Rarámuri

Kitarahumara

Kiuto-Azteki (Taracahitan)

FamiliaKiuto-Azteki (Taracahitan) Wasemaji~85K HatiKilatini NchiMeksiko (Chihuahua) Lugha rasmiMeksiko (inayotambuliwa asilia) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3tar

Kitarahumara (Rarámuri, "wale wanaokimbia kwa miguu") ni lugha ya familia ya Yuto-Azteki katika milima ya Sierra Tarahumara, jimbo la Chihuahua, Meksiko. Watu wa Rarámuri ni mashuhuri duniani kote kwa mila ya kukimbia mwendo mrefu kama "rarájipari" (mbio za kupiga mpira kwa mguu).

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kitarahumara →

Maneno 87 ya msingi katika Kitarahumara

Maji

bawí

bawi

Moto

nahí

nahi

Jua

rayó

ɾajo

Mwezi

mecá

metʃa

Nyota

sopolí

sopoli

Usiku

rokó

roko

Mvua

ukuí

ukui

Theluji

kiparí

kipaɾi

Upepo

eká

eka

Udongo

weʼé

weʔe

Jiwe

rité

ɾite

Mlima

rabó

ɾabo

Bahari

mar

maɾ

Mama

iyé

ije

Baba

onó

ono

Binti

mará

maˈɾa

Mimi

nejé

nehe

Wewe

mujé

muhe

Sisi

tamujé

tamuhe

Jina

riwá

ɾiwa

Mtu

pagótami

paɡotami

Kichwa

moʼó

moʔo

Jicho

pusí

pusi

Sikio

naká

naka

Pua

aká

aka

Mdomo

riní

ɾini

Jino

ramé

rame

Ulimi

chamerawa

tʃamerawa

Mkono

sekuá

sekwa

Mguu

ronó

ɾono

Moyo

surí

suɾi

Mfupa

ochí

otʃi

Damu

wichirá

witʃiɾa

Kinyesi

witá

wita

Upendo

nakí

naki

Mti

gokó

ɡoko

Mbwa

kochí

kotʃi

Paka

misí

misi

Samaki

rochi

rotʃi

Ndege

chulugí

tʃuluɡi

Kipepeo

nakarópari

nakaropari

Yai

kaʼwá

kaʔwa

Farasi

kawé

kawe

Nyumba

kalí

kali

Asali

amoo

amoo

Chumvi

koná

kona

Chokoleti

chocolate

Chuma

jiyero

hijeɾo

Kitabu

libro

libɾo

Kula

koʼa

koʔa

Kunywa

bahí

bahi

Kulala

kochí

kotʃi

Moja

bilé

bile

Mbili

okuá

okwa

Tatu

bakiá

bakia

Nne

naó

nao

Tano

marí

maˈɾi

Mia

siénto

ˈsjento

Habari

kuira

kuiɾa

Asante

matéterabá

mateteɾaba

Nzuri

galá

ɡala

Mpya

bukulíwami

bukuliwami

Nyekundu

sitákame

siˈtakame

Nyeupe

rosá

rosa

Nyeusi

chókami

tʃokami

Kijani

siyóname

siˈjoname

Buluu

siyóname

siˈjoname

Kahawa

kajé

kahe

Sukari

azúcar

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiuto-Azteki (Taracahitan)

Maana KitarahumaraProto-Uto-AztekiKiwixarikaKicoraKinahuatl cha Huasteca cha MagharibiKinahuatl cha GuerreroKinahuatl cha Huasteca cha Kati
Maji bawí /bawi/ *paʔ /paʔ/ ha /ha/ hapɨn /hapɨn/ atl /atɬ/ atl /atɬ/ atl /atɬ/
Moto nahí /nahi/ *na- /na/ tai /tai/ taʼai /taʔai/ tlitl /tɬitɬ/ tlitl /tɬitɬ/ tlitl /tɬitɬ/
Jua rayó /ɾajo/ *ta /ta/ tau /tau/ tahaapuá /tahaːpwa/ tonati /tonati/ tonajli /tonahli/ tonati /tonati/
Mwezi mecá /metʃa/ *mɨca /mɨca/ metsa /metsa/ mɨhka /mɨhka/ metztli /metstɬi/ metztli /metstɬi/ metztli /metstɬi/
Nyota sopolí /sopoli/ — /—/ xurawe /ʃuˈrawe/ sɨɨrabe /sɨːˈrabe/ sitlali /siˈtɬali/ sitlalin /siˈtɬalin/ sitlalij /siˈtɬalih/
Usiku rokó /roko/ *tuku /tuku/ tikari /tikari/ tika /tika/ yohuali /jowali/ yowalli /jowalːi/ youali /jowali/
Mvua ukuí /ukui/ *yuku /juku/ wiyeri /wijeri/ biite /biːte/ quiyahuitl /kijawitɬ/ quiyahuitl /kijawitɬ/ kiyawit /kiˈjawit/
Theluji kiparí /kipaɾi/ — ʼɨwi /ʔɨwi/ seeri /seːɾi/ sitlal setl /sitɬal setɬ/ nieve /ˈnjebe/ sital set /sital set/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap