲ

Jina

ainm

ˈɛnɛm

Mtu

duine

ˈt̪ɯɲə

Kichwa

ceann

kʲʰãũn̪ˠ

Jicho

sùil

suːl

Sikio

cluas

kl̪ˠuəs

Pua

sròn

s̪t̪ɾɔːn

Mdomo

beul

pial̪ˠ

Jino

fiacail

ˈfiəxkil

Ulimi

teanga

ˈtʃʰɛŋɡə

Mkono

làmh

ɫ̪aːv

Mguu

cas

kʰas

Moyo

cridhe

kʰɾʲiə

Mfupa

cnàimh

kʰɾɛ̃ːv

Damu

fuil

ful

Kinyesi

cac

kʰaxk

Upendo

gaol

kɯːl̪ˠ

Mti

craobh

kʰɾɯːv

Mbwa

cù

kʰuː

Paka

cat

kʰaht̪

Samaki

iasg

iəsk

Ndege

eun

ian

Kipepeo

dealan-dè

tʲal̪ˠan tʲeː

Yai

ugh

u

Dubu

mathan

ˈmahan

Farasi

each

ɛx

Nyumba

taigh

tʰɤj

Maziwa

bainne

ˈpaɲə

Asali

mil

mil

Chumvi

salann

ˈs̪al̪ˠən̪ˠ

Mvinyo

fìon

fiən

Mchele

rìs

rˠiːʃ

Chokoleti

teòclaid

ˈtʲʰɔːxkl̪ˠɪtʲ

Chuma

iarann

ˈiərˠən̪ˠ

Gurudumu

roth

rˠɔh

Hariri

sìoda

ˈʃiət̪ə

Kitabu

leabhar

ˈʎɔəɾ

Kula

ith

iç

Kunywa

òl

ɔːl̪ˠ

Kulala

caidil

ˈkʰatʲɪl

Moja

aon

ɯːn

Mbili

dà

t̪aː

Tatu

trì

tʰɾiː

Nne

ceithir

ˈkʲʰehiɾʲ

Tano

còig

kʰoːkʲ

Mia

ceud

kʰʲiət

Habari

halò

haˈloː

Asante

tapadh leat

tʰapə lɛt

Nzuri

math

ma

Mpya

ùr

uːɾ

Nyekundu

dearg

ˈtʲɛɾɛk

Nyeupe

geal

kʲal̪ˠ

Nyeusi

dubh

t̪uh

Kijani

uaine

ˈuəɲə

Buluu

gorm

ˈkɔɾɔm

Kekeo

cuthag

ˈkʰuhak

Woof

af af

af af

Kokoriko

gog a ghuidhe ghaoidhe

ˌkok ə ˌɣɯjə ˈɣɤjə

Kompyuta

coimpiutair

kʰəmˈpʰjutʰəɾʲ

Sushi

sushi

Chai

tì

tʃʰiː

Kahawa

cofaidh

ˈkʰɔfɪ

Sukari

siùcar

ˈʃuːxkəɾ

Chungwa

orainds

ˈɔrɪntʲʃ

99

naoi-deug agus ceithir-fichead

n̪ˠɯːi tʲiək akəs kʲehɪɾʲ fiçət

Dopamini

dopamain

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kikelti

Maana Kigaeli cha SkotlandiKiayalandiKimanxKiairishi cha katiKiairishi cha kaleKiwelshiKifrisia cha Magharibi
Maji uisge /ɯʃkʲə/ uisce /ɪʃcə/ ushtey /ˈuʃtʲə/ usce /uske/ uisce /ˈusʲkʲe/ dŵr /duːr/ wetter /vɛtər/
Moto teine /ˈtʃʰɛɲə/ tine /tʲɪnʲə/ aile /ailʲ/ tene /tene/ tene /ˈtʲene/ tân /tɑːn/ fjoer /fjuːr/
Jua grian /kɾʲiən/ grian /ɟɾʲiən̪ˠ/ grian /ɡriən/ grían /ɡrian/ grían /ɡrian/ haul /haɨl/ sinne /sɪnə/
Mwezi gealach /ˈkʲal̪ˠəx/ gealach /ɟalˠax/ eayst /eːst/ ésca /eːska/ éscae /eːskai/ lleuad /ɬɛɨ̯ad/ moanne /mwɑnə/
Nyota reul /rˠeːl̪ˠ/ réalta /ˈɾˠeːl̪ˠt̪ˠə/ rollage /ˈrolaːɡ/ rétla /ˈreːtla/ rétla /ˈrʲeːdla/ seren /ˈsɛrɛn/ stjer /stjɛr/
Usiku oidhche /ˈɤ̃ĩçə/ oíche /ˈiːçə/ oie /ei/ adaig /aðəɣʲ/ adaig /aðəɣʲ/ nos /noːs/ nacht /nɔxt/
Mvua uisge /ɯʃkʲə/ báisteach /ˈbˠaːʃtʲəx/ fliaghey /ˈfljaːə/ báitsech /ˈbaːtʲʃəx/ fras /fras/ glaw /ɡlau̯/ rein /rɛin/
Theluji sneachda /ʃɲɛxkə/ sneachta /ʃnʲaxt̪ˠə/ sniaghtey /ˈsnʲaxðə/ snechta /sʲnʲextə/ snechtae /sʲnʲexte/ eira /əɨra/ snie /sniə/
Ukurasa 1/11

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap