Yąnomamö
Yanomami
Yanomaman
Yanomami ni lugha ya familia ya Yanomam inayozungumzwa na takribani watu 20,000–35,000 katika misitu ya mvua ya Roraima na Amazonas kaskazini mwa Brazili na kusini mwa Venezuela — mmoja wa watu wa asili walio wengi na waliojitenga kiasi katika Amazoni. Huishi kuzunguka nyumba kubwa ya pamoja ya mviringo iitwayo shapono.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Yanomami
Vyanzo
- UT Austin Hunter-Gatherer Language Database #162
- Glottolog yano1268; ISO 639-3 guu
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Yanomaman
| Maana | Yanomami | Baniwa | Kaingang | Trumai | Dâw | Karajá | Pilagá |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | maũ ũ /maũ ũ/ | óoni /óoni/ | goj /ŋoj/ | misu /misu/ | nǝ̌x /nə̌x/ | be /be/ | noʁop /noʁop/ |
| Moto | koa wakə /koa wakə/ | ttídzee /t̪ídzee/ | pĩ /pĩ/ | so /so/ | bohõ̂ /bohõ̂/ | heɔtɨ /heɔtɨ/ | doleʔ /doleʔ/ |
| Jua | motʰoka /motʰoka/ | kámoi /kámoi/ | rã /ɾã/ | atetla /atetla/ | xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ | tʃuu /tʃuu/ | kʔatena /kʔatena/ |
| Mwezi | peɾipo /peɾipo/ | kéeri /kéeɻi/ | kysã /kɨsã/ | atetlpak /atetlpak/ | xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ | ahãdu /ahãdu/ | ʔawoʁoik /ʔawoʁoik/ |
| Nyota | ʃitikaɾi /ʃitikaɾi/ | hiwírhi /hiwíɻhi/ | krĩg /kɾĩŋ/ | asih /asih/ | mʼæ̃̌h /mʼæ̃̌h/ | taina /taina/ | waqtʃiɲi /waqtʃiɲi/ |
| Usiku | titi ha /titi ha/ | déepi /déepi/ | kuty /kutɨ/ | ʃanixnis /ʃanixnis/ | cem /cem/ | ruu /ruu/ | piʔjaq /piʔjaq/ |
| Mvua | maː /maː/ | íidza /íidza/ | ta /ta/ | kʔawixu /kʔawixu/ | doɟ /doɟ/ | biu /biu/ | wetep /wetep/ |
| Theluji | — /—/ | — /—/ | kukryr kó /kukɾɨɾ ko/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | loɲi /loɲi/ |
| Upepo | watoɾi /watoɾi/ | káwaaɺe /káwaaɺe/ | kãka /kãka/ | sut /sut/ | hǒt /hǒt/ | ɨhɨ /ɨhɨ/ | lajat /lajat/ |
| Udongo | maʃitʰa /maʃitʰa/ | híipai /híipai/ | ga /ŋa/ | tenexne /tenexne/ | cax /cax/ | — /—/ | ʔalewa /ʔalewa/ |
| Jiwe | maa ma /maa ma/ | hiipada /hiipada/ | pó /pɔ/ | itak /itak/ | pǎʃ /pǎʃ/ | mɨna /mɨna/ | qaʔ /qaʔ/ |
| Mlima | hehu /hehu/ | hidzápa /hidzápa/ | pãnónh /pãnɔɲ/ | — | — | hãwãlɔ /hãwãlɔ/ | qasoʁonaʁa /qasoʁonaʁa/ |
| Mama | najə /najə/ | hádoa /hádoa/ | mỹnh /mə̃ɲ/ | atle /atle/ | mɛ̃ʔ /mɛ̃ʔ/ | adi /adi/ | latʔe /latʔe/ |
| Baba | hajə /hajə/ | hániɻi /hániɻi/ | panh /pãɲ/ | ao /ao/ | ʔǐp /ʔǐp/ | təbɨ /təbɨ/ | letʔa /letʔa/ |
| Mimi | ja /ja/ | nhóa /nhóa/ | inh /ʔĩɲ/ | ha /ha/ | ʔãh /ʔãh/ | dʒiarɨ̃ /dʒiarɨ̃/ | hajim /hajim/ |
| Wewe | wa /wa/ | phía /pʰía/ | ã /ʔã/ | hi /hi/ | ʔãm /ʔãm/ | kai /kai/ | ʔam /ʔam/ |
| Sisi | pəmakə /pəmakə/ | wha /wha/ | ẽg /ʔẽŋ/ | ka wan / ha wan /ka wan / ha wan/ | ʔid /ʔid/ | dʒiarɨ̃ boho /dʒiarɨ̃ boho/ | qoʔmi /qoʔmi/ |
| Jina | wãhã /wãhã/ | iipítana /iipítana/ | jiji /jiji/ | taak /taak/ | xǎt /xǎt/ | ni /ni/ | lenaʁat /lenaʁat/ |
| Mtu | jãnõmãmɨ /jãnõmãmɨ/ | newíki /newíki/ | kanhgág /kaɲŋəŋ/ | iau /iau/ | — | inɨ /inɨ/ | sijaʁawa /sijaʁawa/ |
| Kichwa | he /he/ | hiwída /hiwída/ | krĩ /kɾĩ/ | kut /kut/ | nũh /nũh/ | rati /rati/ | laqaik /laqaik/ |
| Jicho | mamo /mamo/ | thi /thi/ | kanẽ /kanẽ/ | xon /xon/ | tɨm /tɨm/ | rue /rue/ | lʔaite /lʔaite/ |
| Sikio | jɨmɨkakɨ /jɨmɨkakɨ/ | héeni /héeni/ | nĩgrẽg /nĩŋɾẽŋ/ | faptɨ /faptɨ/ | xũ̂j /xũ̂j/ | nohõti /nohõti/ | leketela /leketela/ |
| Pua | hu /hu/ | hitáko /hitáko/ | nĩjẽ /nĩjẽ/ | laʃa /laʃa/ | tôɟ /tôɟ/ | deiãsɨ̃ /deiãsɨ̃/ | limik /limik/ |
| Mdomo | kahikɨ /kahikɨ/ | nóma /nóma/ | jẽnky /jẽnkɨ/ | xop /xop/ | nɔ̃h /nɔ̃h/ | irɨ /irɨ/ | nedegaʁat /nedeɡaʁat/ |
| Jino | nakɨ /nakɨ/ | eétsha /eétʃa/ | jã /jã/ | iʃa /iʃa/ | tǝg /təɡ/ | dʒuu /dʒuu/ | lodaite /lodaite/ |
| Ulimi | aka /aka/ | eenéne /eenéne/ | nũnẽ /nũnẽ/ | ano /ano/ | nɔ̃hkæ̂d /nɔ̃hkæ̂d/ | dɔrɔtɔ /dɔrɔtɔ/ | latʃaʁat /latʃaʁat/ |
| Mkono | imɨkɨ /imɨkɨ/ | káapi /káapi/ | nĩgé /nĩŋɛ/ | kat /kat/ | ʃôb /ʃôb/ | debɔ /debɔ/ | lowaq /lowaq/ |
| Mguu | mamikɨ /mamikɨ/ | híipa /híipa/ | pẽn /pẽn/ | pitsʔ /pitsʔ/ | cɨ̌m /cɨ̌m/ | wa /wa/ | lapiaʔ /lapiaʔ/ |
| Moyo | koko pata /koko pata/ | kaale /kaaɺe/ | fe ror /ɸɛ ɾoɾ/ | hotʔaput /hotʔaput/ | hæ̃g tôj /hæ̃ɡ tôj/ | telesõ /telesõ/ | likidiaqte /likidiaqte/ |
| Mfupa | ũ /ũ/ | áapi /áapi/ | kuka /kuka/ | daʃ /daʃ/ | kɛg /kɛɡ/ | ti /ti/ | pʔinek /pʔinek/ |
| Damu | ĩjə̃ĩjə̃pə /ĩjə̃ĩjə̃pə/ | iiránaa /iiɻánaa/ | kyvénh /kɨwɛɲ/ | du /du/ | jɨ̂w /jɨ̂w/ | hãləbu /hãləbu/ | letawoʔ /letawoʔ/ |
| Kinyesi | ʃi /ʃi/ | — /—/ | jãfa /jãˈɸa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | puʔdits /puʔdits/ | — /—/ | luu /luu/ | noqpita /noqpita/ |
| Mti | hii hi /hii hi/ | háiko /háiko/ | ka /ka/ | dei /dei/ | təg /təɡ/ | ɔwɔru /ɔwɔru/ | ʔepaq /ʔepaq/ |
| Mbwa | tʰãɾi /tʰãɾi/ | tsíino /tsíino/ | hoghog /hoŋhoŋ/ | kasoro /kasoro/ | jãm /jãm/ | idʒɔrɔsa /idʒɔrɔsa/ | pioq /pioq/ |
| Paka | mɨʃɨ /mɨʃɨ/ | pitsána /pitsána/ | mĩg sĩ /mĩŋ sĩ/ | — /—/ | — /—/ | hãloeni /hãloeni/ | mitʃa /mitʃa/ |
| Samaki | juɾi /juɾi/ | kóphe /kúpʰe/ | pirã /piɾã/ | kaʔte /kaʔte/ | hãːp /hãːp/ | ətora /ətora/ | nijaq /nijaq/ |
| Ndege | seimɨ /seimɨ/ | áadaro /áadaɻo/ | sẽsĩ /sɛ̃sĩ/ | uraʔi /uraʔi/ | təwə́t /təwə́t/ | nawii /nawii/ | majoʔ /majoʔ/ |
| Kipepeo | uwãuwãmɨ /uwãuwãmɨ/ | makálo /makálo/ | toto /toto/ | tumu tumu /tumu tumu/ | mem /mem/ | otʃiʃa /otʃiʃa/ | petooloʁol /peˈtoːloʁol/ |
| Yai | natʰe /natʰe/ | éewhe /éewhe/ | o /o/ | taf /taf/ | tɨ̌p /tɨ̌p/ | si /si/ | lekʔoweʔ /lekʔoweʔ/ |
| Dubu | oso /oso/ | — | — | — | — | — | — |
| Nyumba | ʃapono /ʃapono/ | pántti /pánt̪i/ | ĩn /ʔĩn/ | dat /dat/ | tɔp /tɔp/ | heto /heto/ | ʔemek /ʔemek/ |
| Maziwa | suhe upə /suhe upə/ | — | leite /lejte/ | — | — | howɨ̃sɨ /howɨ̃sɨ/ | lotʃiʔ /lotʃiʔ/ |
| Asali | puu /puu/ | doni /doni/ | mỹg /mɨ̃ŋ/ | aus tsʔa /aus tsʔa/ | — | bədi /bədi/ | maʔage liʔi /maʔaɡe liʔi/ |
| Chumvi | saju /saju/ | íiwi /íiwi/ | sa /sa/ | iakɨr /iakɨr/ | — | dʒɨra /dʒɨra/ | qaaʔnowa /qaaʔnowa/ |
| Mchele | atoɾoso /atoɾoso/ | — | aronh /aɾoɲ/ | arosa /arosa/ | — | maiʃəmo /maiʃəmo/ | — |
| Kitabu | ɾipɾo /ɾipɾo/ | — | vẽnh rá /wẽɲ ɾə/ | — | — | tɨɨrəti /tɨɨrəti/ | lede /lede/ |
| Kula | ijaɨ /ijaɨ/ | íiñha /íiɲha/ | ko /ko/ | ma /ma/ | wæ̂d /wæ̂d/ | roʃi /roʃi/ | dekeʔe /dekeʔe/ |
| Kunywa | koaɨ /koaɨ/ | íira /íiɻa/ | kron /kɾõn/ | sone /sone/ | ʔǝg /ʔəɡ/ | õ /õ/ | nijom /nijom/ |
| Kulala | miõ /miõ/ | ímaa /ímaa/ | nũr /nũɾ/ | iotl /iotl/ | ʔã̂ /ʔã̂/ | õrõ /õrõ/ | dʔotʃi /dʔotʃi/ |
| Moja | tahiapɨ /tahiapɨ/ | aapa /aapa/ | pir /piɾ/ | mihin /mihin/ | mʼæ̃ʔ /mʼæ̃ʔ/ | sohodʒi /sohodʒi/ | ʔoonolek /ʔoonolek/ |
| Mbili | hoɾohopɨ /hoɾohopɨ/ | dzáma /dzáma/ | régre /ɾɛŋɾe/ | uuʃ /uuʃ/ | tɨ̌m /tɨ̌m/ | inatʃi /inatʃi/ | doosolqa /doosolqa/ |
| Tatu | jãmi /jãmi/ | madali /madali/ | tãgtũ /tãŋtũ/ | uʃtaxme /uʃtaxme/ | mũtwáp /mũtwáp/ | inataõ /inataõ/ | treesolqa /treesolqa/ |
| Tano | — /—/ | — /—/ | — /—/ | nekatkelan /nekatkelan/ | — /—/ | iruɨre /iruɨre/ | — /—/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | totihitawə /totihitawə/ | mátsia /mátsia/ | há /hə/ | deta /deta/ | jæ̃̂w /jæ̃̂w/ | awi /awi/ | nʔoota /nʔoota/ |
| Mpya | tute /tute/ | éemi /éemi/ | tãg /tãŋ/ | xodae /xodae/ | — | itɨ̃mɨra /itɨ̃mɨra/ | dalaʁaik /dalaʁaik/ |
| Nyekundu | wakə /wakə/ | íirai /íiɻai/ | kusũg /kusũŋ/ | tsiomat /tsiomat/ | nô /nô/ | isɔ /isɔ/ | toomaʁadaik /toomaʁadaik/ |
| Nyeupe | au /au/ | háale /háaɺe/ | kupri /kupɾi/ | tsitore /tsitore/ | hô /hô/ | ura /ura/ | japagaq /japaɡaq/ |
| Nyeusi | iʃi /iʃi/ | íitta /íit̪a/ | sá /sə/ | tsidat /tsidat/ | câ /câ/ | iləbɨ /iləbɨ/ | leedaʁaik /leedaʁaik/ |
| Kijani | ɾijə /ɾijə/ | hípole /hípole/ | tánh /təɲ/ | — | mɨ̃̂ /mɨ̃̂/ | tyre /tɨ̃re/ | dadala /dadala/ |
| Kekeo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Woof | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kompyuta | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sushi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Chai | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Chungwa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Dopamini | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Alama ya @ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap