nʉmʉnʉʉ

Kikomanche

Kiuto-Azteki

FamiliaKiuto-Azteki Wasemaji~0.6–2K wanaozungumza vizuri (iliyo hatarini sana sana) Hatialfabeti ya Kilatini (kisasa sanifu tahajia) NchiUnited States Lugha rasmiLugha ya Taifa la Comanche (kutambuliwa kikabila); juhudi za kuihuisha kupitia programu za kikabila; haina hadhi rasmi ngazi ya jimbo.

Kikomanchi (kwa Kikomanchi: Nʉmʉ Tekwapʉ; ISO 639-3: com) ni lugha ya Kinumik cha Kati katika familia ya Kiyuto-Azteki na lugha ya mababu ya Taifa la Comanche, ambalo sasa lina makao kusini-magharibi mwa Oklahoma. Kihistoria kilikua kutoka Kishoshoni na bado kina uhusiano wa karibu nacho, lakini ni lugha tofauti yenye mabadiliko yake ya sauti, msamiati na utambulisho wa jamii. Kikomanchi kina irabu fupi na ndefu, ikiwemo irabu ya kati inayoandikwa ʉ, na mofolojia kubwa ya viambishi tamati inayounda maneno changamano, hasa vitenzi. Alfabeti ya kisasa ya Kikomanchi yenye msingi wa Kilatini, iliyopitishwa rasmi na Taifa hilo mwaka 1994, huonyesha urefu wa irabu na sauti zisizopatikana katika Kiingereza. Kwa kuwa utafiti wa hivi karibuni ulioshirikisha jamii uliripoti wazungumzaji stadi wa lugha ya kwanza chini ya hamsini, lugha iko hatarini sana; Idara ya Lugha ya Taifa la Comanche huunga mkono urejeshaji wake kupitia kozi, nyenzo za kufundishia, rekodi na huduma za tafsiri.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kikomanche →

Maneno 87 ya msingi katika Kikomanche

Maji

paa

paː

Moto

kuuna

kuːna

Jua

taabe

taːbe

Mwezi

mʉa

mɨa

Nyota

tatsinuupi

tatsinuːpi

Usiku

tukaani

tukaːni

Mvua

ʉmaarʉ

ɨmaːɾɨ

Theluji

tahkabi

tahkabi

Upepo

nʉepi

nɨepi

Udongo

sokobi

sokobi

Jiwe

tʉpi

tɨpi

Mama

pia

pia

Baba

ahpʉ

ahpɨ

Mimi

nʉ

nɨ

Wewe

ʉnʉ

ɨnɨ

Sisi

tanʉ / nʉnʉ

tanɨ / nɨnɨ

Jina

nahnia

nahnia

Mtu

nʉmʉ

ˈnɨmɨ

Kichwa

paapi

paːpi

Jicho

puui

puːi

Sikio

naki

naki

Mdomo

tʉpe

tɨpe

Jino

tama

tama

Ulimi

eeko

eːko

Mkono

moʼo

moʔo

Mguu

naape

naːpe

Moyo

pihi

pihi

Mfupa

tsuhnipʉ

tsuhnipɨ

Damu

—

—

Upendo

—

—

Mti

huupi

huːpi

Mbwa

sarii

saɾiː

Paka

waʔoo

waʔoː

Samaki

pekwi

pekʷi

Ndege

huutsuu

huːtsuː

Kipepeo

ueyahkorooʼ

uejahkoɾo

Yai

noyo

nojo

Farasi

puuku

puːku

Nyumba

kahni

kahni

Kula

tʉhkarʉ

tɨhkaɾɨ

Kunywa

hibi

hibi

Kulala

ʉʉpʉi

ɨːpɨi

Moja

sʉmʉ

sɨmɨ

Mbili

waha

waha

Tatu

pahiitʉ

pahiːtɨ

Tano

moʼobetʉ

moʔoˈbetɨ

Habari

marʉawe

maɾɨawe

Asante

ʉra

ɨɾa

Nzuri

tsaatʉ

tsaːtɨ

Mpya

ʉkʉ

ɨkɨ

Nyekundu

ekapi

ekapi

Nyeupe

tosaʼ

tosaʔ

Kekeo

—

—

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiuto-Azteki

Maana KikomancheKipaiute cha KaskaziniProto-Uto-AztekiHopiKinahuatl cha KaleKinahuatl cha IstmoKimiyako
Maji paa /paː/ paa /paː/ *paʔ /paʔ/ paahu /paːhɨ/ ātl /aːtɬ/ a̱ꞌti /aːʔti/ 水 /midzɨ/
Moto kuuna /kuːna/ kosso /kosːo/ *na- /na/ qööhi /qøːhi/ tlētl /tɬeːtɬ/ tiꞌti /tiʔti/ 火 /pɨː/
Jua taabe /taːbe/ taba /tapa/ *ta /ta/ taawa /tɑːwɑ/ tōnatiuh /toːnatiw/ to̱nati̱ꞌ /toːnatiːʔ/ てぃだ /tida/
Mwezi mʉa /mɨa/ muha /mɨha/ *mɨca /mɨca/ muuyaw /muːjɑw/ mētztli /meːtstɬi/ me̱tzti /meːtsti/ 月 /tsɨkɨ/
Nyota tatsinuupi /tatsinuːpi/ pasohoobʉ /pasohoːbɨ/ — /—/ soohu /soːhɨ/ cītlālin /siːˈtɬaːlin/ si̱talin /siːtalin/ ぷすぃ /pusɿ/
Usiku tukaani /tukaːni/ tukano /tukano/ *tuku /tuku/ tookila /toːkila/ yohualli /joːwalːi/ yóhual /ˈjowal/ 夜 /juɨ/
Mvua ʉmaarʉ /ɨmaːɾɨ/ paumaba /paumapa/ *yuku /juku/ yooyangw /joːjaŋʷ/ quiyahuitl /kiˈjawitɬ/ tiahua̱ꞌ /tiawaːʔ/ 雨 /ami/
Theluji tahkabi /tahkabi/ nɨbabi /nɨpapi/ — nuva /nɨva/ cepayahuitl /sepaˈjawitɬ/ — —
Ukurasa 1/7

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap