Matses
Kimatsés
familia ya Pano (Mayoruna)
Matsés (pia Mayoruna) ni lugha ya kifamilia ya Panoan ya bonde la Yaquerana kwenye mpaka wa Peru na Brazili. Inasifika kitaipolojia kwa kuwa na mojawapo ya mifumo ya ushahidi (evidential) iliyofafanuliwa zaidi duniani: vitenzi lazima vionyeshe iwapo chanzo cha taarifa ni cha moja kwa moja, kilichodokezwa, kilichokisiwa au kilichoripotiwa, na zaidi ya hayo vinatofautisha wakati wa tukio na wakati ambao msemaji aliujua.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kimatsés
Vyanzo
- Fleck, David W. (2003) A Grammar of Matses. PhD dissertation, Rice University.
- Fleck, David W. (2007) Evidentiality in Matses. In Aikhenvald & Dixon (eds.) Evidentiality. Oxford.
- Glottolog: Matses
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: familia ya Pano (Mayoruna)
| Maana | Kimatsés | Kishipibo-Conibo | Proto-Kijaponi-Kikorea | Kiyangkaal | Kimeroe | Kimesapi | Lugha ya Ishara ya Nikaragua |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | acte /aʔte/ | jene /hɨnɨ/ | — /—/ | nguku /ŋuku/ | 𐦠𐦶 /ato/ | — /—/ | — /—/ |
| Moto | cuëte /kwɨte/ | chii /tʃiː/ | — /—/ | ngida /ŋida/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | ushë /uʃɨ/ | bari /baɾi/ | — /—/ | warrku /waɾku/ | 𐦨𐦯 /ˈmasa/ | — /—/ | — /—/ |
| Mwezi | inchëshën ushë /intʃɨʃɨn uʃɨ/ | oxe /oʂɨ/ | — /—/ | waldarra /waldaɾa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyota | uispa /wispa/ | wishti /wiʃtĩ/ | — /—/ | miburlda thungalda /mibuɭda t̪uŋalda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Usiku | inchësh /intʃɨʃ/ | yame /jamɨ/ | — /—/ | ngimi /ŋimi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mvua | ue /ue/ | oi /oi/ | — | — | — | — | — |
| Upepo | cunquequid /kunkekid/ | niwe /niwɨ/ | — | — | — | — | — |
| Udongo | nidaid /nidaid/ | mai /mai/ | — | — | — | — | — |
| Jiwe | cuënote /kwɨnote/ | makan /makan/ | — | — | — | — | — |
| Mlima | macuësh /makwɨʃ/ | manan /manan/ | — | — | — | — | — |
| Mama | tita /tita/ | tita /tita/ | *əma /əma/ | ngamathu /ŋamat̪u/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baba | papa /paˈpa/ | papa /papa/ | *əpa /əpa/ | kanthathu /kant̪at̪u/ | — /—/ | ana /ˈana/ | — /—/ |
| Binti | champi /tʃamˈpi/ | bake ainbo /bake ãĩbo/ | — | — | — | bilia /ˈbilia/ | — |
| Mimi | ubi /uβi/ | ea /ea/ | — /—/ | ngada /ŋada/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Wewe | mibi /miβi/ | mia /mia/ | — /—/ | nyingka /ɲiŋka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sisi | nuqui /nuki/ | noa /noa/ | — /—/ | ngakulda / ngalda /ŋakulda / ŋalda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | — /—/ | jane /hanɨ/ | — /—/ | nida /nida/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mtu | matses /matses/ | joni /honi/ | — | — | — | — | — |
| Kichwa | mapi /maˈpi/ | mapo /mapo/ | — | — | — | — | — |
| Jicho | ëshë /ɨʃɨ/ | bero /bɨɾo/ | — /—/ | miburlda /mibuɭda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sikio | pabiate /pabiate/ | pabíki /pabiki/ | — | — | — | — | — |
| Pua | dëbiate /dɨbjatɪ/ | rekin /ɾɨkin/ | — | — | — | — | — |
| Mdomo | ana /ana/ | kexa /kɨʂa/ | — | — | — | — | — |
| Jino | shëta /ʃɨta/ | xeta /ʂɨta/ | — /—/ | damanda /damanda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ulimi | ana /ana/ | jana /hana/ | — /—/ | jalngantha /ɟalŋant̪a/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | mëdante /mɨdante/ | meken /mɨkɨn/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mguu | taë /taˈɨ/ | tae /taɨ/ | — | — | 𐦯𐦴 /ˈsata/ | — | — |
| Moyo | — /—/ | joínti /hointi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mfupa | canite /kanite/ | xao /ʂao/ | — /—/ | julda /ɟulda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Damu | intac /intaʔ/ | jimi /himi/ | — /—/ | kandu /kandu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | noi /noi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | cuëte /kwɨte/ | jiwi /hiwi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | opa /oˈpa/ | ochiti /otʃiti/ | — /—/ | — /—/ | 𐦥𐦬𐦡 /wal/ | — /—/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | mishito /miʃito/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Samaki | nuëcquid /nuɨkkid/ | yapa /japa/ | — /—/ | yakuri /jakuɾi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ndege | uicchun /wiktʃun/ | isa /isa/ | — | — | — | — | — |
| Kipepeo | podochued /podotʃued/ | pëpë /pɨ̃pɨ̃/ | — | — | — | — | — |
| Yai | bacuë /bakwɨ/ | bachi /batʃi/ | — | — | — | — | — |
| Dubu | oso /oso/ | oso /oso/ | — | — | — | — | — |
| Farasi | cabayo /kabajo/ | kabayo /kabajo/ | — | — | — | — | — |
| Nyumba | shubu /ʂobo/ | xobo /ʂobo/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Maziwa | shuma /ʃuma/ | xoma /ʂoma/ | — | — | — | — | — |
| Asali | bacun /bakun/ | bona jene /bona hɨnɨ/ | — | — | — | — | — |
| Chumvi | sa /sa/ | tashi /taʃi/ | — | — | — | — | — |
| Mvinyo | uba chinaid /uba tʃinaid/ | vino /ˈbino/ | — | — | — | — | — |
| Chuma | shocosh /ʃokoʃ/ | yami /jami/ | — | — | — | — | — |
| Kula | pe- /pe/ | piti /piti/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | ac- /ak/ | xeati /ʂɨati/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kulala | ush- /uʃ/ | oxa /oʂa/ | — | — | — | — | — |
| Moja | abentsëc /aβentsɨk/ | westíora /wɨstioɾa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbili | daëd /daɨd/ | rabé /ɾabɨ/ | — /—/ | kiyarrngka /kijaɾŋka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Tatu | — /—/ | kimisha /kimiʃa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nne | daëd daëd /daɨd daɨd/ | chosko /tʃosko/ | — | — | — | — | — |
| Habari | — /—/ | jakon raoma /hakon raoma/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | irake /iɾake/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | bëda /bɨˈda/ | jakon /hakon/ | — /—/ | — /—/ | 𐦨𐦬𐦣 /ˈmalu/ | — /—/ | — /—/ |
| Mpya | chuca /tʃuka/ | bena /bɨna/ | — | — | — | — | — |
| Nyekundu | piumbo /piumbo/ | joshin /hoʃin/ | — /—/ | kandukandu /kandukandu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyeupe | ushu /uˈʃu/ | joxo /hoʂo/ | — | — | — | — | — |
| Kijani | umu /uˈmu/ | yãkõ /jãkõ/ | — | — | — | — | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap